تخریب یا رونق؟

ازدحام گردشگران در محوطه‌های تاریخی

کد خبر: ۲۳۴۹۳۹

تاریخ: ۰۹ فروردين ۱۳۹۱ - ۱۶:۰۵

برخی کارشناسان میراث فرهنگی حضور بی هدف و غیرقابل کنترل گردشگران در محوطه های تاریخی به خصوص در ایام نوروز را مخرب می دانند اما برخی دیگر نیز بر این باورند که محوطه های تاریخی در کشور با حضور گردشگران روح دوباره ای می‌گیرند.

به گزارش مهر، اگر تجمع گردشگران در یک منطقه گردشگری بدرستی مدیریت نشود نه تنها به توسعه گردشگری محوطه های میراثی کشور کمکی نمی کند بلکه باعث آسیب زدن به بناهای تاریخی نیز شود.

اما نکته قابل تامل این است که اگر این گردشگر بی محابا در محوطه های تاریخی رها شود نه تنها نمی تواند باعث جان دادن به سکوت حاکم بر آثار باستانی شود بلکه می تواند آسیب زا نیز باشد و هر دو گروه این کارشناسان بر این نظر هم عقیده اند.

یادگار نویسی گردشگران روی بناهای تاریخی

یکی از موارد مخرب حضور گردشگر در محوطه های تاریخی یادگار نویسی هایی است که بر پیکره بناهای تاریخی با هر وسیله ای حک می شود.

به عنوان مثال دیوار نویسی ها توسط گردشگرانی که بدون کنترل و حضور راهنما در حمام فین کاشان می گردند باعث شده تا بناهای این باغ تاریخی ثبت شده در فهرست میراث جهانی چهره ای زشت بر خود بگیرد تا آنجا که دیوارهای حمام امیرکبیر سیاه شود.

سی و سه پل، حتی پاساردگاد و ستونهای 2500 ساله تخت جمشید و دیوارهای خانه های تاریخی یزد و ... از این مشکل در امان نیستند.

تجمع زباله به خصوص در محوطه های طبیعی و تاریخی

حضور بدون کنترل گردشگران در مناطق طبیعی سیاحتی نیز از جمله عوامل تهدید کننده این مناطق است. در این باره امید حقگو راهنمای گردشگری، جنگلهای شمال ایران را که یکی از مهمترین مقاصد گردشگری در ایام نوروز است مثالی برای حضور مخرب گردشگران در مناطق طبیعی و گردشگری دانست و گفت: اکنون جنگلهای شمال ایران به واسطه حضور نامناسب تعداد زیادی از گردشگران به یک زباله دانی سبز تبدیل شده اند.

وی افزود: حتی اگر محوطه های تاریخی یک راهنما و یا مامور داشته باشد محیط های طبیعی چنین افرادی را ندارد و گردشگر آن طور که می خواهد با طبیعت رفتار می کند.

این راهنمای گردشگری تنها راه جلوگیری از این اتفاقات را فرهنگسازی دانست و گفت: تنها باید از مردم خواست که با محوطه های تاریخی و طبیعی درست رفتار کنند چون نمی توان برای هر فرد یک مامور گذاشت و رفتار ناصحیح او را جبران کرد.

گردشگر به بنای تاریخی رونق می دهد

یک کارشناس گردشگری دیگر نیز گفت: اگر موضوع فرهنگ سازی به سرعت انجام نشود دیگر چیزی از محیط های گردشگری طبیعی و تاریخی در ایران باقی نمی ماند چون بیشتر آنها در ایام پیک سفر مانند تعطیلات نوروز و تابستان از بین می روند. حضور گردشگر به محوطه های تاریخی که روح خود را به واسطه سکوت حاکم بر آن از دست داده اند رونق می دهد چرا که اگر یک بنای تاریخی یا محوطه میراث فرهنگی هیچ بازدید کننده ای نداشته باشد تنها به یک محوطه خشتی مخروبه ای تبدیل می شوند اما حضور گردشگر باعث می شود افراد دیگری نیز از آن مکان دیدن کنند.

وی با بیان اینکه قبول دارم برخی از رفتارهای نادرست گردشگران در مناطق طبیعی و تاریخی مخرب است گفت: بخشی از وظیفه راهنمایی گردشگران بر عهده متولیان نگهداری از آن منطقه گردشگری و تاریخی است که باید بتوانند حضور گردشگر را کنترل کنند.

خویشتن داری بیان کرد: به منظور کاهش میزان آسیب دهی به میراث فرهنگی و بناهای تاریخی می توان از قابلیتهای سازمانهای مردم‌نهاد دوستدار میراث فرهنگی در ایام پیک سفر یاری خواست.

میراث فرهنگی نمی تواند کنترل کند

حجم گسترده آثار تاریخی با تعداد نیروهای یگان حفاظت سازمان میراث فرهنگی همخوانی ندارد، این موضوع را مسئولان اداره میراث فرهنگی کرمان نیز تایید می کنند و می گویند که تنها وجود بیش از 600 اثر بنای تاریخی ثبتی در سطح استان کرمان این امکان را نمی‌دهد که در کنار هر بنا یک پایگاه و یا یک نیروی حفاظتی مستقر شود. همچنین با وجود نصب دوربین‌های مراقبتی در بناهای تاریخی و گردشگری و مراقبت‌های بیست‌وچهارساعته حجم خسارات وارده از سوی گردشگران به این اماکن رو به افزایش است.

در مراکز تاریخی دیگر استانها نیز وضع به همین منوال است و گاهی در سایتها عکسهایی از رفتار نامناسب گردشگران با بناهای تاریخی دیده می شود که نشان می دهد سازمان میراث فرهنگی نتوانسته است حضور گردشگران را در این مناطق کنترل کند.

به عنوان مثال کسانی که به راحتی با میخ و چکش به جان دیواره و ستونهای تخت جمشید افتاده اند و یا پا روی مجسمه ها گذاشته و عکس گرفته اند و ... .