چهارشنبه‌سوری به «دوبی» رسید

صدرا محقق،مينا عينی‌فر

کد خبر: ۲۳۲۷۳۵

تاریخ: ۲۳ اسفند ۱۳۹۰ - ۰۹:۰۰

آتش، تركش، انفجار. ادبيات چهارشنبه‌سوري هم شبيه ادبيات جنگ شده. بي‌دليل نيست كه جراحت‌هايش هم آن‌طور كه رييس بيمارستان شهيد مطهري مي‌گويد شبيه به جراحت‌هاي جنگي است و هزينه‌هاي زيادي به بار مي‌آورد. آمار تازه‌ مركز تحقيقات تروماي تهران مي‌گويد، تهراني‌ها سال گذشته 2/6ميليارد تومان صرف آتش‌بازي كردند و هشت ميليارد تومان هزينه پزشكي آنها شد. هزينه‌اي كه تنها مادي نيست و مي‌تواند عينك دودي هميشگي به بعضي‌ها هديه كرده باشد يا عصا و شايد هم خانه‌نشيني.

طبق آمار اين مركز، از هر هزار تهراني دو نفر در سال گذشته در اين شب مصدوم شده‌اند كه بيشتر اين مصدوميت‌ها در ناحيه چشم و دست بوده است. سوختگي هم يكي از آسيب‌هاي رايج چهارشنبه‌سوري است كه آمار بالايي را نشان مي‌دهد. منابع مختلف آمار گوناگوني از حوادث چهارشنبه‌سوري ارايه مي‌كنند كه برخي نشان مي‌دهد حوادث اين شب در سال‌هاي اخير روند كاهشي داشته است، اما برخي اخبار حكايت از افزايش اين آمار در دو سال گذشته دارند. آيين ايراني چهارشنبه‌سوري هم عربي مي‌شود. اين را از برگزاري مراسم‌هاي بزرگ اين روز در دوبي مي‌توان فهميد. در حالي كه آيين ‌كهن و ايراني چهارشنبه‌سوري در كشورمان از يك‌سو توسط برگزار‌كنندگان آن به دليل استفاده از ترقه و بمب‌هاي دست‌ساز تحريف و آزار‌دهنده شده و از سويي ديگر برخی مسوولان به همين دليل با برگزاري آن مخالفت مي‌كنند، برخي كشورهاي همسايه ايران مانند امارات متحده عربي در شهر دوبي تلاش مي‌كنند با تبليغ و برگزاري هر چه باشكوه‌تر اين آيين و دادن آزادي عمل به برگزار‌كنندگان آن به جذب گردشگر براي كشورشان اقدام كنند.

اگر‌چه سال‌هاست مراسم چهارشنبه‌سوري توسط ايرانيان مقيم اين كشور در دوبي برگزار مي‌شود اما مدتي است فعاليت و تبليغات حاكمان شيخ‌نشين دوبي براي برگزاري باشكوه اين روز رنگ و روي ديگري به خود گرفته است. امسال از اوايل اسفند تبليغات وسيع براي برگزاري تور چهارشنبه‌سوري در اين شهر شروع شده است، عكس‌هاي منتشر شده از برگزاري آيين چهارشنبه‌سوري در دوبي افرادي را نشان مي‌دهد كه هلهله‌كنان با دشداشه‌هاي بلند از روي آتش سوري اين آيين ايراني مي‌پرند. اين اولين بار نيست كه آيين‌ها و شخصيت‌هاي كهن و معروف ايراني توسط كشورهاي همسايه تملك مي‌شود، پيش از اين اعراب حاشيه خليج‌فارس كتاب‌هايي به زبان انگليسي منتشر كردند تحت عنوان معماري عربي، كه در آن تمام اسلوب معماري ايراني به عنوان معماري عربي براي مخاطبان شرح داده شده است. ابوريحان بيروني، زكرياي رازي، جمال‌الدين اسدآبادي، رودكي، مولانا و چندين و چند شخصيت برجسته علمي و فرهنگي ديگر ايراني نيز پيش از اين توسط كشورهاي همسايه به عنوان دانشمندان كشور خود معرفي شده بود. بعيد نيست چندي ديگر حاكمان دوبي پرونده ثبت جهاني چهارشنبه‌سوري را براي ثبت به يونسكو ارايه كنند و ما ناباورانه فقط نگاه كنيم.

