شیر گران شد؛ ماست و پنیر و ... در راه است!

مصرف نکنیم یا گلایه نداشته باشیم؟

هنگامی که گران شدن شیر را در کنار کاهش 20 درصدی تولید این محصول بگذاریم و به یاد بیاوریم که آغاز هدفمندسازی نرخ آن با کاهش مصرفش روبه‌رو شد، تنها نتیجه‌ای که به دست می‌آید، این است که هم‌اکنون درصد بسیاری از مردم، مصرف شیر را از دستور زندگی‌شان خارج کرده‌اند؛ بنابراین، اکنون کافی است تا میزان مصرف سرانه بسیار کم شیر در کشورمان را به این ترکیب بیفزاییم تا از اینکه صدای متولیان سلامت درنمی‌آید، به شدت شگفت‌زده شویم!

کد خبر: ۲۳۹۱۳۹

تاریخ: ۳۰ فروردين ۱۳۹۱ - ۲۲:۱۰

می‌گوید «شیر نزدیک۲۰ درصد گران شده است» و می‌افزاید که فلان محصول لبنی تا دیروز اینقدر قیمت داشت و امروز اینقدر افزایش قیمت داشته است؛ این موضوع به اندازه‌ای برایمان عادی شده که گویا، دیگر مجالی برای اعتراض نمی‌یابیم و اینجاست که همه ارزش غذایی لبنیات برایمان گران می‌شود و ممکن است یادمان برود که «مصرف شیر یکی از معیارهای توسعه فرهنگی جامعه است» و لابد نباید آن را مصرف نکرد!

به گزارش «تابناک»، در حالی به پایان نخستین ماه سال نزدیک می‌شویم که موج گرانی‌ها که از سال پیش آغاز شده، همچنان ادامه دارد و این موضوع، نگرانی‌های بسیاری در جامعه پدید آورده است؛ گرانی‌هایی که‌ گاه منجر به رکود بازار استفاده از یک محصول می‌شوند و اگر بحث پیشگیری در میان باشد، آغازی برای لطمات جبران‌ناپذیر در آینده به شمار می‌روند.

بر پایه آمار، تولید شیر کشور در سال ۱۳۸۱ نزدیک هشت و نیم میلیون تن گزارش شده است؛ بنابراین، آمار تولید سرانه شیر به ازای هر ایرانی با احتساب جمعیت، ۹۰ کیلوگرم می‌شود که با توجه به ضایعات شیر هنگام تولید، فرآوری، توزیع و یا موارد دیگر، مصرف سرانه شیر و فرآورده‌های آن بر پایه شیر حدود ۷۵ کیلوگرم است. البته مصرف شیر در برخی از استان‌ها به ویژه چهارمحال و بختیاری، آذربایجان غربی و شرقی از متوسط کشور بیشتر است، حال آن که میزان مصرف هر فرد بالغ از سوی سازمان‌های ملی و بین‌المللی، روزانه نیم لیتر شیر مایع، ۲۵ تا ۳۵ گرم پنیر و ۲۰۰ گرم ماست توصیه شده است و مصرف سرانه شیر و فرآورده‌های آن در کشورهای اروپای غربی ۳۵۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم در سال در نوسان است. بد نیست که بدانید: کمترین نیاز هر فرد به شیر و فرآورده‌های آن در سال ۱۵۶ کیلوگرم، حد مطلوب ۳۰۰ کیلو و میزان ایده‌آل ۴۵۰ کیلوگرم است و از سوی متخصصان تغذیه مصرف شیر و فرآورده‌های آن در سنین متعدد به شرح زیر توصیه می‌شود: کودکان: روزانه ۲ فنجان شیر+ 2 فنجان ماست+ ۱۵ گرم پنیر * نوجوانان: روزانه ۲ لیوان شیر + ۱ لیوان ماست+ ۲۵ گرم پنیر * زنان آبستن و شیرده و افراد سالمند: روزانه ۳ لیوان شیر+ ۱ لیوان ماست+ ۳۵ گرم پنیر

بر اساس این گزارش، افزایش شدید نرخ شیر در چند روز گذشته موجی از اعتراض هموطنانمان در پی داشته است. گرانی سیزده تا بیست و چند درصدی در شیر خام که جدای اینکه چرایی‌اش جای سوال دارد، احتمالا بزودی تاثیرش در نرخ سایر فرآورده‌های لبنی هویدا خواهد شد.

