حماسه دارخوین؛ نخستین تجلی ولایتمداری رزمندگان اسلام بود

مشکل‌ آفرینی‌ها و کارشکنی‌های‌ بنی‌ صدر به اندازه‌ای برای‌ رزمندگان‌ و فرماندهان‌ ایرانی‌ عذاب‌آور شده‌ بود که‌ پس‌ از برکناری‌ وی‌ از فرماندهی‌ کل‌ قوا، این عملیات به «فرمانده‌ کل‌ قوا ـ خمینی‌ روح‌ خدا» نامگذاری‌ شود.

کد خبر: ۲۵۰۰۹۹

تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۳۹۱ - ۰۹:۴۹

عملیات فرماندهی کل قوا، خمینی روح خدا که در منطقه دارخوین در ۲۱ خرداد ۱۳۶۰ انجام شد، با توجه به اوضاع سیاسی کشور و همچنین به لحاظ منطقه عملیات و تأثیرات آن در شکستن محاصره آبادان از اهمیت بسیاری برخوردار بود.

به گزارش «تابناک»، در این عملیات که نیروهای سپاه آن را طراحی کرده بودند، ۳۶۴ تن از رزمندگان با فرماندهی سپاه شرکت داشتند. اجرای آتش پشتیبانی نیز با نیروهای ارتش بود.
هدف این عملیات، تصرف خاکریزهای دشمن و سه کیلومتر پیشروی به سمت جنوب (به طرف پل مارد) بود.

مهمترین تلاش در این عملیات، حفر کانال برای نزدیک شدن به مواضع دشمن بود که برای نخستین بار در جنگ به دست نیروهای سپاه انجام گرفت. حفر این کانال که سه ماه طول کشید، در غافل‌گیری دشمن و موفقیت عملیات نقش کارسازی داشت.

عملیات دارخوین در ساعت ۳ ۳۰ بامداد ۲۱ خرداد ۱۳۶۰ از سه محور آغاز شد

در این عملیات، نیروهای خودی با دو تا سه کیلومتر پیشروی در منطقه حدفاصل رودخانه کارون تا جاده آبادان ـ اهواز ضمن نابودی بیش از سی دستگاه تانک و نفربر و یک فروند بالگرد دشمن، موفق شدند سیصد تن از متجاوزان را به اسارت درآورند.

عملیات دارخوین با اینکه در مقایسه با عملیات وسیع پس از آن وسیع و طولانی نبود، ویژگی ارزشمند آن در این است که نقطه پایان یک دوره رکود و زمین‌گیری و نقطه آغاز حرکت و پیروزی‌های بزرگ و حماسی نیروهای جهادگر اسلامی‌مان در تاریخ دفاع مقدس است.

ابتکار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در حفر کانالی به طول دو کیلومتر و با عمق یک متر و هشتاد سانتی متر در دل تاریک شب، از جلوه‌های زیبا و باشکوه این عملیات در زمان خود بود.

این عملیات بلافاصله پس از خلع بنی صدر از فرماندهی کل قوا انجام گرفت. پیش از آن، بسیاری بر این باور بودند که کشور در «گرداب عمیق بی‌ثباتی سیاسی» فرو خواهد رفت و سرنوشت نظام انقلاب با توجه به حضور نیروهای دشمن در خاک ایران تعیین خواهد شد.

از سوی دیگر، بنی صدر با تبلیغات گسترده خود، این تصور را پدید آورده بود که تنها او قادر به ادامه و مهار جنگ و به کارگیری نیروهای نظامی است؛ بنابراین، بسیاری از منابع غربی، احتمال حمایت نیروهای نظامی از بنی صدر را بررسی کردند.

بنابراین با پیروزی در این عملیات، آن تصورات در هم شکست و امکان عبور از مرحله بحران سیاسی با این پیروزی نظامی فراهم شد.