17 هزار مصدوم در تهران

با وجود اينكه در سال‌هاي اخير مراسم چهارشنبه‌سوري در ایران كمي آرام‌تر از قبل برگزار مي‌شود، هنوز آمارها نشان از خسارت و آسيب جاني و مالي فراوان در اين شب دارد. در چهارشنبه‌سوري سال گذشته 17هزار نفر در تهران مصدوم شده‌اند. به گزارش فارس، سهيل سعادت، عضو مركز تحقيقات تروماي بيمارستان سينا اين خبر را اعلام كرده كه در مقايسه با ساير آمار اعلام شده رقم بسيار بالاتري را نشان مي‌دهد. سعادت علت اين اختلاف را اعلام آمار براساس مصدومان بيمارستان‌ها دانسته در حالي كه بسياري از مصدومان به بيمارستان مراجعه نكرده‌اند. به گفته او از اندام‌هاي بدن حدود 30درصد چشم‌ها و در رتبه بعدي ناحيه‌هاي اندامي مانند دست و پا و صورت دچار بيشترين مصدوميت‌ها مي‌شوند.

طبق اين آمار، تنها استفاده‌كنندگان از مواد منفجره نيستند كه آسيب مي‌بينند. 15درصد از آسيب‌ديدگان سال گذشته افرادي بوده‌اند كه از ترقه استفاده نكرده‌اند و استفاده ديگران از مواد منفجره به آنها آسيب‌زده است. به گفته صالحي، رييس بيمارستان شهيد مطهري ميزان آسيب‌ديدگي عابران و تماشاچيان در اين بيمارستان 35درصد كل مصدومان بوده است. اين طور كه سعادت عضو مركز تحقيقات تروماي بيمارستان سينا اعلام كرده مردان چهار برابر زنان در معرض اين مصدوميت‌ها بوده‌اند و به ازاي هر چهار مرد، يك زن دچار مصدوميت شده است. اين مسوول اعلام كرده پنج‌درصد از مواد محترقه استفاده شده در چهارشنبه‌سوري پارسال دست‌ساز و 5/2درصد اسپري يا كپسول بوده است. 20درصد تهراني‌ها در چهارشنبه‌سوري پارسال به صورت خانوادگي و 16درصد به صورت انفرادي مشاركت داشتند. همچنين هشت‌درصد از خانواده‌هاي تهراني اقدام به روشن كردن آتش كردند و يك‌درصد از آنها از روي آتش پريدند.

گذشته از خسارت‌هاي جاني، خسارت مالي چهارشنبه‌سوري نيز قابل‌توجه است. طبق آماري كه سعادت اعلام كرده سال گذشته 20‌درصد از خانواده‌ها در تهران براي خريد مواد محترقه پول داده‌اند و 2/6 ميليارد تومان صرف آتش بازي كرده‌اند كه اين رقم معادل حقوق 173 هزار نيروي امدادي است. هشت‌‌درصد از تهراني‌ها كه دچار مصدوميت شده‌‌اند، هزينه پزشكي‌شان بالغ بر هشت‌ميليارد تومان بوده و همين‌طور حدود 4/1ميليارد خسارت غيرپزشكي براي چهارشنبه‌سوري سال گذشته به خانواده‌هاي تهراني تحميل شده است.

افزايش حوادث چهارشنبه‌سوري در 2 سال گذشته

بعضي منابع خبري از كاهش حوادث چهارشنبه‌سوري در سال‌هاي گذشته خبر مي‌دهند، اما آمار گوناگوني ارايه شده كه برخي از آنها اين كاهش را در دو سال اخير تاييد نمي‌كنند. در اسفندماه 89 سردار احمدرضا رادان، فرمانده وقت نيروي انتظامي از كاهش چشمگير حوادث چهارشنبه‌سوري نسبت به سال قبل خبر داد، اما مركز حوادث و فوريت‌هاي پزشكي آمار آسيب‌ديدگان چهارشنبه‌سوري سال 89 را بيشتر از 88 اعلام كرد. به گزارش روزنامه جام‌جم، اين مركز آمار آسيب‌ديدگان سال 89 را در كل كشور، 2088 مجروح و سه كشته اعلام كرد كه در مقايسه با 1928‌مورد حادثه در سال 88، 160‌مورد يعني حدود هشت‌درصد افزايش داشته است. طبق اين گزارش گروه سني 15 تا 24 سال بيشترين گروه سني آسيب‌پذير گزارش شده است و بيش از 32‌درصد آسيب‌ديدگان دانش‌آموز بوده‌اند.

