حذف مردودی يا پاک كردن صورت مسئله؟

مهديه تقوی‌راد

کد خبر: ۲۴۵۵۷۱

تاریخ: ۲۹ ارديبهشت ۱۳۹۱ - ۰۱:۲۳

مردودي سالانه 200 هزار دانش‌آموز در سال اول دبيرستان، آموزش و پرورش را مجبور به تشكيل مجدد 10 هزار كلاس درس براي رده‌هاي اين مقطع مي‌كند كه همين موضوع باعث تحميل هزينه‌هاي زيادي بابت مردودي دانش‌آموزان به نظام آموزشي كشور مي‌شود.

به همين دليل مسئولان آموزش و پرورش براي كم كردن هزينه‌هاي آموزش، حذف مردودي در مدارس را سرلوحه كار خود قرار داده تا شايد از اين طريق مشكلات كمتري گريبانگير اين سيستم آموزشي فرسوده شود. هرچند به نظر نمي‌رسد اين راهكار جديد، چندان بتواند كارساز باشد. امين باشيزاده، معاون دفتر آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش معتقد است: «با توجه به وجود مردودی در پایه اول دبيرستان، مشکلات بسیاری برای نحوه ادامه تحصیل این دانش‌آموزان وجود داشت.» وي تاكيد مي‌كند: «هم‌اکنون یک میلیون و 50 دانش‌آموز متوسطه در کل کشور وجود دارد که از این تعداد 20 درصد مردودی بودند. این مردودی در گذشته 36درصد بود که با تلاش فرهنگیان در کل کشور به 20 درصد رسید ولی این هم رقم کمی محسوب نمی‌شود و حدود 200 هزار دانش‌آموز شامل این معضل می‌شوند.»

معاون دفتر آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش با اشاره به سیاست وزارت آموزش و پرورش در هدایت 50 درصد دانش‌آموزان به فنی و حرفه‌ای و کار و دانش تصريح مي‌كند: «این طرح، بسیاری از مشکلات دوره متوسطه را برطرف خواهد کرد و معضل پیش‌نیاز را از سر راه مدیران متوسطه برمی‌دارد و بسیاری از مداخلات آموزشی در دوره متوسطه را حذف خواهد کرد.» با اين وجود، تعداد زيادي از كارشناسان آموزش و پرورش بر اين عقيده‌اند كه حذف مردودي در مدارس باعث تنبل شدن دانش‌آموزان مي‌شود چرا كه با اجرايي شدن اين راهكار دانش‌آموز مطمئن است كه در هر صورت و با چندين بار امتحان دادن به مقطع بالاتر رفته و ادامه تحصيل خواهد داد و اين طرح به كيفيت آموزش در مدارس لطمه جدي وارد مي‌كند.

نورالله حيدري دستنايي،‌ عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس با اشاره به اين نكته كه با حذف مردودي آموزش و پرورش مكلف به برگزار كردن چندين باره امتحانات براي دانش‌آموزان است، مي‌گويد: «بايد فرقي بين دانش‌آموزي كه در طول سال تحصيلي درس خوانده و در امتحانات قبول مي‌شود با دانش‌آموزي كه بعد از دادن امتحان‌هاي متعدد به كلاس بالاتر مي‌رود، وجود داشته باشد.» وي تاكيد مي‌كند: «اگر خيلي خوشبينانه به اين طرح نگاه كنيم، به اين نتيجه مي‌رسيم كه اينگونه طرح‌ها به كيفيت آموزشي در مدارس لطمه جدي وارد مي‌كند.»

حيدري دستنايي به اشكالاتي كه در طرح حذف مردودي در مدارس وجود دارد اشاره كرده و مي‌گويد: «در اجراي اين فرآيند بايد به چند نكته اصلي توجه كرد؛ اول اين كه بايد مشخص شود مردودي دانش‌آموزان به چه علتي است. آيا روش تدريس معلم در سر كلاس اشكال دارد يا اشكال از محتواي آموزشي است؟ در مرحله بعد بايد به اين نكته رسيدگي شود كه آيا مشكل از فرآيند آموزشي است يا دانش‌آموز در فهميدن دروس مشكل دارد؟ اگر مشخص شود اشكال از آموزش‌وپرورش است، بايد وقت را غنيمت شمرد و وقت را با طرح راه‌حل‌هايي كه مشخص نيست جواب مي‌دهد يا نه، تلف نكرد. همچنين اگر اشكال از دانش‌آموز است بايد معلوم شود كه دليل درس نخواندن دانش‌آموز و علاقه نداشتن به مدرسه چيست؟‌

