اختصاص 3000 هکتار از منطقه بهرام‌گور به قطری‌ها!

گفت‌و‌گو با کارشناس تنوع زیستی

کد خبر: ۲۴۴۴۵۸

تاریخ: ۲۴ ارديبهشت ۱۳۹۱ - ۱۴:۳۷

چندي پيش سايت سازمان حفاظت محيط زيست اعلام كرد همكاري زيست‌محيطي ايران و قطر تحت عنوان پروژه تكثير و حفاظت از پرندگان در معرض خطر انقراض در سه‌هزار هكتار از اراضي منطقه حفاظت‌شده بهرام گور آغاز شد.

پيرو تفاهم‌نامه امضاشده ميان دو كشور ايران و قطر در زمينه تكثير و پرورش گونه‌هاي جانوري، هيات قطري با مسوولان سازمان حفاظت محيط زيست پيرامون مباحث مربوط به تكثير و پرورش و حفاظت از پرندگان در معرض خطر انقراض به مذاكره نشستند. بر اساس اين گزارش قرار است در فاز اول پروژه تكثير و پرورش پرندگان در معرض خطر انقراض، 1500 قطعه هوبره و در فاز دوم آن طي پنج سال، پنج‌هزار قطعه از اين‌ گونه تكثير، پرورش و در منطقه رها‌سازي ‌شود. هر چند در اين خبر اشاره‌اي به صدور مجوز شكار براي شيوخ عرب نشده اما پيشتر برخي مديران اين سازمان اعلام كرده بودند چه اشكالي دارد از مازاد ظرفيت موجود و در ازاي پرورش هوبره بخشي هم شكار شود، بنابراين ناگفته پيداست كه شكار هوبره با استفاده از بازهاي شكاري كه همواره مورد علاقه شيوخ عرب بوده و هست نيز بخشي از اهداف قطري‌ها در ايران است.

به همين منظور كاظم كلهر عضو انجمن پايشگران محيط زيست ايران با پرويز بختياري به گفت‌وگو نشسته است. پرويز بختياري كارشناس ارشد محيط زيست با گرايش تنوع زيستي و زيستگاه‌هاست كه نزديك به 15سال است در زمينه اكوتوريسم و پرنده‌نگري سابقه تدريس دارد.

نظر شما در مورد واگذاري منطقه بهرام گور براي قوش بازي چيست؟

اين مناطق و حيات وحش آن بسيار باارزش هستند و مهم‌تر از همه بكر بودن و بكر ماندن اين مناطق است و اصلا با پول قابل قياس نيست و اينكه گروهي به اسم قوش‌باز يا اينكه چون پول داريم اين منطقه را به ما واگذار كنيد اصلا و تحت هيچ شرايطي من فكر نمي‌كنم در هيچ جاي دنيا يك منطقه باارزش حفاظت‌شده يا پارك ملي را در اختيار بهره‌بردار قرار دهند آن‌هم خارجي. كلا تعريف منطقه حفاظت‌شده يا پارك ملي مبني بر بكر بودن و حفاظت كامل از آن است، حالا ما بياييم و آن را بدهيم به ديگران؟ آيا كسي فكر مي‌كند آنها بيشتر از ما دل‌شان براي اين مناطق مي‌سوزد؟ مسلما اين‌طور نيست.

با اين شرايط اين اقدام براي كشور ما منافعي دارد يا نه؟

ضررهاي خيلي زيادي دارد. علاوه بر اتفاقي كه در مساله اكولوژيك مي‌افتد اين كار باعث مي‌شود كه كيفيت آن منطقه از بين برود يا تنزل پيدا كند. به‌علاوه ما به لحاظ اعتباري و شأن و شخصيت كشورمان هم بسيار ضربه مي‌خوريم.

تفاوت هوبره اهلي و هوبره وحشي در چيست كه تمايل دارند به شكار در طبيعت بپردازند؟

همين افرادي كه تمايل به گرفتن منطقه بهرام گور دارند آيا در كشور خودشان سرزمين يا فضاي مناسب براي پرورش هوبره ندارند؟ چرا از ما خواستند منطقه‌اي را در اختيارشان قرار دهيم؟ آنها خودشان هزاران هكتار مناطق بياباني و نيمه‌بياباني دارند كه مي‌شود هزاران كار در اين مناطق انجام داد و بهترين هوبره‌ها را پرورش داد. چرا منطقه‌اي از كشور ما را براي اين كار مي‌خواهند؟ چرا هيچ‌كدام از اين سوال‌ها را يكي از مسوولان محيط زيست از خودش نمي‌پرسد؟ چرا نمي‌روند توي كشور خودشان اين كارها را انجام بدهند؟ چون آنها ارزش محيط زيست خودشان را فهميدند و به آن پايبند هستند و سال‌هاست كه دارند مديريتش مي‌كنند. الان تا جايي كه ممكن است دارند شاخص‌هايشان را بالا مي‌كشند و جزو بهترين مناطق دنيا مي‌شوند. اما كشور ما چطور؟ ما خيلي راحت صحبت از واگذاري و بي‌اهميتي اين مناطق مي‌كنيم. حالا آنها (قوش‌بازهاي خليج‌فارس) مي‌آيند و بهترش مي‌كنند! فرق هوبره وحشي با هوبره اهلي مثل اين مي‌ماند كه شما بگوييد يك بز وحشي كه در بالاي قله‌ها آزادانه زندگي مي‌كند با يك بز خانگي كه در خانه نگهداري مي‌شود چه فرقي مي‌كند. مسلما خيلي فرق مي‌كند. دومي را توي آغل نگه مي‌داري و بعد هم انتظار‌ داري سرش را ببري بخوريش ولي بز وحشي بسيار باارزش است و با اكوسيستمش عجين شده و با تمام حيوانات و محيط اطرافش در يك تعادل طبيعي است و اصلا اينها باهم قابل قياس نيستند. ضمنا اينكه چون هوبره وحشي خو و خصلت جنگيدن با قوش‌ها (شاهين‌ها) را دارد براي آنها جذاب‌تر است ولي هوبره اهلي اين خصلت را ندارد.