364‌ مورد سوختگي شديد، 15‌مورد قطع عضو و 408‌مورد سانحه چشمي نيز آمار تلفاتي چهارشنبه‌سوري 89 در كشور است كه از سوي رييس اورژانس تهران گزارش شده است. طبق اين گزارش، اشيا و بناها هم از آسيب‌هاي چهارشنبه‌سوري به دور نمانده‌اند. در سال 89 طي حوادث رخ داده سه ‌مورد انفجار ترقه، 49‌مورد آتش‌سوزي ضايعات، 117‌مورد آتش‌سوزي سطل زباله، 21‌مورد آتش‌سوزي در منازل، 21‌مورد آتش‌سوزي فضاي سبز و 13‌مورد آتش‌سوزي وسايل نقليه بوده است. همچنين يك ‌مورد فوتي در مهاباد و دو ‌مورد فوتي در شيراز نيز به اين آمارها اضافه مي‌شود.

آمار رييس اداره پيشگيري از حوادث وزارت بهداشت از خسارت‌هاي سال 88 هم كاهش ميزان آسيب‌ها را نسبت به سال 87 تاييد نمي‌كند. اين مسوول سال گذشته در گفت‌وگو با «مهر» گفت: «1928 نفر مصدوم به دليل حوادث شب چهارشنبه آخر سال در سال 88 به اورژانس بيمارستان‌ها مراجعه كردند كه در مقايسه با 1817‌مورد حادثه سال 87، 111‌مورد يعني حدود شش ‌درصد افزايش داشته است. از اين تعداد 1232 نفر مرد و 369 نفر زن بودند. به گفته او گروه سني 19- 15 سال با 9/21‌درصد و گروه سني 24 - 20 سال با 5/19‌درصد، مجموعا حدود 41‌درصد حوادث مربوطه را در سال 88 به‌خود اختصاص دادند.

حدادي درباره نحوه آسيب ديدن اين افراد گفته بود: 6/53‌درصد حين بازي با مواد محترقه، 2/19‌درصد حين عبور به صورت عابر پياده، 7/8‌درصد حين تماشا، 9/5‌درصد حين پريدن از روي آتش، 7/1‌درصد حين انجام وظيفه، 6/1‌درصد حين تهيه و ساخت مواد مذكور دچار آسيب شده و در بقيه موارد، نوع فعاليت مشخص نبود. به ترتيب صورت (5/44‌درصد) و اندام فوقاني (40‌درصد)، بيشترين نواحي آسيب ديده بدن بودند و چهار ‌مورد حادثه منجر به فوت در اورژانس و 16‌مورد منجر به معلوليت شده بود. اما آمار آتش‌نشاني تهران از حوادث آتش‌سوزي شب چهارشنبه‌سوري سال 87 كاهش خسارت‌ها را نسبت به سال 86 نشان مي‌دهد.

به گزارش ايسكانيوز در اسفندماه 87، مدير روابط عمومي آتش‌نشاني تهران از كاهش آسيب‌هاي جاني و مالي بي‌نظير در اين سال خبر داده و شمار رخدادهاي سال 87 را در تهران 135‌مورد ذكر كرده بود. طبق اين گزارش، در چهارشنبه‌سوري سال 1383 در تهران 273 رخداد گزارش شد. در سال 1384 اين آمار به 293‌مورد رسيد. شهروندان تهراني در سال 1385 چهارشنبه‌سوري را با 198 حادثه پشت سر گذاشتند و در سال 1386 شمار حوادث 150‌مورد اعلام شد. دهقان‌پور، مدير مركز اورژانس تهران در گفت‌وگو با «مهر» از كاهش 34درصدي ماموريت‌هاي اين مركز در سال 85 در مقايسه با سال 84 خبر داد و اعلام كرد شمار ماموريت‌هاي اعزام شده در اين شب از 122 به 81‌مورد كاهش پيدا كرده است. در سال 84 نيز رادان فرمانده نيروي انتظامي از كاهش 50درصدي حوادث نسبت به سال قبل خبر داد.

