انگیزه‌های سه‌گانه سفر «لاوروف»

مهدی سنایی

کد خبر: ۲۵۱۲۳۹

تاریخ: ۲۵ خرداد ۱۳۹۱ - ۱۲:۰۱

در هفته‌های اخیر سیاست خارجی روسیه در محیط بین‌المللی و منطقه‌ای بیشتر از گذشته فعال شد که در حقیقت این ناشی از سه واقعیت است؛ نخست ناشی از نگاه روسیه به مسایل جهانی می‌شود. پس از روی کار آمدن مجدد آقای ولادیمیر پوتین، روسیه سوء‌ظن بیشتری نسبت به اقدامات غرب پیدا کرد. عامل دوم مربوط به تحولات سوریه می‌شود و سومین دلیل این سفر نیز به مذاکرات هسته‌ای ایران که در راه است بر می‌گردد. روسیه کنونی اراده بیشتری برای تقویت بلوک شرقی و مقاومت در برابر سیاست یک‌جانبه غرب در دنیا دارد به همین دلیل نیز بین حوادث مختلف دنیا ارتباط بر قرار می‌کند و غرب را بیشتر از گذشته به بهره‌گیری از استانداردهای دوگانه متهم می‌کند. کرملین معتقد است این دوگانه عمل کردن به خوبی در انقلاب‌هایی که در کشورهای عربی رخ داد قابل مشاهده است. از سویی برخورد با تونس و مصر و از سوی دیگر برخوردهایی که با معترضان یمنی و بحرینی می‌شود شاهد ادعای روس‌ها‌ست.

همچنان که در اعلامیه پوتین در هنگامه انتخابات آمده است غرب ذیل حقوق‌بشر و مردم‌سالاری به دنبال سلطه منافعش در نقاط مختلف جهان است و اشاره می‌کند که آمریکا و ناتو در موضوع لیبی نشان دادند که در تعقیب منافع خودشان حقوق، اصول و عرف بین‌المللی را نقض و از ساختارهای نظام بین‌الملل سوءاستفاده می‌کنند. در مجموع از سوی روسیه نگاه متفاوتی نسبت به اعمال آمریکا و ناتو وجود دارد که به خوبی در مواضع پوتین در اجلاس شانگهای قابل رویت است و به همین دلیل نیز او در اجلاس‌های کمپ دیوید و شیکاگو شرکت نکرد.

در مورد سوریه نیز روسیه با وجود محدودیت‌هایی که در عرصه بین‌الملل به آن مبتلاست، مقاومت بیشتری از خود نشان داده و با همراهی چین دو قطعنامه علیه سوریه را در سازمان ملل وتو کرده است. همچنین مسکو اعلام کرده که هرگونه قطعنامه جدیدی که خواستار مداخله نظامی در سوریه باشد را وتو خواهد کرد. در واقع روسیه در برابر کشورهایی که به دنبال سرنگونی نظام سیاسی سوریه و جابه‌جایی بشار اسد هستند، جبهه‌ای متفاوت باز کرده و تلاش می‌کند از طریق مسالمت‌آمیز مشکلات سوریه حل شود. اعتقاد کرملین بر این است که عامل بسیاری از مشکلات سوریه مداخلات و فشارهای خارجی است و در حل‌و‌فصل مشکلات سوریه نگاه واقع‌بینانه‌تری دارد و از سوی دیگر برای ایران جایگاه ویژه‌ای در حل بحران سوریه قایل است. در موضوع پرونده هسته‌ای نیز روسیه از چند زاویه به مساله توجه دارد و زاویه دیدش با غرب و بقیه عضو‌های 1+5 متفاوت است. روسیه و چین در واقع متفاوت از انگلیس، فرانسه، آلمان و آمریکا حق فعالیت صلح‌آمیز هسته‌ای را برای ایران به رسمیت می‌شناسند. بنابراین، این سفر همزمان با نشستی که در استراسبورگ برگزار می‌شود در واقع تلاشی است برای آنکه 1+5 با نگاه متفاوتی به مساله هسته‌ای ایران وارد شوند و از سویی مقدمه‌سازی برای مذاکرات مسکو است. روسیه نگاهی متفاوت و میانه‌تری نسبت به سایر اعضا دارد و از سوی دیگر تاکید می‌کند که ضمن به رسمیت شناختن غنی‌سازی و فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز جمهوری اسلامی،

ایران نیز باید اقدامات بیشتری در راستای اعتماد‌سازی انجام دهد و گام‌های اساسی‌تری بردارد. بنابراین راه‌حلی میانه و گام‌به‌گام پیشنهاد می‌کند

و طبیعتا این سفر می‌تواند به دنبال تنظیم کار برای مذاکرات و پیش‌بینی یک مکانیسم و توافق حداقلی میان ایران و 1+5 باشد. در واقع تعیین یک نقطه آزاد برای توافقات طرفین در این سفر دنبال می‌شود. از طرفی دیگر برگزاری مذاکرات برای مسکو حساس و آزمونی سخت برای وزارت خارجه این کشور است و اهمیت بسیار دارد. درواقع روس‌ها نمی‌خواهند مذاکرات پیش‌رو بدون دستاورد به پایان برسد. پس همان‌طور که در ابتدا نوشته شد، مجموعه‌ای از عوامل منطقه‌ای و سیاست خارجی روسیه ضرورت این سفر را ایجاب کرد تا با وجود فضای بدبینی به وجود آمده توافقات حداقلی بین ایران و 1+5 حاصل شود.

مدیر گروه مطالعات روسیه در دانشگاه تهران و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی