ممنوعيت قليان؛ يك بام و دو هوا

کد خبر: ۲۴۷۶۸۳

تاریخ: ۰۷ خرداد ۱۳۹۱ - ۱۵:۴۸

عصر جمعه يك روز بهاريست. فاميل مي‌خواهند براي تفريح به يكي از تفرجگاه‌هاي اطراف تهران بروند. در نهايت نيز تصميم مي‌گيرند به كوهپايه‌هاي اطراف تهران بروند . هواي دربند بسيار خوب است و آلودگي هواي تهران را از ياد مي‌برد، اما جوان‌ترين عضو فاميل به جاي كوهپيمايي و لذت بردن از هواي پاك، خواسته ديگري دارد.

اين پسر 16 ساله به اصرار از پدرش مي‌خواهد كه قهوه‌خانه‌اي پيدا كند تا بتواند در آن قليان بكشد. پدر هم با وجود آن كه پزشك است نمي‌تواند دست رد به سينه پسر يكي يك دانه‌اش بزند و با پسرش به دنبال قهوه‌خانه‌اي براي قليان كشيدن مي‌گردد.

اين ماجراي واقعي، حكايت تلخ از نفوذ قليان اين ماده دخاني سنتي در ميان اقشار مختلف جامعه از هر صنف و سني دارد.

ماده‌ دخاني كه هر سرو (نوبت مصرف) آن معادل كشيدن حدود 100 نخ سيگار است. ماده دخاني كه روزگاري محدود به سالمندان و ميانسالان بود امروز به وسيله‌ تفنني جوانان تبديل شده است.

به گزارش ايسنا، تا سال گذشته مصرف قليان بر اساس قانون جامع كنترل و مبارزه با دخانيات در قهوه‌خانه‌ها ممنوع بود اما در سال 90 هيات وزيران قهوه‌خانه‌ها را از شمول اماكن عمومي خارج كرد و بدين ترتيب زمينه استعمال قليان در قهوه‌خانه‌ها فراهم شد.

بهزاد ولي‌زاده- كارشناس ارشد دبيرخانه ستاد كشوري كنترل دخانيات- به ايسنا مي‌گويد: طبق آيين نامه اجرايي قانون جامع كنترل و مبارزه ملي با دخانيات استفاده از دخانيات در اماكن عمومي ممنوع است ولي براساس مصوبه هيات وزيران، قهوه‌خانه‌ها از شمول اماكن عمومي خارج شده‌اند اما به اعتقاد وزارت بهداشت قهوه‌خانه‌ها جزو اماكن عمومي است بنابراين لازم است قوانين قانون جامع كنترل و مبارزه با دخانيات در قهوه‌خانه‌ها هم اجرا شود.

او معتقد است كه با مستثني شدن قهوه‌خانه‌ها از آيين نامه اجرايي قانون جامع كنترل و مبارزه ملي با دخانيات، دست مجريان قانون براي برخورد با قهوه خانه‌داران بسته شد چون پيش از اين مصوبه‌ دولت، برخي از دانشگاه‌هاي علوم پزشكي كشور با همكاري‌ نهادهايي مانند نيروي انتظامي با استناد به قانون جامع كنترل دخانيات حوزه تحت پوشش خود را از قليان پاك كرده بودند.

در اين ميان يكي از گله‌هاي فعالان مبارزه با دخانيات به عملكرد ستاد كشوري كنترل دخانيات بوده است. ستادي كه آخرين جلسه آن تابستان سال گذشته برگزار شد.

ولي‌زاده درباره مصوبات اين جلسه مي‌گويد: براساس تصميم‌هاي اتخاذ شده قرار بود ابتدا به قهوه‌خانه‌هاي قديمي و مجوزدار فرصت داده شود كه تغيير كاربري پيدا كنند در عين حال از تاسيس قهوه‌خانه‌هاي جديد جلوگيري ‌شود.

