پروژه ناتوی منطقه ای کلید خورد

کد خبر: ۲۴۵۹۹۱

تاریخ: ۳۱ ارديبهشت ۱۳۹۱ - ۰۹:۳۶

روزنامه ملت ما نوشت:

|پس از خيزش مردمي در بحرين شوراي همكاري خليج فارس با اعزام نيروي نظامي خود موسوم به «سپر جزيره» به اين كشور، آل خليفه را در سركوب قيام مردمي بحرين ياري رساند. عربستان و ديگر كشورهاي شوراي همكاري خليج فارس پس از سركوب آزاديخواهان بحريني، در ناآرامي‌هاي سوريه طرف مخالفان اسد را گرفتند. مشخصا عربستان سعودي و قطر بيش‌ترين حمايت‌ها را از مخالفان اسد بعمل آوردند ولي حتي با وجود حمايت‌هاي نظامي و ارسال سلاح به مخالفان در عمل نتوانستند چندان موفق باشند و دولت اسد پس از ماه‌ها مقاومت توانست از پس مقاومت بر بيايد و جامعه جهاني را ناچار به عقب‌نشيني و مصالحه كند.

مصالحه‌اي كه با اجراي طرح صلح كوفي عنان به اجرا گذاشته شد. اما كوتاه زماني از اجراي اين طرح و بازگشت آرامش نسبي به برخي شهرهاي سوريه نگذشته بود كه امريكا و متحدان منطقه‌اي آن با برگزاري رزمايش بزرگ «شير غران» در خاك اردن و آن هم در مرزهاي سوريه اين شائبه را ايجاد كردند كه ائتلاف غربي _ عربي بدنبال مصالحه در سوريه نيست. اين رزمايش كه در نوع خود طي دهه‌هاي اخير بي‌سابقه است با حضور نيروهاي نظامي 19 كشور جهان برگزار مي‌شود و با اين‌كه مقامات ارشد ارتش امريكا و اردن تاكيد مي‌كنند كه مانور نظامي مذكور سوريه را هدف قرار نداده است.

تحليلگران انستيتوهاي نظامي روسيه بر اين باورند كه هدف از برگزاري اين رزمايش تهديد ايران و سوريه است. به عقيده الكسي آرباتوف رئيس مركز امنيت بين‌الملل اين مانور در كشور اردن شيوه‌اي براي فشار بر رئيس‌جمهور بشار اسد است. با اين حال شرايط كنوني مطمئنا داراي جنبه‌هاي جهاني نيز است. آرباتوف در ادامه اينطور توضيح مي‌دهد: «اين مانور نه فقط از نظر ابعاد كه حتي زمان برگزاري آن قابل توجه است. زيرا در شرايط كنوني برگزاري اين مانور به نوعي تجزيه جهان اسلام است. مانورهاي قبلي از اين جنبه قابل بررسي نبودند.

مسلمانان سني مذهب و غرب در يك طرف قرار گرفته‌اند و شيعيان همراه با روسيه، چين و ايران در طرف ديگر قرار دارند «الكساندر لوكاشيويچ»، سخنگوي وزارت خارجه روسيه نيز عنوان داشت: واضح است كه افراد مشخصي تلاش دارند تا مسئولان سوري را تحريك كرده و طرح كوفي عنان را در راستاي افزايش خشونت‌ها ناكام بگذارند.

وي در ادامه افزود: شرايط در سوريه همچنان بسيار پيچيده است. اگرچه ناظران سازمان ملل در اين كشور تاثير مثبتي داشته‌اند، ولي نگاهي عميق‌تر به تحولات مرتبط با اين مانور به‌ويژه اظهارنظر معاون وزير دفاع عربستان مبني بر ادامه داشتن اين‌گونه مانورها حكايت از آن دارد كه ائتلاف غربي _ عربي بدنبال ايجاد قدرت نظامي بسيار قوي‌تر از سپر جزيره در منطقه است. قدرتي كه شايد بهترين اسم براي آن «ناتوي منطقه‌اي» يا «ناتوي شرقي» باشد.