اما در همين سال براساس آمار سازمان آتش‌نشاني تهران، تعداد آتش‌سوزي‌ها با 93‌درصد رشد نسبت به سال 83، پركارترين چهارشنبه‌سوري را براي ماموران رقم زد. اخبار منابع گوناگون و نبود آمار جامع و از يك جنس، تشخيص كاهش و افزايش حوادث در سال‌هاي مختلف را دشوار كرده است اما به نظر مي‌رسد كاهش حوادث چهارشنبه‌سوري تا سال 88 به‌طور متناوب اتفاق افتاده و از اين سال دوباره سير صعودي پيدا كرده‌ است. شانزدهم اسفند امسال معاون بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي لرستان درباره افزايش اين حوادث هشدار داد. به گزارش ايرنا، اميدعلي پاپي در نشست برنامه‌ريزي پيشگيري و كاهش حوادث چهارشنبه‌سوري گفت: «مطالعات نشان مي‌دهد كه حوادث ناگوار و مرگبار ناشي از استفاده از مواد محترقه و منفجره با رشدي 10‌درصدي مواجه است. در صورتي كه اين مساله به شكلي اصولي مديريت نشود، مخاطرات فراواني را براي آحاد جامعه به دنبال خواهد داشت كه نقص عضو، سوختگي و آسيب به روح و روان مردم به علت صداي مهيب مواد محترقه از عمده اين عوارض است.»

چشم، آسيب‌پذيرترين عضو در چهارشنبه‌سوري

رييس بيمارستان سوانح و سوختگي شهيدمطهري گفته ضايعات حوادث چهارشنبه پاياني سال مشابه ضايعات تسليحات جنگي است كه با پرتاب تركش همراه است. به گزارش ايسنا، صالحي اضافه كرده: «گاهي براي افزايش صدا و قدرت مواد منفجره از تركيباتي مثل خرده‌آهن، شيشه و سنگ استفاده مي‌كنند كه وقتي منفجر مي‌شود مي‌تواند حكم تركش را پيدا كند و كشنده باشد. در 40‌درصد موارد چشم‌ها و دست‌ها آسيب مي‌بينند.»

چهارشنبه‌سوري يك شب بيشتر نيست اما مثل اينكه قرار است يك تنه جور آمار حوادث را بكشد. در اين ميان آسيب چشمي بيشترين ميزان را به خودش اختصاص داده. به گزارش ايرنا در سال 89 رييس بيمارستان فوق‌تخصصي چشم پزشكي فارابي تهران پس از چهارشنبه‌سوري از پذيرش 130 مصدوم در اين بيمارستان خبر داد كه 30 نفر از آنان تحت عمل جراحي قرار گرفتند. ‏همچنين عضو هيات علمي دانشگاه علوم‌پزشكي مشهد در گفت‌وگو با مهر از معلوليت چشمي 400 نفر منجر به كم‌بينايي و حتي نابينايي تنها در چهارشنبه‌سوري 84 خبر داد. طبق آمار مركز مديريت حوادث و فوريت‌هاي پزشكي كشور، در چهارشنبه‌سوري سال گذشته، 1197‌مورد دچار سوختگي شدند كه از اين تعداد سه‌ نفر جان خود را از دست دادند. گرچه به گفته صالحي، رييس بيمارستان سوانح و سوختگي شهيد مطهري در اين سوختگي‌ها‌ درصد سوختگي مطرح نيست بلكه آسيب‌هاي جانبي مانند آسيب به تاندون، استخوان، عضله و آسيب‌هاي صورت مانند چشم و پوست صورت براي بيماران مشكل‌ساز مي‌شود.

به گزارش ايلنا، رييس بيمارستان حضرت فاطمه‌(س) تهران گفت: در چهارشنبه‌سوري سال گذشته، 46 عمل جراحي تنها در اين مركز انجام شده و 40 نفر به دليل سوختگي ناشي از آتش‌بازي به مركز سوختگي شهيدمطهري مراجعه كردند. در مجموع ميزان سوختگي ناشي از آتش در ميان بزرگسالان بيشترين علت سوختگي را به خود اختصاص داده كه بخشي از آن ناشي از حوادث چهارشنبه‌سوري است.

منبع: شرق