پیشنهاد‌هایی برای حل مشکل تورم در کشور:

نتوانستند تورم را کنترل کنند، به دنبال مذاکره با آمریکا رفتند

این اشتباه است که ادعا شود، ایران نمی‌تواند مشکل بیکاری یا تورم را حل کند. بیش از هر چیز دیگر، باید مدیریت خودمان را درست کنیم، نه اینکه صورت مسأله را پاک کنیم.

کد خبر: ۲۳۱۵۲۱

تاریخ: ۱۶ اسفند ۱۳۹۰ - ۱۵:۴۹

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام که چندی پیش در برنامه تلویزیونی پارک ملت حضور یافته بود، به تشریح دلایل افزایش تورم در کشور و راه‌های مقابله با آن پرداخت.

به گزارش «تابناک»، محسن رضایی در این برنامه گفت: هم‌‌اکنون مهمترین مسأله اقتصادی کشور تورم است. تورم تقریبا پنجاه سال است که وارد اقتصاد ایران شده و شبیه مرضی است که هنوز از بدن خارج نشده است. روزی باید برسد که سالم‌سازی اقتصادی انجام شود و این بیماری بیرون برود. هر چند سال یک بار، موجی از تورم آغاز می‌شود؛ بنابراین، ما باید کاری کنیم که تورم به کلی حذف شود.

عوامل ایجاد تورم در کشور

محسن رضایی با بیان اینکه موج تورمی جدیدی که در اقتصاد و جامعه‌ایران پدیدار شده متشکل از دو عامل است، افزود: تورم در ایران به ویژه‌این موج اخیر در اثر درآمدهای نفتی زیادی است که بر پایه پولی بنا شده است متأسفانه، مشخص نیست چرا دولتمردان و اقتصاد‌دانان ما در دولتهای ایران به‌این عارضه توجه نکرده‌اند. مسأله‌ این است که از ناحیه ارز به پول ملی ما شکافی درست کرده‌اند که‌این موضوع به‌این معنی است که در بدنه کشتی اقتصاد ایران، سوراخی به وجود آمده و هنگامی که درآمدهای نفتی در کوتاه مدت، بیشتر می‌شود تأثیرات تورمی می‌گذارد و آب وارد کشتی می‌شود.

وی افزود: چون در گذشته همه درآمدهای حاصل از فروش نفت به حساب شرکت نفت در بانک‌های خارجی نگهداری می‌شد و این پول در آنجا به چرخش درمی‌آمد، چندان به پول ملی ما گره نمی‌‌خورد که با کم و زیاد شدن آن پول داخلی تحت تأثیر قرار گیرد، بلکه با آن میلیاردها دلار کالا از جمله کالاهای نظامی خریداری می‌شده است که در واقع تاثیری روی پایه پولی و نفدینگی نمی‌گذاشت.

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: اما از آغاز انقلاب اسلامی، در اثر وارد شدن حساب‌های خارجی به داخل کشور و به بهانه‌این که ارز در مالکیت دولت است، دلارهای نفتی از همان سرچشمه بانک مرکزی وارد حساب‌های کشور می‌شدند؛ بنابراین، نقدینگی افزایش پیدا کرده بدون اینکه تولید و بهره وری تغییر کرده باشد و به طور مستمر یک کفه از ترازو که همان تورم است بالا می‌رود.

دکتر محسن رضایی با بیان اینکه ‌این مشکل را باید هر چه زودتر برطرف کرد، اظهار داشت: بهترین راهکار این است که هر چه زودتر این بیماری معالجه شود. اشکال کار این است که به جای آنکه درآمدهای ارزی در بازار ارز مبادله شود در بازار پول مبادله می‌شود؛ بنابراین، درآمدهای ارزی سوراخ دعا را گم کرده است.

پیشنهادهای دکتر رضایی به مجلس نهم

وی پیشنهاد داد که مجلس آینده، در نخستین اولویت کاری خود، وقت کافی جهت کنترل تورم اختصاص دهد و آن را به صورت ریشه‌ای حل کند، چرا که‌این مشکل حل شدنی است و این اشتباه است که ادعا شود ایران نمی‌تواند مشکل بیکاری و یا تورم را حل کند. راه‌های شناخته شده بین‌المللی وجود دارد و ما می‌توانیم با توجه به شرایط خاص خود و وضعیت بومی و منطقه‌ای از آنها استفاده کنیم.

رضایی ادامه داد: نزدیک به چهارصد میلیارد دلار طی پنج سال به دست آمده که به ریال‌های پر قدرتی تبدیل شده است و چون این پول‌ها در یک ضریبی ضرب می‌شود، چند برابر شده و نقدینگی ایران را بدون آنکه تولید چندان تغییر کرده باشد بالا برده است.

