درخواست مجوز برای قطع درختان جنگل ناهارخوران

الهه موسوی

کد خبر: ۲۵۱۸۹۸

تاریخ: ۲۸ خرداد ۱۳۹۱ - ۱۳:۴۶

باوجود وعده‌هاي مديركل حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس گلستان مبني بر عدم قطع حتي يك درخت در پروژه «پارك موزه جنگ» در جنگل‌هاي ناهارخوران گرگان، درخواست مجوز براي قطع پنج درخت تنومند از اداره كل منابع طبيعي گرگان طي نامه‌اي داده شد. اين نامه كه به شماره 69/36/8695 مورخ 9/12/90 ثبت شده حدود 10 روز پيش به مسوولان منابع طبيعي گلستان داده شد و تاكنون پاسخي براي آن دريافت نشده است؛ با اين‌همه مجري پروژه با اطمينان كامل از اخذ مجوز قطع درختان، دور جديد عمليات خود را در محوطه مقابل تپه نورالشهدا آغاز كرده است.

ضمن اينكه گودبرداري اوليه به گونه‌اي انجام شده كه اگر مجوز قطع هم داده نشود به دليل خالي شدن ريشه‌هاي درختان مذكور از خاك و قرار داشتن در لبه محل خاكبرداري، خود به خود پس از مدتي استقامت خود را از دست داده و خشك شده يا سقوط خواهند كرد. درختاني كه مجري قرار است قطع كند جزو درختان كهنسال محسوب مي‌شوند. اين اتفاقات در حالي در شرف وقوع است كه ميركريمي مديركل حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس در جلسه‌اي كه نزديك به يك ماه گذشته به درخواست نمايندگان شوراي شهر گرگان در صحن شورا برگزار شده بود تا به سوال‌ها پاسخ دهد با افتخار به نمايندگان و شهروندان اعلام كرد «در اين پروژه هيچ درختي قطع نشده است.»

منابع طبيعي كوتاه مي‌آيد

در اسناد و مدارك غيرمحرمانه‌اي كه از پروژه در دست است نكاتي چند قابل حصول است: نخست اينكه طرح دفن هشت شهيد گمنام در مكان فوق ابتدا از سوي بنياد شهيد پيگيري مي‌شده است. دوم، در قرارداد اوليه بنياد شهيد حدود سه‌هزار متر زمين را به عنوان اجاره از منابع طبيعي در دست دارد و همه‌ساله بر اساس تعرفه روز، به اداره كل منابع طبيعي اجاره‌بها مي‌پردازد. سوم، بنياد شهيد در قبال اين واگذاري استيجاري ادعاي هيچ‌گونه مالكيتي را ندارد. چهارم، بسياري از مسوولان شهري و استاني درباره چگونگي اجراي اين پروژه از همان روزهاي نخست، اظهار نگراني كرده‌اند. پنجم، منابع طبيعي با فنس‌كشي و اختصاصي شدن منطقه به شدت مخالف بوده و طي چندين نامه اين مخالفت را ابراز كرده است. ششم، درختان تنومند و گونه‌هاي ارزشمندي همچون ممرز، آزاد، انجيلي، بلوط و... در محوطه فوق قرار دارند.

و ناگهان...

نخستين روزهاي سال 1389 بود كه شهروندان گرگاني در مسير «تپه نورالشهدا» شاهد كشيده شدن فنس در اطراف محوطه‌اي 10هكتاري در مسير تردد به ارتفاعات بالا شدند. اين اتفاق ابتدا به ديد كوهنوردان آمد. پس از آن با رسانه‌هاي استاني در اين‌باره تماس‌هاي مكرر گرفته شد و از آنها مي‌خواستند كه براي روشن شدن موضوع اقدامي صورت بگيرد. اما رسانه‌ها كه نمي‌دانستند موضوع از چه قرار است و هيچ‌كس نيز در اين ميان پاسخگو نبود. شايد چون طرح از سوي يك نهاد دولتي پيگيري مي‌شد بسياري از پرس و جو احتراز مي‌كردند. اما پس از مدتي در نيمه ارديبهشت امسال اتفاق شگفتي افتاد. يك روز كوهنورداني كه به طرف جنگل‌هاي بالادست مي‌رفتند صداي لودرها توجه‌شان را به خود جلب كرد. لودرها در ناهارخوران مشغول گودبرداري بودند و ارتفاع اين گودبرداري به حدود 15 الي 20 متر مي‌رسيد. اين براي مردم و مخصوصا كوهنوردان طبيعت‌دوست نگران‌كننده بود.

