ناشناخته‌هاي انتخابات مجلس نهم

تعداد نمايندگان مستقل راه يافته به مجلس نهم شوراي اسلامي در مقايسه با مجالس پيشين در تاريخ پارلماني كشورمان كم سابقه بوده است.

کد خبر: ۲۳۲۳۱۲

تاریخ: ۲۱ اسفند ۱۳۹۰ - ۱۰:۱۴

تهران‌ امروز نوشت:

نهمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي در سايه موفقيت هاي اصولگرايان،‌ مشاركت گسترده مردمي و بازماندن بسياري از نمايندگان و چهره هاي مشهور مجالس پيشين برگزار شد. آنچه در انتخابات اخير اما برجستگي خاصي يافت، راهيابي تعداد قابل توجهي از كانديداهاي مستقل به مجلس شوراي اسلامي است.

اينكه چرا در برهه كنوني كانديداهاي مستقل توانسته‌اند بخت و اقبال عمومي را نصيب خود ساخته و نسبت به ساير دوره هاي مجلس حضور چشمگيرتري داشته باشند سوالي است كه ذهن بسياري از سياسيون و همچنين اصحاب مطبوعات را به خود مشغول ساخته است.

در اين زمينه نوشتار حاضر در پاسخ به اين سوال محوري و برخي سوالات فرعي ديگر تنظيم شده و در يك بررسي آماري گرايشات سياسي اين نمايندگان را تبيين مي كند.

آمار نمايندگان مستقل راه يافته به مجلس نهم

آمار رسمي وزارت كشور نشان مي دهد كه از ميان 225 كانديدايي كه تا كنون توانسته اند وارد مجلس نهم شوند، 94 نفر از آنها را كانديداهاي مستقل تشكيل مي دهند.

بنابر اين مي توان گفت كه تاكنون بيش از يك سوم از نمايندگان راه يافته به مجلس آينده را نمايندگان مستقل تشكيل مي دهند.

آمار ديگري نشان مي دهد كه از ميان 113 كانديداي راه يافته به دور دوم مجلس شوراي اسلامي، نزديك به 36 نفر آنها را كانديداهاي مستقل تشكيل مي دهند. با اين حساب چنانچه بخواهيم برآوردي سطحي از نتايج تقريبي تركيب سياسي نمايندگان مستقل مجلس نهم ارائه دهيم، آمار اين طيف قطعا بيش از يك سوم كل نمايندگان مجلس را در بر خواهد گرفت.

مسئله اي كه تاكنون در تاريخ پارلماني كشورمان سابقه نداشته است.

مقايسه‌كانديداهاي مستقل در مجالس گوناگون

البته در يك بررسي مقايسه اي مي توان گفت كه تنها مجلسي كه از اين نظر قرابت زيادي با مجلس نهم دارد، مجلس اول شوراي اسلامي است! در اين مجلس نزديك به يك سوم كانديداها را كانديداهاي مستقل تشكيل مي دادند.

در مجالس دور دوم، سوم و چهارم نمايندگان مستقل زيادي موفق نشدند كه آراي عمومي را نصيب خود سازند. در مجلس پنجم اين رويه تغيير يافته و با حضور تعداد قابل توجهي از نمايندگان مستقل كه نزديك به 85 نفر را شامل مي شدند، ‌فراكسيون مستقل ها تشكيل شد.

در مجالس ششم و هفتم بار ديگر نمايندگان مستقل نتوانستند موفقيت قابل ذكري به دست آورند و در نتيجه طيف قدرتمندي از آنها در مجالس فوق تشكيل نگرديد. در مجلس هشتم شوراي اسلامي بار ديگر تعداد نمايندگان مستقل رو به فزوني گذاشته و آنها توانستند 41 كرسي را تصاحب كنند.