وي به وجود تفاوت‌هاي درسي در دانش‌آموزان اشاره كرده و مي‌گويد: «شرايط متفاوت فردي در افراد بايد مد نظر مسئولان آموزش‌وپرورش قرار بگيرد و اين طور نباشد كه حتي با برگزاري چندين‌باره امتحانات دانش‌آموز همچنان در پله اول باشد و هيچ پيشرفتي نداشته باشد.»

اما منوچهر فضلي خاني،‌ مديركل دفتر راهنمايي تحصيلي بر خلاف نظر حيدري دستنايي معتقد است: «دانش‌آموزان مردودي هزينه زيادي براي نظام آموزش‌وپرورش دارند. مشکلات اجتماعي و شخصيتي و روحي و رواني که اوليا و دانش‌آموزان هم متحمل مي‌شوند نيز بعد ديگر اين هزينه‌هاست و بجاست که آموزش‌وپرورش مردودي‌ها را به صفر برساند.»

اگر چه مسئولان آموزش‌وپرورش معتقدند مردودي‌ها هزينه زيادي براي آموزش‌وپرورش دارند اما حذف مردودي در مقاطع تحصيلي پاك كردن صورت مسئله به جاي حل آن است،‌ ظاهرا اين تصميم ، راحت‌ترين و دم دست‌ترين تصميمي بوده كه نياز به كار كارشناسي نداشته و به جاي ارائه راهكاري براي بررسي مسائل و مشكلات آموزشي و عواملي كه در افت تحصيلي دانش‌آموزان موثرند،‌حذف مردودي را در پيش گرفته‌اند.

حجت‌الاسلام سيد كاظم موسوي، نماينده مردم اردبيل در خانه ملت معتقد است حذف مردودي در آموزش‌وپرورش بايد با نظارت دقيق و قوي همراه باشد تا مشكلي براي دانش‌آموزان پيش نيايد. وي در گفت‌وگو با تهران امروز تاكيد مي‌كند: «حذف مردودي به اين دليل نيست كه دانش‌آموزان بي‌سواد بار بيايند، اين كار شايد شروع تحول و حركتي به سمت جلو در ميان دانش‌آموزان باشد.» موسوي تصريح مي‌كند: «بايد در كنار حذف مردودي به دانش‌آموزان اين نكته را القا كرد كه حذف مردودي به معناي برداشتن موانع از جلوي پاي وي نيست بلكه راهكاري براي رفع دغدغه‌هاي دانش‌آموزان براي امتحانات پايان سال است.»

به عقيده موسوي: «در كنار حذف مردودي بايد خلاقيت و ابتكار دانش‌آموزان در مدارس به جريان بيفتد و اهداف و برنامه‌هاي آموزش‌وپرورش بايد به سمتي پيش برود كه باعث رشد هر چه بيشتر دانش‌آموزان شود و روحيه كار و تلاش در دانش‌آموزان را بيشتر از گذشته فعال كند.»

مردودي‌ها در هنرستان تحصيل مي‌كنند

برپايي چندين باره امتحانات براي دانش‌آموزاني كه موفق نشده‌اند در اولين امتحانات قبول شوند راهكار آموزش‌وپرورش براي دانش‌آموزان است. اما اگر دانش‌آموزي در مقطع دبيرستان موفق به قبولي در اين امتحانات نشود به تشخيص آموزش‌وپرورش به هنرستان‌هاي فني و حرفه‌اي راهنمايي مي‌شود تا در اين هنرستان‌ها ادامه تحصيل دهد. اين اقدام آموزش‌و‌پرورش اما با مخالفت‌هاي زيادي روبه‌رو شد. در صورت اجرايي شدن اين اقدام، اين شائبه در ميان مردم به‌وجود مي‌‌آيد كه دانش‌آموزاني كه در هنرستان‌ها تحصيل مي‌كنند از دانش‌آموزاني هستند كه نتوانسته‌اند در مدارس عادي تحصيل كنند و به علت نمره نياوردن مجبور به تحصيل در هنرستان شده‌اند. حال آنكه تعداد زيادي از دانش‌آموزان بنا به ميل باطني خود و به رغم نمرات بالايي كه در امتحانات آخر سال كسب كرده‌اند راهي هنرستان شده‌اند و مايل به ادامه تحصيل در آن هستند، با اين حساب، اعلام رسمي تحصيل دانش‌آموزاني كه در امتحانات پياپي نمره نياورده‌اند در هنرستان‌ها اهانت آشكار به دانش‌آموزان فني‌وحرفه‌اي و برخلاف رويكرد آموزش‌وپرورش در جذب هر چه بيشتر دانش‌آموزان در دوره‌هاي فني و حرفه‌اي است.