نخستين واكنش

نخستين واكنش را رييس كميسيون فرهنگي، اجتماعي و زيست شهري شوراي شهر گرگان نشان داد. عبدالرضا چراغعلي كه خود جانباز جنگ تحميلي است طي نامه‌اي به رييس دفتر بازرسي مقام معظم رهبري استمداد طلبيد. او در اين نامه نوشت بيش از دو سال است كه يكي از نهادهاي انقلابي استان گلستان حدود 10هزار متر مربع زمين در ارتفاعات و دل جنگل‌هاي طبيعي و بكر ناهارخوران گرگان را جهت تاسيس موزه در اختيار گرفته و بي‌توجه به مخالفت‌هاي مردمي، اخيرا به قطع درختان و خاكبرداري عجيب و بي‌سابقه در اين منطقه جنگلي (نورالشهدا) جهت ساخت و ساز اقدام كرده است. شواهد حاكي از عزم اين نهاد جهت ساخت و ساز گسترده يك مجموعه اختصاصي جهت احداث موزه است. اين مجموعه در محدوده‌اي از عرصه‌هاي منابع طبيعي و ملي است كه همواره مورد نظر سودجويان و زمين‌خواران براي تخريب و ساخت و ساز بوده و از سوي مردم و مسوولان محلي صيانت شده است. او گفت كه اقدام نهاد مذكور مغاير فرمايشات و تصريح مقام معظم رهبري در ارتباط با صيانت از جنگل‌ها و منابع طبيعي (فرمايشات معظم له در روز درختكاري) است. در حالي كه به فاصله چند دقيقه از شهر گرگان، زمين‌هاي غيرجنگلي و حتي كم‌بازده وجود دارد، انتخاب و اصرار بر تخريب يك عرصه كاملا طبيعي و جنگلي و همچنين عدم پاسخگويي در برابر سوالات مردم شايبه‌هاي زيادي را گمانه مي‌زند. همان وقت عكس‌ها به روي سايت‌ها رفت و سپس مطبوعات ملي و محلي از اين تخريب نوشتند. منابع طبيعي محدوده فنس‌كشي‌شده را از آن خود خواند و گفت كه با هدف احياي خاك و جنگل در آن منطقه اقدام به اين كار كرده است؛ بدون اينكه بگويد پس چرا در آنجا عمليات خاكبرداري آن هم در چنين عمقي در حال انجام است و آيا اين خاكبرداري و قطع درخت نيز در راستاي حفظ منابع طبيعي منطقه است؟

مخالفت شوراي شهر

پس از آن در جلسه‌اي كه با حضور مجري پروژه در شوراي شهر گرگان تشكيل شد اكثريت قريب به اتفاق اعضاي شوراي شهر گرگان با مكان اجراي طرح، مخالفت كردند. اعضايي كه برخي خود از فرماندهان، رزمندگان و حتي جانبازان جنگ تحميلي بودند و بر اين نكته تاكيد داشتند كه موزه جنگ بايد احداث شود اما نه در ناهارخوران. در جلسه فوق اعضاي شوراي اسلامي شهر به مجري پيشنهاد كردند كه زميني را در محل امامزاده عبدالله گرگان و در نزديكي گلزار شهدا به آنان واگذار كنند تا ناهارخوران كه بازمانده جنگل‌هاي هيركاني و تنها سپر دفاعي مردم در برابر سيل همه‌ساله گلستان است بيش از اين تخريب نشود.

مخالفت فرماندار گرگان

فرماندار گرگان نيز كه خود از رزمندگان جبهه‌هاي جنگ تحميلي است با اجراي مكان طرح از همان ابتدا مخالفت كرد و طي هفته‌هاي اخير نيز در پاسخ به يك هفته‌نامه محلي گفت كه نبايد تاسيسات را در جنگل بنا كرد و ارزش هيچ سازه‌اي به اندازه ارزش جنگل نيست. او گفت‌وگو و مذاكره را راه‌حل اين مساله عنوان كرد و يادآور شد كه اگر تصميماتي گرفته شده حالا خوشايند نيست كه نظرات و سليقه شخصي در اين‌باره اعمال شود.

واكنش عضو جانباز شورا

واكنش يك عضو ديگر شوراي شهر گرگان كه خود از جانبازان جنگ تحميلي است نيز جالب توجه است. او در صحن علني شورا به صراحت گفت كه اگر قرار باشد هر كسي بر اساس قدرتي كه دارد دست به اقداماتي بزند درست نيست. مصطفي سبطي كه يك پاي خود را تا زانو در عمليات آزادسازي خرمشهر از دست داده است، گفت: «سكوت هيچ مسوولي را در رابطه با اين موضوع جايز نمي‌دانم و نماينده ولي فقيه و دادستان محترم به عنوان مدعي‌العموم بايد وارد شوند و براي اين مساله چاره‌اي انديشه كنند. يك اقدام غلطي انجام شده و حالا كه در ميانه راه هستيم بايد اين مشكل حل شود. انتظار ما اين است كه درخصوص اين مساله چاره‌اي خارج از جناح‌بندي‌هاي سياسي انديشيده شود.