12 هزار نيروي نظامي از 19 كشور جهان در همسايگي سوريه در خاك اردن مانوري را آغاز كردند كه به‌مدت دو هفته ادامه خواهد داشت. اين مانور كه به گفته مقامات ارشد نظامي امريكا و اردن ربطي به ناآرامي‌هاي سوريه ندارد در اكثر رسانه‌هاي اردني به ناآرامي‌هاي سوريه ربط داده شده است. اين نشريات ابراز عقيده كرده‌اند كه هدف از مانور صورت گرفته تقويت مرزهاي اردن و آماده‌سازي آن براي هر گونه سناريوي احتمالي در آينده براي سوريه است.

مانور نظامي عظيم «دورخيز شير» (الاسد المتاهب) عظيم‌ترين مانور نظامي در منطقه طي دهه‌هاي اخير است و شامل حمله به مواضع تروريست‌ها، هماهنگي و تعامل با قضاياي مرتبط با پناهندگان، نمايش ناوهاي دريايي و چگونگي انجام فعاليت‌هاي انساندوستانه در حين جنگ و تعامل با دشمن مي‌شود.

در اين رزمايش بزرگ علاوه بر اردن، ايالات متحده امريكا، بريتانيا، فرانسه، استراليا، ايتاليا، اسپانيا، روماني، اوكراين، اردن، عربستان سعودي، قطر، امارات متحده عربي، بحرين، عراق، كويت، مصر، لبنان، پاكستان و برونئي كشورهايي هستند كه در اين مانور شركت دارند. نيروهاي نظامي شركت‌كننده در اين مانور از روز دوشنبه تمرين‌هاي خود را براي محك زدن اجراي سناريوي جنگ غير كلاسيك آغاز كرده‌اند.

رزمایشی برای تاسیس ناتوی شرقی

حسن هانی زاده کارشناس مسایل خاورمیانه معتقد است که هدف رزمايش شير غران تنها به سوريه ختم نمي‌شود. وی در یادداشتی برای «ملت ما» تاکیدکرد: در صورت بروز جنگ در سوريه طبيعي است كه ايران و لبنان هم از خود عكس‌العمل نشان دهند بنابراين ايران و لبنان از ديگر اهداف برگزاري اين رزمايشند و در واقع شير غران خط و نشاني است براي اين دولت ها!

هرچند كه دولت‌ها مي‌كوشند تا از طريق اين رزمايش وسيع و حساب شده امنيت رژيم صهيونيستي را در صورت بروزجنگ احتمالي فراهم كنندو از گسترش جنگ احتمالي در آينده جلوگيري كنند. سردبیر بخش عربی خبرگزاری مهر افزود:  هدف ديگري در اين ميان وجود دارد كه شايد كمتر به آن توجه شده باشد. در واقع هدف ديگر و مهمي كه اين رزمايش دنبال مي‌كند تشكيل ناتوي شرقي يا همان ناتوي منطقه‌اي است.

همكاري نظامي اردن و امريكا

اردن از كشورهاي اصلي دريافت‌كننده كمك‌هاي نظامي و اقتصادي از ايالات متحده امريكا محسوب مي‌شود به گونه‌اي كه بر اساس آمار رسمي اين كشور طي پنج سال گذشته نزديك به 4/2 ميليارد دلار از امريكا كمك مالي دريافت كرده است و سالانه دست‌كم 800 ميليون دلار كمك نظامي از واشنگتن دريافت مي‌كند. اردن و امريكا پس از قتل يك افسر اردني به همراه هفت عامل اطلاعاتي امريكا در افغانستان در سال 2009 ميلادي اقدام به گسترش همكاري‌هاي نظامي و اطلاعاتي خود درباره آنچه مبارزه با تروريسم مي‌خوانند، كردند.