علت اقبال عمومي به كانديداهاي مستقل چيست؟

در انتخابات اخير اصولگرايان توانستند موفقيت چشمگيري داشته و بيش از نيمي از كرسي هاي مجلس را نصيب خود سازند. اما فارغ از اقبال عمومي مردم به اصولگرايان، موفقيت كانديداهاي مستقل در كسب آراي عمومي و دستيابي به بيش از 95 كرسي مجلس نيز نكته برجسته اي است. بيان علل دقيق و واقعي چنين

مسئله اي كمي دشوار مي نمايد ولي در عين حال مي‌توان‌در قالب بررسي چند سناريو،‌ تبيين منصفانه اي در اين خصوص داشت.

الف)تغيير ذائقه سياسي مردم: اولين سناريويي كه به چشم مي آيد،‌تغيير ذائقه سياسي مردم است. بدين ترتيب كه خستگي مردم از دعواها و جنجال هاي سياسي موجود كه از نظر بسياري جز اتلاف وقت و هزينه عمومي كشور چيزي عايد آنها نخواهد كرد و همچنين پرهيز از ورود به به برخي نزاع هاي بعضا غير اخلاقي كه در ميان رقباي سياسي رخ مي دهد،‌انگيزه اي قوي براي گرايش به نامزدهاي مستقل است. اين مسئله از آن رو اهميت مي يابد كه در تاريخ انتخاباتي كشورمان مسبوق به سابقه نيز هست.

بدين معني كه هر گاه جدل هاي سياسي در كشور رنگ و بوي مواجهه و تقابل غير معمول و بي خاصيت به خود بگيرد، مردم نيز در نگاه هاي سياسي و رويكرد گزينشي خود تغيير جدي به وجود مي آورند. راي به كانديداهاي مستقل به اين معناست كه مردم نماينده اي را به مجلس مي فرستند كه پيگير تامين منافع و نيازهاي اقتصادي و معيشتي آنان بوده و بيش از آنكه به دنبال نزاع هاي سياسي باشند پيگير مسائل و مشكلات آنان باشد. اين سناريو به نظر در مورد نتايج انتخابات مجلس شوراي اسلامي تاثير داشته است.

ب)سابقه و عملكرد مطلوب كانديداهاي مستقل: يكي از علل ديگري كه در باب موفقيت نمايندگان مستقل ذكر شده است، سابقه مديريتي و عملكرد اين كانديداهاست. در يك بررسي ساده مي توان به اين مسئله پي برد كه اكثر اين كانديداها يا درزمينه هاي تخصصي حقوقي، فني و سياسي داراي سابقه اي موثر مي باشند و يا در زمينه هاي مديريتي داراي تجربه هستند.

به صورت تقريبي نزديك به 95 درصد اين كانديداها داراي زمينه تخصصي خاصي بوده و در پست هاي مديريتي به ايفاي نقش پرداخته اند. بنابراين فارغ از مسائل و گرايشات سياسي اين مولفه در راي دهي مردم مهم است.

ج)گرايش هاي قومي و محلي: يكي ديگر از مهم ترين شاخصه هايي كه در زمينه اقبال عمومي به كانديداهاي مستقل قابل ذكر است، گرايش هاي قومي و محلي مردم است. بدين ترتيب كه در حوزه هاي شهرستاني انتخابات مجلس، ليست هاي انتخاباتي كمتر كارآيي دارند و علقه و گرايش محلي است كه تاثير بسزايي در نحوه راي دهي مردم شهرستان ها دارد. در انتخابات حاضر نيز همين مسئله نمود يافته است. برخي از كانديداهاي متنفذ شهرستاني در ليست هاي انتخاباتي جريان هاي سياسي قرار داشتند و موفق شدند كه نظر مساعد مردم را جلب كنند اما بعضي نيز به صورت مستقل شركت كرده بودند كه آنان نيز در كسب آراي مردم موفق عمل كردند. بنابراين در بسياري از موارد اين مولفه تاثير خود را داشته است.