مشکل‌ آفرینی‌ها و کارشکنی‌های‌ «بنی‌ صدر» آن‌ قدر برای‌ رزمندگان‌ و فرماندهان‌ ایرانی‌ عذاب‌آور شده‌ بود که‌ پس‌ از برکناری‌ وی‌ از فرماندهی‌ کل‌ قوا، به‌ پیشنهاد و استقبال‌ همه‌ فرماندهان‌ جنگ‌، قرار شد عملیاتی‌ که‌ در جبهه‌ «دارخوین» در حال‌ انجام‌ بود، به‌ علامت‌ رضایت‌ از این‌ کار حضرت‌ امام، «فرمانده‌ کل‌ قوا‌ ـ خمینی‌ روح‌ خدا» نامگذاری‌ شود.

نیروهای‌ سپاه‌ پاسداران‌ انقلاب‌ اسلامی‌، چهار ماه‌ بدون‌ سر و صدا و جلب‌ توجه‌ دشمن‌ و در نزدیکی‌ نیروهای‌ عراق، شبانه‌ یک‌ کانال‌ به‌ طول‌ ۱۳۰۰ متر و به‌ شکل‌ «T» حفر کردند که‌ پایان‌ آن‌ وارد میدان‌ مین‌ در جلوی‌ خاکریز و خط‌ آتش‌ دشمن‌ شده‌ بود.

پیشانی‌ این‌ کانال‌ به‌ موازات‌ خط‌ آتش‌ دشمن‌ و به‌ فاصله‌ ۴۰۰ تا۵۰۰ متر قرار داشت. در این‌ حمله، نیروهای‌ سپاه‌ پاسداران‌ انقلاب‌ اسلامی‌ عمل‌ کننده‌ و ارتش‌ جمهوری‌ اسلامی‌ پشتیبانی‌ و پدافند را به‌ عهده‌ داشتند. قرار بود در ساعت‌۳ و۳۰ دقیقه‌ بامداد۲۱ خرداد ماه‌۱۳۶۰ حمله‌ آغاز شود. ساعت‌۱۱ شب، خبر برکناری‌ بنی‌ صدر از فرماندهی‌ کل‌ قوا توسط‌ امام‌ خمینی۴، از رادیو پخش‌ شد و وضعیت‌ در بهترین‌ حالت‌ ممکن‌ قرار گرفت.

این‌ عملیات، خود کلیدی‌ برای‌ باز شدن‌ طلسم‌ محاصره‌ آبادان‌ و آزمایشی‌ برای‌ عملیات‌ بزرگ‌ ثامن‌ الائمه و شکست حصر آبادان بود.

در این‌ حمله‌ با سه کیلومتر پیشروی، مواضع‌ محکم‌ و مهم‌ دشمن‌ در این‌ جناح‌ به‌ تصرف‌ درآمده‌ و دست‌ کم ‌۳۲ دستگاه‌ تانک‌ و نفربر نابود و ۱۴۹۶ تن‌ از نیروهای‌ دشمن‌ کشته، زخمی‌ و اسیر شدند.

این‌ عملیات‌ توسط‌ سردار رحیم‌ صفوی‌ و شهید حسن‌ باقری‌ طراحی‌ و اجرا شد که‌ فرماندهی سه محور اصلی‌ آن‌ را شهیدان‌ منصور موحدی‌‌، پهلوان‌‌نژاد و رضا رضایی‌ به عهده‌ داشتند.

بنا بر تجربه‌هاى به دست آمده از عملیات آفندى قبلى در منطقه ماهشهر ـ آبادان، اجراى یک عملیات آفندى در منطقه دارخوین مورد توجه قرار گرفت.

از آغاز کار، طرح‌ریزى عملیات بر پایه استفاده از پیاده نظام در یک عملیات شبانه به منظور تصرف خاکریزهاى یکم و دوم دشمن در جنوب آبادى محمدیه، واقع در جنوب دارخوین، قرار داده شده بود.

عملیات فرماندهى کل قوا ـ خمینى روح خدا که یک روز پس از عزل بنى صدر از فرماندهى کل قوا توسط امام خمینى (ره) اجرا شد، نخستین عملیاتى بود که در آن هماهنگى اصولى و کامل از آغاز طرح‌ریزى تا پایان عملیات بین یگان سپاه پاسداران عمل کننده در منطقه و لشکر ۷۷ پیاده به وجود آمد و سرآغاز بسیار خوبى براى عملیات ثامن الائمه ـ علیه السلام ـ که سه ماه و نیم بعد در‌‌ همان منطقه اجرا شد، به شمار می‌رود.