مرد میانسالی که از این افزایش‌ها نگران است به خبرنگار ما می‌گوید: قیمت یک پاکت شیر در عرض دو روز از ۷۵۰ به ۸۵۰ تومان رسیده است و بطری شیر با ۲۵۰ تومان افزایش به ۱۴۰۰ تومان رسیده است. مسئولان همه که اصلا به روی خودشان نمی‌آورند؛ انگار نه انگار که گرانی شیر یعنی گرانی همه لبنیات و لبنیات را نمی‌شود از مصرف خانواده حذف کرد!

این در حالی است که به گفته معاون سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان، کارگروه کنترل بازار تا این لحظه هیچ گونه مصوبه‌ای برای افزایش قیمت شیرخام نداشته و حتی وزارت جهادکشاورزی به عنوان متولی این امر، افزایشی را مصوب نکرده است و این افزایش‌های اخیر غیر قانونی است اما چون ممکن است که فرآیند رسیدگی به طول انجامد،‌گاه این گرانی‌ها تثبیت و قانونی می‌شود!

این تصویر آرشیوی است و نرخ‌های روی بطری شیر دیگر اعتبار ندارند!

چرا شیر گران شد؟

تیر ماه سال گذشته در راستای اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها، قیمت شیر هم با نیت حمایت از دامداران هدفمند شد و یارانه آن مستقیم در اختیار خانوار‌ها قرار گرفت؛ بنابراین، در عمل قیمت شیر یارانه‌ای آزاد شد و افزایش یافت.

بدین ترتیب با تغییر سیاست پرداخت یارانه، سیاست خرید شیر خام نیز تغییر یافت؛ آن هم با یادآوری این که همه ساله دولت قیمت تضمینی شیر خام را تعیین می‌کرد و هر سال دو میلیون تن شیر خام به صورت تضمینی از سمت دولت خریداری می‌شد.

این در حالی است که این موضوع همچون جرقه‌ای بود که بعد‌ها و با تغییرات بهای علوفه ـ که آن هم هدفمند شد، شیب فشار بر لبنیات را دو برابر کرد ـ باز هم منجر به گرانی چندباره نرخ شیر و فرآورده‌های لبنی در سال گذشته شد و کار به جایی رسید که نرخ توافقی ۵۳۰ تومان برای خرید شیر خام در تیر ماه ـ که خود برگرفته از آغاز هدفمندی و افزایش نسبت به پیش از آن بود ـ به ۶۳۰ تومان دی ماه و نهایتا به ۷۴۰ تومان اسفند ماه برسد و ۸۰۰ تا ۸۷۰ تومان برای حال مطرح شود تا فارغ از شیب وحشتناک رشد نرخ تورم این محصول، سهم شیر خام در قیمت تمام شده ماست، پنیر، شیر کیسه‌ای، پاکتی و انواع دوغ را هم با بالا رفتن قیمت روبه‌رو کند؛ افزایشی که تاکنون به ظاهر طبیعی تلقی شده که واکنشی نداشته است!

شیر نه؛ شیر خشک!