او به اجراي طرح ضربتي جمع آوري قليان در سال 86 اشاره مي‌كند كه در كل كشور اجرايي شد ولي به علت برخي از مخالفت‌ها از جمله مخالف صنف قهوه خانه‌داران و ...، اين بحث مطرح شد كه ابتدا فرهنگ‌سازي در زمينه اثرات زيانبار استعمال دخانيات انجام، سپس طرح هاي ضربتي اجرا شود.

اين كارشناس ارشد دبيرخانه ستاد كشوري كنترل دخانيات اذعان مي‌كند: بايد بپذيريم كه قهوه خانه‌ها داراي يك صنف فعال هستند و برخي قهوه‌خانه‌داران قديمي با دريافت مجوز كسب و پروانه بهره‌برداري سال‌هاست كه فعاليت مي‌كنند.

او به تغيير شيوه مصرف قليان در جامعه اشاره مي‌كند و مي‌گويد: در حال حاضر شركت‌هاي توليد كننده مواد دخاني با عرضه توتون‌هاي ميوه‌اي و ايجاد جذابيت براي جوانان، آنان را به مصرف قليان تشويق مي‌كنند.

توتون‌هايي كه به گفته دكترعلي اصغر فرشاد- مدير عامل انجمن زندگي بدون دخانيات- در حال فاسد شدن هستند اما عده‌اي سودجو به آن‌ها انواع اسانس‌ها را مي‌افزايند و به عنوان توتون عطري به بازار عرضه مي‌كنند.

ولي زاده استقبال جوانان از اين محصولات را ناشي از ناآگاهي آنان از اثرات زيانبار قليان مي‌داند و تاكيد مي‌كند: مصرف مداوم قليان باعث وابستگي دائمي جوانان به نيكوتين موجود در توتون مي‌شود، در اين شرايط آنان بايد در محيط‌ها و شرايط مختلف، نياز بدن خود به مواد دخاني را تامين كنند و چون قليان هميشه در دسترس نيست، به مصرف سيگار روي مي‌آورند.

مديرعامل انجمن زندگي بدون دخانيات به پك‌هايي كه به قليان زده مي‌شود، اشاره مي‌كند و مي‌گويد: به علت پك‌هاي عميقي كه به قليان زده مي‌شود چند برابر بيشتر از سيگار، دود وارد ريه مي‌شود.

به گفته وي، توتون روي ذغال مي‌سوزد و ذغال توليد كربن مي‌كند كه به احساس سرگيجه منجر مي‌شود ازطرف ديگر برخلاف تصور عامه عبور دود از داخل آب باعث برطرف شدن آلودگي آن نمي‌شود.

با وجود اثرات زيانبار قليان بر سلامت انسان، در حال حاضر بحث احتمال راه‌اندازي قهوه‌خانه ويژه بانوان مطرح شده است. زناني كه وظيفه حمل جنين و تولد و تعليم و تربيت فرزند خود را برعهده دارد. فرشاد معتقد است راه‌اندازي قهوه‌خانه‌هاي ويژه بانوان به معناي تشويق زنان براي دور هم جمع شدن به منظور كشيدن قليان و سيگار است و اينكه استعمال دخانيات ضد ارزش نيست و اين فرهنگ ترويج مي‌شود كه زنان حتي داخل خانه‌ها هم مي‌توانند قليان بكشند و اشكالي ندارد اگر فرزند آنان هم پكي به قليان بزند.

او از تبديل شدن كشيدن قليان به نوعي تفنن در بين خانواده‌ها ابراز تاسف مي‌كند و مي‌گويد: خانواده‌ها در برخي از سفره خانه‌ها و رستوران‌ها قليان مي‌كشند. اين كار باعث افزايش مصرف قليان نسبت به ساير دخانيات شده است بگونه‌اي كه در حال حاضر حدود 50 درصد از جوانان اعم از دختر و پسر تجربه مصرف قليان را دارد.