نورالله حيدري دستنايي، با اشاره به اين نكته كه بايد تصميمات چندوجهي در اين باره مد نظر قرار بگيرد به تهران امروز مي‌گويد: «فرستادن دانش‌آموزان مردودي به هنرستان‌ها بدون اشكال نيست و اين شائبه را به وجود مي‌آورد كه دانش‌آموزاني كه شرايط درسي خوبي ندارند به كار و دانش مي‌روند و اين موضوع ناتواني دانش‌آموزان كار و دانش را در جامعه القا مي‌كند.»

وي تاكيد مي‌كند: « نبايد گفته شود چون اين دانش‌آموزان ضعيف هستند به اين مدارس فرستاده مي‌شوند، بلكه بايد گفته شود كه اين فرد در اين موقعيت به اين رشته رسيده و براي تحصيل در كار و دانش مناسب‌تر است. از سوي ديگر تحصيل اين دانش‌آموزان نبايدمحدود به كار و دانش شود، بلكه بايد بازنگري جدي در دروس و محتواي درس‌ها شود و حد وسط بايد در درس‌ها نگه داشته شود. به گونه‌اي نباشد كه دروس اينقدر دشوار باشد كه مختص تيزهوشان شود بلكه بايد به صورت بينابين انتخاب شود.»

سيدكاظم موسوي نيز تاكيد مي‌كند: «با اين اقدام به شأن دانش‌آموزان هنرستاني خدشه وارد مي‌شود و افكار عمومي به اين سمت سوق داده مي‌شود كه دانش‌آموزان تنبل راهي هنرستان مي‌شوند در حالي كه براي ورود اين دانش‌آموزان به هنرستان‌ها بايد امتحان ورودي گذاشت و در صورت قبولي اين دانش‌آموزان به هنرستان‌ها راه پيدا كنند.»

فرهاد بشيري، عضو كميسيون اجتماعي مجلس نيز در اين باره به تهران‌امروز مي‌گويد: «با توجه به اهميتي كه مدارس دارد، حذف مردودي بايد به‌گونه‌اي باشد كه باعث افت تحصيلي دانش‌آموزان نشود و دانش‌آموز براي رفتن به پايه‌هاي بالاتر مهيا شود.» وي تاكيد مي‌كند: «مدارس بايد به دانش‌آموزان كمك كنند خلاقيت و ابتكار آنها به جريان بيفتد و اهداف و برنامه‌هاي آموزش‌وپرورش بايد به سمتي پيش برود كه باعث رشد هر چه بيشتر دانش‌آموزان شود و روحيه كار و تلاش در دانش‌آموزان را بيشتر از گذشته فعال كند.»

با تمام اين اوصاف حذف مردودي به معني هل دادن دانش‌آموزان به مقطع بالاتر به منظور كاستن از آمار مردودي‌ها و سرپوش گذاشتن به مشكلات آموزش‌وپرورش است و به نظر مي‌رسد نتيجه‌اي كه در اين خصوص عايد جامعه مي‌شود به صورت فوري و آني مشخص نمي‌شود بلكه بايد منتظر فارغ التحصيلي دانش‌آموزاني ماند كه با اين روش درس خوانده و بدون مردودي به كلاس‌هاي بالاتر رفته‌اند و بعد نتيجه گرفت كه آيا اين طرح توانسته موفقيتي كسب كند يا خير؟‌اين سوالي است كه جواب آن از همين ابتدا معلوم است و نياز به كار كارشناسي زيادي ندارد.

منبع: تهران امروز