‌نمايندگان‌مستقل‌چه‌گرايشات سياسي دارند؟

اما فارغ از مباحث فوق در اينجا مي بايست به صورت عيني به اين مسئله پرداخته شود كه گرايش هاي سياسي نمايندگان مستقل راه يافته به مجلس نهم به كدام يك از جريان هاي سياسي كنوني كشور نزديك تر است. آيا اين نمايندگان بيشتر به اصولگرايان نزديك ترند يا اصلاح‌طلبان؟ و آيا مي توان گفت تعدادي از اين نمايندگان وابستگي فكري و علقه اي به جريان انحرافي دارند؟ در اين زمينه مي بايست بيشتر مداقه كنيم.

كانديداهاي مستقل نزديك به اصولگرايان: بر اساس آمار منتشر شده از ميان نزديك به 95 كانديداي مستقلي كه تاكنون به مجلس نهم راه يافتند تعداد 34 نفر آنها داراي مشي اصولگرايانه بوده و در نتيجه به اصولگرايان نزديك تر هستند.

از اين تعداد 32 نفر آنها به جبهه متحد اصولگرا نزديكي موضعي و فكري دارند. 2 نفر نيز با جبهه پايداري قرابت دارند.

نمايندگان مستقل نزديك به اصلاح طلبان: در اين بين تعداد نمايندگان مستقلي كه از لحاظ فكري به اصلاح‌طلبان نزديك ترند شامل 8 نفر مي باشند.

نمايندگان مستقل نزديك به دولت: بر خلاف برخي اظهار نظر هاي وابستگان دولت كه بعضا طيف عظيمي از كانديداهاي مستقل را متعلق به خود مي دانند، تنها 3 نفر از اين نمايندگان گرايشات دولتي دارند.

نمايندگان مستقل داراي گرايش سياسي نامشخص: از ميان 94 كانديداي مستقلي كه در اين انتخابات موفق به كسب آراي مردمي شده اند،‌تعداد 43 نفر از آنها يعني تقريبا نيمي از آنها گرايشات سياسي نامشخصي داشته و تنها مي توان بر اساس عملكرد و مواضع آنها در مجلس شوراي اسلامي فهميد كه داراي چه گرايشاتي بوده و به سمت كدام گروه سياسي متمايل خواهند شد.

گرايشات سياسي نمايندگان مستقل راه يافته به دور دوم: از ميان 113 نفر كانديداي راه يافته به دور دوم انتخابات مجلس نهم هم در تهران و هم در شهرستان ها تعداد 36 نفر را كانديداهاي مستقل تشكيل مي دهند. از اين تعداد 18 نفر يعني نيمي از آنها داراي گرايشات اصولگرايانه مي باشند. 2 نفر از آنها نيز داراي گرايشات اصلاح طلبي بوده و يك نفر نيز به سمت دولتيان گرايش بيشتري دارد. مابقي يعني 15 نفر باقيمانده نيز شامل كانديداهايي هستند كه گرايشات نامعلومي داشته و در آينده مشخص خواهد شد كه به سمت چه جريان سياسي متمايل مي شوند.

نتيجه گيري

تعداد نمايندگان مستقل راه يافته به مجلس نهم شوراي اسلامي در مقايسه با مجالس پيشين در تاريخ پارلماني كشورمان كم سابقه بوده است. علل زيادي در اين اقبال عمومي مردم نيز تاثير داشته است؛ از تغيير ذائقه سياسي مردم گرفته تا گرايشات محلي و قومي! در اين ميان آمار منتشر شده حكايت از اين دارد كه بسياري از اين نمايندگان داراي گرايشات اصولگرايانه بوده و پيش بيني‌ها حاكي از اين است كه‌آنان در مجلس آينده به فراكسيون اصولگرايان بپيوندند. برخي ديگر از اين تعداد نمايندگان نيز داراي گرايشات اصلاح طلبانه بوده و نكته برجسته در اين بين اين است كه تعداد بسيار كمي از آنها يعني فقط 3 نفر داراي گرايشات دولتي هستند.