به گفته فرشاد طبق قانون كنترل و مبارزه با دخانيات مراكز داراي مجوز، مجاز به عرضه قليان هستند اما در حال حاضر در چهارراه‌ها هم قليان فروخته مي‌شود و با فروشندگان آن برخورد نمي‌شود.

ولي‌زاده هم تاكيد مي‌كند: اگر شرايط را براي استعمال دخانيات فراهم كنيم در جهت دستيابي صنايع دخاني به اهدافشان گام برداشته‌ايم اين در حاليست كه سالانه شش ميليون نفر در دنيا به علت مصرف دخانيات فوت مي‌كنند كه 600 هزار نفر از آنان به علت مواجهه با دود سيگار جان خود را از دست مي‌دهند، در حال حاضر شركت‌هاي دخاني تلاش مي‌كنند با ترويج مصرف قليان در ايران،اين ماده دخاني را جايگزين سيگار كنند.

دخانيات از جمله قليان تاثير مخربي بر توانايي توليد مثل فرد دارد. آن‌هم در شرايطي كه زنان نقش مهمي در حفظ نسل بشر و به دنيا آوردن فرزندان سالم دارند. دكتر محمدرضا مسجدي- دبيركل جمعيت مبارزه با دخانيات- با ابراز نگراني از افزايش مصرف قليان در بين دختران ايراني مي‌گويد:28 درصد از دختران جوان قليان مي‌كشند اين در حاليست كه دختران اجتماع آينده را مي‌سازند.

به گفته دكتر غلامرضا حيدري- رييس مركز تحقيقات كنترل دخانيات دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي –استعمال قليان بر سلامت دستگاه توليدمثل دختران تاثير منفي مي‌گذارد و علاوه بر آن مخاطراتي را براي مادر و جنين در دوران بارداري و پس از آن به همراه دارد.

دكتر محمد ابراهيم پارسانژاد- رئيس انجمن باروري و ناباروري ايران- هم در اين‌باره مي‌گويد: با وجود آنكه آمار مشخصي درباره تاثير استعمال دخانيات بر باروري وجود ندارد اما به طور قطع مي‌توان گفت ميزان قابل توجهي از ناباروري‌ها از استعمال دخانيات ناشي مي‌شود.

او نسبت به افزايش سقط زودرس جنين به دنبال استعمال دخانيات هشدار مي‌دهد و مي‌گويد: برخي از زوج‌ها تصور مي‌كنند قدرت باروري ندارند. در حالي كه جنين به علت استعمال دخانيات، پيش از هفته دوازدهم بارداري سقط مي‌شود.

پارسانژاد تاكيد مي‌كند: مصرف سيگار، قليان و هرگونه ماده دخاني ديگر باعث بروز بسياري از مشكلات براي زنان از جمله ناباروري مي‌شود. استعمال مواد دخاني حتي اگر منجر به سقط جنين هم نشود، امكان توليد فرزنداني نارس، كم وزن و داراي نقايص جسماني را افزايش مي‌دهد. او به خانواده‌هايي كه قصد فرزند دار شدن دارند، توصيه مي‌كند تا مصرف سيگار را ترك كنند.

رئيس انجمن باروري و ناباروري ايران تاكيد مي‌كند: استعمال دخانيات تنها باعث بروز مشكل براي زنان نمي‌شود بلكه بر كيفيت و تعداد اسپرم‌ها و سلول‌هاي جنسي اثرگذار است و مي‌تواند آن‌ها را نيز با مشكلات جدي مواجه كند.

حال با توجه به اثرات زيانبار جسماني و اجتماعي مصرف قليان بر سلامت افراد به ويژه زنان آيا وقت آن فرا نرسيده است كه مسئولان عزمي‌ جدي براي كاهش مصرف دخانيات بويژه قليان داشته باشند و با دورانديشي به فكر حفظ سرمايه‌هاي مادي و معنوي كشور باشند و منافع كوتاه‌مدت را رها كنند؟