ماجرا هنگامی جالب‌تر می‌شود که به روند تهیه شیر خشک و بهای دو برابری آن در کشورمان در قیاس با قیمت جهانی کمی دقیق‌تر بنگریم تا با مصوبات و ممنوعیت‌های‌ گاه و بی‌گاه این محصول برسیم. باید گفت تا گرانی شیر مطرح می‌شود، کارگروه تنظیم بازار، راهکار آزادسازی واردات این فرآورده را در دستور کار قرار می‌دهد، ولی گاه این مصوبه با مخالفت وزارت کشاورزی به اجرا نمی‌رسد (مثل رخدادی که بهمن ماه پارسال روی داد)؛ به عبارت بهتر، هنوز نمی‌دانیم باید از شیر تولیدی برای تولید شیر خشک بهره بجوییم و با واردات مخالفت کنیم یا مثل مصوبه اخیر ستاد تنظیم بازار، واردات شیر خشک را آزاد کنیم.

اواسط تابستان گذشته بود که دبیر انجمن صنایع لبنی کشور با اشاره به کشتار دام‌های شیرده توسط دامداران، کاهش ۳۰ درصدی تولید شیر را پیش‌بینی کرد و گفت: «پس از حذف یارانه پرداختی به صنایع لبنی، بسیاری از صنایع لبنی کشور با مشکل مواجه و بسیاری از صنایع مجبور به کاهش تولید شده‌اند، ولی پیامدهای این مشکل برای دامداران کشور به مراتب سنگین‌تر بوده است و بسیاری از آنان به دلیل کمبود نقدینگی و مشکلات ناشی از افزایش قیمت نهاده‌های دامی، مجبور به کشتار دام‌های شیرده خود شده‌اند. برآورد‌ها نشان می‌دهد میزان تولید شیر کشور با وضعیت کنونی تولید سالیانه ۹ میلیون لیتری شیر امسال به حدود شش میلیون لیتر کاهش پیدا خواهد کرد». اینجاست که با اعلام کاهش تولید ۱۵ تا ۲۰ درصدی شیر توسط مشاور ارشد صنایع شیر ایران در مهر ماه ۹۰، روند تحقق پیش‌بینی کاهش 30 درصدی تولید به درستی پیش رفته، ولی هنوز تدبیری برای توقف این روند اندیشیده نشده است و حتی گرانی‌های اخیر قادر به افزایش این آمار ناامیدکننده نیز هست؛ البته باید ببینیم که هشدار‌ها در سالی که قرار است از تولید حمایت بیشتری شود، کارساز خواهد شد یا متأسفانه...!

این در حالی است که در این کش‌و‌قوس‌های پیاپی، متأسفانه نه به تولید داخلی بها می‌دهیم و نه رضایت مردم را فراهم می‌آوریم که اگر این گونه بود، از سال گذشته تاکنون، نه از ۸۵۰ کارخانه صنایع لبنی کشور، سیصد کارخانه (البته با ظرفیت کم) تعطیل و نه بهای شیر خام با افزایش نزدیک ۹۰ درصدی روبه‌رو می‌شد!

به عبارت بهتر، در جنجال بر سر واردات یا عدم واردات شیر خشک، تولید شیر را به فراموشی می‌سپاریم و به ورطه‌ای می‌افتیم که تولید لبنیاتمان هم وابسته به شیر خشک وارداتی و احتمالا بی‌کیفیت خارجی خواهد شد، چرا که با این روند حمایتی از تولید داخلی، به راحتی می‌توان حدس زد که وضعیت نظارت بر محصولی وارداتی مثل شیر خشک به چه اندازه‌ای دقت دارد!

اینجاست که در کنار گرانی‌هایی که بازدارنده مصرف شیر هستند، عضو هیأت مدیره انجمن صنایع فرآورده‌های لبنی، از کاهش یک چهارمی محصولات لبنی خبر داده و احتمال کاهش چندباره تولید این محصول را بیان می‌کند تا افزایش افراد مبتلا به بیماری‌های اسکلتی و حرکتی مثل پوکی استخوان در کشورمان، ذهنمان را به چالش بکشاند که چرا صدای متولیان سلامت در برابر گرانی‌های شیر درنمی‌آید؟!