اين امر باعث بروز انتقادات گسترده در داخل اردن و از سوي گروه‌هاي مختلف شده و آنان اين همكاري‌ها را عامل ضربه به استقلال اردن دانسته و مي‌گويند اقدامات حكومت اردن در همكاري با امريكا باعث مي‌شود اين كشور درگير چالش‌هايي مانند مسائل افغانستان، عراق و ... شود كه هيچ ارتباطي به اردن و منافع آن ندارد.

اظهارنظر مقامات اردن و امريكا

در همين حال ارتش اردن و امريكا اعلام كردند، مانور نظامي «شير آماده 12» كه با مشاركت 19 كشور در اردن كار خود را آغاز كرده است، تهديدي براي سوريه محسوب نمي‌شود.كين توو، فرمانده‌ نيروهاي ويژه ارتش امريكا در يك كنفرانس مطبوعاتي در اردن گفت: مانور مذكور با هدف بالا بردن مهارت‌هاي جنگي در جنگ‌هاي نامنظم است و به‌مدت دو هفته به طول مي‌انجامد. وي افزود: مانور شير آماده بزرگ‌ترين مانور نظامي است كه در 20 سال گذشته در منطقه برگزار شده است.

وي همچنين تاكيد كرد كه اين مانورها به مسئله سوريه هيچ ارتباطي ندارد و تنها براي بالا بردن توان نظامي و همكاري‌ها ميان كشورهاي شركت‌كننده در مانور است. عوني العدوان، رئيس كميته عمليات و آموزش ارتش اردن و مدير برگزاري مانور شير آماده نيز با تاكيد بر آموزشي بودن مانور، گفت:

مانور شير آماده هيچ ارتباطي به آنچه كه در سوريه مي‌گذرد، ندارد.وي ادامه داد: سوريه كشور همسايه ماست و ما به حاكميت آن احترام مي‌گذاريم و هيچ فعاليتي در مانور ما به حوادث سوريه ارتباطي ندارد. العدوان در پايان گفت: اين تمرين نظامي نه تنها به مسئله سوريه بلكه به آنچه كه در منطقه و جهان نيز مي‌گذرد، ارتباطي ندارد.

عربستان سعودي: مانورها ادامه خواهد داشت

خالد بن سلطان، معاون وزير دفاع عربستان سعودي نيز با اشاره به مشاركت 17 كشور از جمله عربستان در اين مانور گفت: توافق‌ها در اين باره در سال 2010 صورت گرفته است. اين شاهزاده سعودي ارتباط بين انجام اين مانور و بحران سوريه را رد كرده و گفت: ما مانورهاي ديگري را نيز در آينده برگزار مي‌كنيم. وي اين اقدام را در جهت منافع كشورهاي شركت‌كننده در مانور به‌ويژه منافع مشترك عربستان و اردن قلمداد كرد. پيش از برگزاري مانور مشترك در اردن، مقامات بلندپايه نظامي از اردن و امريكا با يكديگر ديدار كرده بودند.

مانوري عليه منافع مشترك ايران و سوريه

اگر چه به گفته وي مقامات امريكا، اردن و عربستان تاكيد كردند كه اين مانور نظامي ارتباطي با آنچه در سوريه مي‌گذرد ندارد ولي كارشناسان بر اين باورند كه انجام آن در اين موقعيت زماني و در حالي كه اوضاع سوريه روز به روز وخيم‌تر مي‌شود و همچنين انجام آن در مناطقي نزديك به مرز سوريه اين پيام را به دمشق مي‌دهد كه غرب براي سناريوي جنگ عليه آن آماده مي‌شود. به‌ويژه كه روسيه نيز به تازگي اعلام كرده كه به اطلاعاتي دست يافته است كه نشان مي‌دهد شماري از نيروهاي نظامي براي اعزام به سوريه در منطقه‌اي از كوزوو توسط نيروهاي غربي در حال آموزش هستند.