تماشاي لذت شكار هوبره وحشي و هوبره اهلي در چيست؟ و آيا اين لذت است كه باعث شده آنها دست به چنين اقدامي بزنند؟

اصل قضيه همين است. آنها دارند به يك شكلي فريبكاري مي‌كنند و البته آنهايي هم كه اين طرف قرار دادند اين موضوع را مي‌فهمند و دارند ضربه مي‌زنند به ما و منابع طبيعي ما. آنها مي‌گويند ما تعداد زيادي هوبره اهلي پرورش مي‌دهيم و در منطقه رها مي‌كنيم. اين براي عوام خوب است و گويا همه چيز عالي مي‌شود ولي از طرف ديگر آنها اجازه گرفتند كه بروند و هوبره شكار كنند. حالا كدام هوبره‌ها را؟ آنهايي كه باارزش‌ترند و وحشي هستند و ما فكر مي‌كنيم آنهايي را كه از لحاظ اكولوژيك خيلي خاص هستند شكار و به جاي آن چند تا اهلي رها مي‌كنند. اينها الان دارند يك جوري بازي با كلمات مي‌كنند. متاسفانه آنهايي كه دارند ضربه مي‌زنند به اين مملكت با اين ادبيات مي‌خواهند تقريبا به مردم اين‌طور بفهمانند كه ما چندبرابر آن چيزي را كه شكار مي‌شود به شما مي‌دهيم اما چه كسي است كه دوست دارد به جاي ماشين واقعي كه مي‌تواند سوار شود ماشين پلاستيكي بدهند در همان ابعاد و اندازه. تفاوت اين دوتا در اين است. هوبره پرورشي توان زندگي در طبيعت را ندارد. اگر خوب است همان‌ها را در كشور خودشان پرورش بدهند و شكار كنند.

آيا حضور اين افراد با اين همه ابزار و ادوات به منطقه به غيراز شكار هوبره از لحاظ زيستي و زيستمندان آسيبي وارد مي‌كنند يا خير؟

وقتي تعداد زيادي ماشين با خدم و حشم راه مي‌افتند اين طوري هم نيست كه اينها در يك منطقه پشت سر هم حركت كنند. به صورت دشتبان مي‌روند و در كل منطقه پخش مي‌شوند و همزمان با هم حركت مي‌كنند و تمام پرندگان و حيات وحش آن منطقه را فراري مي‌دهند. اينها هم كه دل‌شان نمي‌سوزد فصل زادآوري باشد يا نباشد. در فصل زادآوري مي‌آيند و اين كار را انجام مي‌دهند. حيوانات هم از روي تخم بلند شده و مي‌روند و ما در آن سال ديگر زادآوري جديدي نخواهيم داشت، ضمن اينكه تلفات هم داريم. حالا در قبال اين امتيازي كه داريم به اينها مي‌دهيم و همين‌طور آبرو و اعتبار علمي، چه چيزي از اينها مي‌گيريم؟ ممكن است تعداد خاصي منفعت ببرند ولي ما كه دل‌مان براي اكوتوريسم اين مملكت مي‌سوزد به اين اعتقاد داريم كه اگر يك روزي نفت‌مان تمام شود اكوتوريسم به كمك كشورمان مي‌آيد كه درآمدي داشته باشيم. ولي نه كسي صداي ما را مي‌شنود و نه تصميم‌گيرنده هستيم و نه مي‌توانيم نظر تصميم‌گيرنده‌ها را عوض كنيم. متاسفم از اينكه يك جاهايي در تصميم‌گيري‌هاي ما با چهار تا پنج حرف قشنگ زدن تمام نظرها جلب و تصميم گرفته مي‌شود و بعدا اين مانند سنگي مي‌ماند كه كسي انداخته توي چاه و صد تا عاقل نمي‌توانند درش بياورند. هيچ كشوري اين كار را نمي‌كند. مثلا به پاكستان بگوييد ممكن است يك منطقه حفاظت‌شده به ما بدهيد؟ به شما مي‌خندند كه مگر ممكن است چنين چيزي در دنيا اتفاق بيفتد اما كشور ما با افتخار مي‌آيد و مي‌گويد ما مي‌خواهيم اين كار را بكنيم و مي‌گويند اين كار منجر به خير و خوبي مي‌شود!

و حرف آخرتان؟

اين كار از لحاظ اكولوژيكي و وجهه و اعتبار بين‌المللي براي كشور ما غلط است. اگر نگران كاهش جمعيت هوبره‌ها هستيد از محيط‌بان‌ها حمايت كنيد. نظارت را بر شكار بي‌رويه افزايش دهيد. خودتان هوبره پرورش بدهيد در منطقه رها كنيد چرا آنها بيايند اين كار را بكنند. مگر چقدر هزينه دارد؟!

منبع: شرق