نیروهاى دشمن در مواضع پدافندى جنوب محمدیه، یک گردان مکانیزه تقویت شده با یک گروهان اضافى و یک گروهان تانک برآورد شده بود.
گروهان شناسایى صلاح‌الدین و گردان‌هاى تانک یرموک و خالد نیز در جنوب مواضع خط مقدم پدافندى دشمن گسترش داشتند که مى‌توانستند، نیروهاى در خط را تقویت یا به صورت واحد احتیاط آن در اجراى پاتک عمل کنند.

با توجه با اینکه در چند ماه گذشته، دشمن قدرت دست‌درازی خود را از دست داده بود و با بررسى وضعیت زمین، گسترش رودخانه کارون در جناح غربى منطقه و آبگرفتگى در جناح شرقى زمین عملیات، قادر به استفاده از قدرت مانورى نیروهاى زرهى و مکانیزه خود نبود و حداکثر مى‌توانست به نگهداری مواضع پدافندى موجود بسنده کند.

بر پایه برآورد وضعیت یاد شده، طرح عملیاتى لشکر ۷۷ پیاده با هماهنگى سپاه پاسداران دارخوین تهیه شد و در سیزدهم خرداد ۱۳۶۰ جهت تهیه مقدمات امر و پیش بینى آمادگى یکان‌هاى اجرایى منتشر شد.

بنا بر این طرح، یکان‌هاى لشکر ۷۷ پیاده مستقر در منطقه عملیات ماهشهر ـ آبادان در جناح شرقى و جنوب سرپل دشمن در شرق کارون، مأموریت تثبیت دشمن و پدافند از مواضع را به عهده داشتند و نیروهاى سپاه پاسداران دارخوین با همکارى گردان ۲۱۴ زرهى و یک گروهان از گردان ۱۰۷ ژاندارمرى تحت پوشش یکان‌هاى توپخانه لشکر ۷۷، مأموریت تک به مواضع دشمن را به عهده داشتند.

پس از اجراى ده دقیقه آتش تهیه، هجوم رزمندگان اسلام در ساعت چهار و پانزده دقیقه بامداد روز ۲۱ خرداد به مواضع دشمن آغاز شد

نخستین واکنش دشمن در برابر حمله رزمندگان اسلام، در ساعت ۲۵، ۸ صبح به ظهور رسید و یک واحد تانک دشمن آماده اجراى پاتک شد. با دیدن پاتک دشمن، ضمن فرستادن یک دسته دیگر تانک به منطقه هدف، به گردان ۲۱۴ تانک دستور داده شد که با بیشترین توان از هدف تصرف شده دفاع کند.

واحدهاى تک کننده همچنان در روز ۲۱ خرداد به پیشروى خود ادامه دادند و مواضع دشمن را که در خاکریزهاى متناوب تهیه شده بود، فتح کرد و افراد دشمن را نابود یا اسیر ساختند، به گونه‌اى که تا ساعت ۳۰، ۱۰ دویست نفر از نیروهاى دشمن اسیر شدند.

نزدیک ساعت ۱۱‌‌ همان روز، واحدهاى ایرانى به آخرین حد پیشروى تعیین شده رسیدند و منطقه را از وجود دشمن پاک کردند. دشمن از ساعت ۱۲ به بعد شروع به پاتک کرد که پاتک‌هاى او در اثر آتش توپخانه و گردان‌هاى تانک و مقاومت دلیرانه رزمندگان اسلام خنثى شد.

همچنین نزدیک ساعت ۱۲ روز ۲۲ خرداد، یعنى ۳۶ ساعت پس از آغاز عملیات، در حالى که رزمندگان ایرانى موفق شده بودند، نزدیک سه کیلومتر پیشروى و مواضعى را تصرف و نگهدارى کنند، وضعیت منطقه حالت عادى و تثبیت شده پیدا کرد.

به هر حال، هدف نهایى عملیات فرماندهى کل قوا که عقب راندن نیروهاى دشمن به غرب کارون بود، به دست آمد و به این ترتیب، پس از عملیات، دشمن در سه روز پشت سر هم برای بازپس‌گیری منطقه آزاد شده تلاش کرد، ولی نتیجه‌ای نگرفت.