کشف باغ مرجانی در اعماق خليج‌فارس

علي عبدی‌پور

کد خبر: ۲۴۴۴۵۹

تاریخ: ۲۴ ارديبهشت ۱۳۹۱ - ۱۴:۴۹

براي بسياري قابل تصور نبود كه در اعماق بين 40 تا 60 متر در اعماق خليج‌فارس زيستگاه منحصر به فردي با تنوع زيستي بالايي از ماهي‌ها و مرجان‌ها وجود داشته باشد. وقتي به اين منطقه ناشناخته كه در ميانه تنگه‌هرمز و در مسير كشتي‌هاي بزرگ واقع شده، مي‌رفتيم حتي برخي غواصاني كه خبري از ما به آنها مي‌رسيد با تمسخر مي‌گفتند «مگر در چنين عمقي چيزي هم وجود دارد؟»

حدود شش سال پيش، از طريق دوست عزيزي كه اهل جنوب است متوجه شدم در بخشي از خليج‌فارس مرجان‌هاي بادبزني وجود دارد. مرجان‌هاي بادبزني (Sea fan) از جمله مرجان‌هاي نرم و كمياب در خليج‌فارس هستند كه در اعماق زياد زندگي و رشد مي‌كنند. با اينكه تاكنون هيچ گزارشي از اين نوع مرجان‌ها در خليج‌فارس ثبت نشده است و هيچ يك از مراكز علمي در ايران و خارج از كشور اطلاعاتي از اين نوع مرجان‌ها در خليج‌فارس به دست نياورده بودند سخن دوستم را باور كردم و مدت‌هاي طولاني در اين منطقه كاوش و غواصي كرديم و با استفاده از تجهيزات روز توانستيم نقاطي را شناسايي كنيم.

وقتي قرار شد مجموعه مستند «كاوش در اعماق خليج‌فارس» را براي تلويزيون بسازم تصميم گرفتم به اين منطقه سفر كنم و پرده از راز آن بردارم. تا اينكه به همراه گروه سه نفره به اعماق آب‌هاي اين منطقه ناشناخته قدم گذاشتيم. جريان‌هاي زير آبي اين منطقه خارج از تصور بود. رودخانه‌اي در آن زير جاري بود. تا عمق 45 متري پايين رفتيم ولي شفافيت آب به خاطر جريان شديد و نيز املاح معلق دريا خوب نبود. چند گونه‌اي كه در آنجا ديديم كافي بود تا به يقين برسيم كه با پديده‌ خارق‌العاده‌اي روبه‌رو شده‌ايم. چند روز منتظر مانديم تا جريان جزر و مد به شرايط ايده‌آل برسد. براي رفتن به عمق فرصت زيادي در اختيار نداشتيم. بايد در كمتر از يك ساعت به پايين برويم و تصاوير لازم را بگيريم. تنها فرصت داشتيم 15 دقيقه غواصي كنيم و بي‌درنگ به سطح آب بياييم و توقف‌هاي ضروري در عمق شش متري و سه متري را انجام دهيم تا نيتروژن زيان‌آور و اضافه از بدن خارج شود. اين بار خوشبختانه ديد آب فوق‌العاده بود. از20 متر مانده به كف دريا مي‌شد باغي را كه در بستر خليج‌فارس آرميده است ديد. هر سه نفرمان شگفت‌زده شده بوديم. نفسمان به شماره افتاده بود.

نمي‌دانستم اين هيجان مربوط به فضاي وهم‌انگيز عمق دريا بود يا زيبايي‌هاي خيره‌كننده‌اي كه بعد از اين همه سال غواصي در خليج‌فارس مي‌ديدم. به سرعت مشغول كار شديم. زمان به سرعت مي‌گذشت و هواي كپسول غواصي در حال تمام شدن بود. سرخوش از آنچه در برابر خود مي‌ديديم به اطراف با حيرت و احتياط مي‌نگريستيم. زيرا با وجود همه زيبايي‌ها اينجا زيستگاه كوسه‌هاي نسبتا بزرگ هم هست. برخي از صياداني كه با آنها صحبت كردم مي‌گفتند در سال‌هاي گذشته قبل از اينكه صيد كوسه در خليج‌فارس به حد جنون‌آور امروز رسيده باشد، آنها كوسه‌هاي بزرگ چهار متري در اين منطقه صيد مي‌كرده‌اند. مجبور بوديم به علت اتمام هوا به سطح آب بازگرديم. وقتي آمديم بالا، ناخداي شناور گفت يك كوسه دو متري بالاي سرتان مي‌چرخيد ...

وقتي اين تصاوير را به گروه تحقيقاتي نشان داديم براي چند روز خواب از سرشان پريد! برخي از اين مرجان‌ها نزديك به 300 سال قدمت دارند! براي همه ما باور اين موضوع بي‌اندازه هيجان‌انگيز بود! خوشحال بوديم كه كار بزرگ بالاخره نتيجه داد. اين نوع مرجان‌ها تا پيش از اين تنها در درياي عمان گزارش شده بودند و اين براي اولين بار است كه اين نوع مرجان‌ها در خليج‌فارس به ثبت مي‌رسد.

در فصل‌هاي مختلف، چند بار به اين منطقه رفتيم. در يكي از سفرها به اين منطقه دچار حادثه شديم. ريه من به شدت آسيب ديد كه هنوز هم بهبود نيافته و يك نفر ديگر دچار تپش شديد قلب شد. همه اين سختي‌ها و رنج‌هايي كه در روزهاي گرم تابستان جنوب و شب‌هاي سرد متحمل شديم ارزش آن را داشت تا بتوانيم از ناشناخته‌هاي اعماق خليج‌فارس تصاويري منحصر به فرد ثبت كنيم. انواع ماهي‌هاي بزرگ مانند شير، باراكودا، سفره‌ماهي و... در اين زيستگاه وسيع وجود دارند و اين تنها بخشي از زيبايي‌هاي نهفته در اعماق خليج‌فارس است. بنابراين هيچ چيز زيباتر از آن نيست كه به اين گوهر گرانبها توجه ويژه‌اي داشته باشيم و از تخريب آن دست برداريم و به طور عملي از آن نگهداري كنيم. خليج‌فارس تنها يك نام نيست. اينجا زيستگاه هزاران‌گونه از موجودات زيبايي است كه نياز به مراقبت و همت بلند ايرانيان دارد.

منبع: همشهری