مسكو با استناد به اين اطلاعات نسبت به انجام هرگونه عمليات نظامي عليه نظام اسد هشدار داده و از ارسال محموله‌هاي نظامي به ارتش سوريه دفاع كرده است. رئيس كميسيون عمليات نظامي و آموزش نيروهاي مشترك اردن و مدير تمرين‌هاي نظامي مانور دورخيز شير در حالي مي‌گويد؛ اين رزمايش ارتباطي با آن چه در سوريه مي‌گذرد، ندارد كه برخي از متخصصان درباره اين مانور نظر ديگري دارند. ولاديمير ساژين كارشناس انستيتو خاورشناسي و راديو صداي روسيه به تحليل اين موضوع مي‌پردازد. ساژين مي‌گويد كه در نگاه اول اين مانور هيچگونه هدف خاصي را دنبال نمي‌كند.

زيرا هرساله شاهد اين قبيل مانورهاي نظامي هستيم كه با حضور ارتش كشورهاي مختلف انجام مي‌گيرد. حضور در مانور نظامي «شير» كاملا معمولي به نظر مي‌رسد، زيرا طبق معمول هميشه عمليات نظامي مشترك دريايي و هوايي است. كارشناسان سوالات مختلفي را مطرح مي‌كنند. كارشناسان مي‌گويند چرا اين عمليات درست در اين منطقه و در اين شرايط زماني برگزار مي‌شود؟ اما خالد بن سلطان وزير دفاع عربستان سعودي ارتباط اين مانور با وضع سوريه و ايران را كاملا رد مي‌كند.

البته وزير دفاع عربستان اين مسئله را انكار نمي‌كند كه شركت‌كنندگان در مانور منافع مشتركي دارند. اما اين منافع چه مي‌تواند باشد؟ شرايط را به شكل واقع آن ارزيابي مي‌كنيم. امروز اوضاع در كشورهاي مختلف خاورميانه چندان آرام نيست و حتي اوضاع در دو نقطه اين منطقه به‌شدت متشنج است.منظور از اين دو نقطه سوريه و ايران هستند.

زيرا در سوريه هر آن احتمال وقوع جنگ ميهني مي‌رود. با اين حال، خطر درگيري نظامي فقط تا حدي كمتر شده و كاملا از بين نرفته است. در مانور اردن دقيقا كشورهايي حضور دارند كه از نظر كارشناسان در فهرست مخالفين سوريه و ايران قرار دارند. از ميان كشورهاي عربي، فقط كشورهاي پادشاهي سني مذهب خليج فارس حضور دارند كه همگي مخالف رژيم حكومت بشار و شيعيان ايران هستند.ساير كشورهاي حاضر در اين مانور هم علاقه چنداني به حكومت فعلي كشورهاي سوريه و ايران ندارند.

به عقيده الكسي آرباتوف رئيس مركز امنيت بين‌الملل اين مانور در كشور اردن شيوه‌اي براي فشار بر رئيس‌جمهور بشار اسد است. با اين حال شرايط كنوني مطمئنا داراي جنبه‌هاي جهاني نيز است. آرباتوف در ادامه اينطور توضيح مي‌دهد: «اين مانورنه فقط از نظر ابعاد كه حتي زمان برگزاري آن قابل توجه است. زيرا در شرايط كنوني برگزاري اين مانور به نوعي تجزيه جهان اسلام است. مانورهاي قبلي از اين جنبه قابل بررسي نبودند. مسلمانان سني مذهب و غرب در يك طرف قرار گرفته‌اند و شيعيان همراه با روسيه، چين و ايران در طرف ديگر قرار دارند.

اين جدايي در جهان اسلام يك مسئله جديد است. اگرچه كسب منافع مشترك در اين مانور به وضوح بيان شده ولي مسئله جداسازي جهان اسلام در حد حدس و گمان است. با اين حال، اين مسئله مي‌تواند براي منطقه و امنيت جهاني بسيار خطرناك باشد. اگر غرب بخواهد در يك طرف قرار بگيرد و چين و روسيه در طرف مقابل، مدت زيادي بايد صرف شود تا ثبات را در دنيا مجددا برقرار كنيم و امنيت بين‌الملل به خطر مي‌افتد.»