نامه جمعي از شهروندان گرگان به وزير كشور

روز پنجشنبه گرگان ميزبان وزير كشور براي افتتاح يك برج بود. در اين بين معترضان به مكان اجراي طرح طي نامه‌اي از وزير خواستند تا نسبت به حل اين بحران اقدام كرده و صداي آنها را به گوش دولت برساند. در بخش‌هايي از اين نامه آمده است: اكنون كه شما براي افتتاح يك برج، به گرگان آمده‌ايد بخش عظيمي از شهروندان گرگاني دغدغه‌اي دارند كه مايلند آن را از نزديك با شما در ميان بگذارند اما قطعا چنين امكاني فراهم نيست. بر اين اساس بد نيست چند سطري درباره آن به عرض شما رسانده شود. سال‌ها پيش براي دفن هشت نفر از شهداي گمنام عزيز دفاع مقدس در جنگل ناهارخوران گرگان با اين هدف كه مردم حتي در لحظات تفريح نيز آن حماسه‌سازان بزرگ را فراموش نكنند، زميني را به مساحت سه‌هزار و اندي متر تحت عنوان «تپه نورالشهدا» اجاره كردند.

براساس اسناد موجود، مقرر شد بنياد شهيد به عنوان مستاجر سازمان منابع طبيعي همه‌ساله طبق قيمت روز اين اجاره‌بها را تامين كرده و بپردازد. پس از چند سال ناگهان تمام قراردادهاي بر كاغذ ثبت‌شده شكلي ديگر گرفت و شيرازه اين طرح كه به اجرا درآمده و تمام شده بود به هم ريخت. اما بشنويد از امروز كه نه تنها منطقه مورد نظر تحت مالكيت عده‌اي قرار گرفته، بلكه 20برابر ملكي كه قرار بود به نام شهدا و ايثارگران در دسترس مردم باشد يعني 10هكتار، براي ساخت پارك موزه جنگ، با كشيدن فنس محدود شده و تقريبا به منطقه‌اي نظامي تبديل شده است. تانک و لودر و بولدوزر در منطقه در حال خاكبرداري و قطع درخت هستند و هرگونه ترددي را تحت نظارت و كنترل دارند. تا آنجا كه گاهي حتي رفتن به مقبره مطهر آن بزرگواران حماسه‌ساز و خواندن يك فاتحه (كه اساس طرح بوده) نيز براي شهروندان تبديل به رنج مي‌شود. همسايه‌هايي كه در نزديكي اين مكان (در شهركي كه در مستثنيات آنجا و با مجوزهاي قانوني ساخته شده) زندگي مي‌كنند مورد انواع اذيت‌ها اعم از مسدود شدن راه، سروصداي ناهنجار، توهين و... قرار گرفته‌اند و بچه‌هاي خردسال‌شان آسايش ندارند.

از تمام اينها مهم‌تر تخريب جنگل است كه پيامد اصلي اجراي اين پروژه است. ما جمعي از شهروندان گرگاني تقاضا داريم شما به عنوان وزير كشور مساله را بررسي كرده و نسبت به مخالفت مردم گرگان با اجراي طرح در مكان ناهارخوران و انتقال طرح به نقطه‌اي غيرجنگلي، اقدام بفرماييد چرا كه ناهارخوران، براي مردم گرگان و كل استان، تنها يك منطقه جنگلي نيست بلكه بخشي از هويت، تاريخ و اعتبار آنها و يك ثروت ملي است. مطابق گزارش بانك جهاني، ميانگين سالانه نابودي «جنگل‌هاي خزري» در ايران، 45 هزار هكتار معادل 4/2 درصد از كل مساحت جنگل‌هاي اين ناحيه و 2/0‌درصد از مساحت كل جنگل‌هاي كشور است. در همين حال پژوهشگر مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي ايستگاه نوشهر گفته است كه نتايج تحقيقات علمي و بررسي عكس‌هاي ماهواره‌اي نشان مي‌دهد مساحت جنگل‌هاي شمال به طور ميانگين هر سال بيش از هشت هزار هكتار كاهش مي‌يابد.

يوسف گرجي‌بحري چندي پيش به رسانه‌ها گفت كه مطالعات موسسه تحقيقات سازمان جنگل‌ها و مراتع كشور كه به صورت مقاله علمي هم عرضه شده است نشان مي‌دهد از سال 1368 تا سال 1383 نزديك به 122 هزار هكتار از جنگل‌هاي شمال، به ويژه در نواحي بالادست از بين رفته است كه معادل نيم‌درصد در هر سال مي‌شود. از سوي ديگر سيل همه‌ساله صدمات بسياري را در استان‌هاي شمالي بر زندگي، كشاورزي و جان شهروندان وارد مي‌كند؛ در حالي كه طبق آمارهاي رسمي ميزان بارندگي كاهش يافته است و سيل تنها مي‌تواند در اثر تخريب پوشش گياهي و جنگلي و مرتعي باشد. جنگل ناهارخوران در بالادست شهر گرگان تنها سپر دفاعي اين شهر در برابر سيل است و تخريب بيش از اين، مي‌تواند حوادثي تلخ را براي شهر ايجاد كند. علاوه بر اينكه جنگل‌هاي شمال، ثروت‌هاي ملي هستند كه در قوانين كشوري از جمله قانون صيانت از جنگل‌هاي شمال، بر وظيفه دولت در حفاظت از آنها تاكيد شده است. با اين همه اما مجري ساخت موزه جنگ در ناهارخوران همچنان بر اين تصميم اصرار ورزيده و دور جديد فعاليت‌هاي خاكبرداري و پي‌كني را طي روزهاي اخير آغاز كرده است.

منبع: شرق