دکتر رضایی افزود: ما دو نوع پول داریم؛ ‌پول پر قدرت که تا بخواهد از «قله کوه نقدینگی» به پایین برسد، همچون بهمنی پر قدرت است که چندین برابر می‌شود تا به بازار کالاها برسد. چون این پول ضرب ‌در چهار یا چهار و نیم می‌شود. این گونه است که اگر یک ریال از آن بالا به پایین سرازیر ‌شود، (اگر بالا را بانک مرکزی و پایین را کف جامعه و مردم در نظر بگیریم) مثل گلوله برفی کوچکی است که به تناسب بزرگتر شده و هنگامی که به پایین می‌رسد، به اقتصاد ضربه بزرگی وارد می‌سازد. حالا شما نگاه کنید که‌ این چهارصد میلیارد دلار در پنج سال که تبدیل به ریال‌های پرقدرت شده، چه بلایی بر سر اقتصاد کشور وارد کرده است؟!

وی ادامه داد: عامل دومی که باعث بالا رفتن نقدینگی و سرانجام تورم شده ناشی از بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی است. این وضعیت به خوبی با بررسی آمارهای موجود قابل شناسایی است.

رضایی با اشاره به آمارهای موجود گفت: در سال 1385 مطالبات بانک مرکزی از بانک‌ها، 54 هزار میلیارد تومان بوده و در سال 1390،‌ این رقم به 439 هزار میلیارد تومان رسیده یعنی چیزی بیش از هشت برابر. هنگامی که بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی افزایش پیدا می‌کند، یعنی همان پول‌های پر قدرت راه می‌افتد. حال یک بار درآمدهای نفتی این پول‌ها را از بالا به پایین به حرکت درآورده و بار دیگر بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی پول‌های پرقدرتی را در سطح جامعه به وجود آورده، بنابراین، در پنجاه سال اخیر، دو عامل باعث بالا رفتن نقدینگی شده است.

در کنار این دو عامل،‌ هدفمند کردن یارانه‌ها هزینه زندگی مردم از یک طرف و از سوی دیگر، قدرت خرید را بالا برده است.

موضوع چهارم تحریم‌ها و تنش‌های سیاسی در درون کشور است که عملا روی ارزش پول ملی اثر گذاشته و به اقتصاد منتقل شده است، که همه ‌این موضوعات سبب شده نقدینگی که مدتی به خواب رفته بود،‌ یکباره بیدار شود و به دنبال محل ضربه و آسیب بگردد.

در واقع باید گفت جریان پول همچون آب بارانی است که اگر این آب یکسان روی زمین‌های کشاورزی ببارد، باعث شکوفایی می‌شود، اما اگر این آب در دره کانالیزه شود، سیل درست می‌کند. اتفاقی که درباره نرخ ارز و طلا افتاد، از همین جا آغاز شد که ‌این آب (نقدینگی) یکباره احساس کرد، اگر وارد این دره شود،‌ می‌تواند سودی داشته باشد. برای همین پول‌ها از بانک و بازار بورس درمی‌آمد و انباشته می‌شد و به سمت طلا و ارز حرکت کرد.

وی با بیان اینکه مدیریت اقتصادی کشور باید بموقع متوجه ‌این مهم می‌شد، اظهار داشت: از تیر ماه امسال مشخص بود که تورم جدی داریم. از این روی، در چند ماه پیش، نامه‌ای خطاب به برخی مسئولان نوشتم که مراقب ارز در پایان امسال باشید.

رضایی ادامه داد: حتی می‌‌توانستیم با برنامه‌ریزی از بالا رفتن ارزش دلار استفاده کنیم، ولی چون این افزایش نرخ دلار به صورت آنی رخ داد،‌ اجازه نداد که حتی صادرکنندگان ما از این فرصت درست استفاده کنند. وارد کنندگان ما نیز چون پیشتر ال‌سی‌های خود را بنا بر دلار هزار و سیصد و... فرستاده بودند، یکباره با بالا رفتن دلار متضرر شدند، در حالی که ما با یک مدیریت درست می‌توانستیم، جلوی این کار را بگیریم.

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام افزود: وقتی نتوانستیم جلوی این کار را بگیریم،‌ تهدیدها آغاز شد که چه کنیم و برویم با آمریکا مذاکره کنیم. در حالی که هر چند دیپلماسی مهم است، ولی باید گفت نخستین اولویت ما این است که مدیریت خودمان را درست کنیم، چرا که ‌یکی از عوامل مؤثر در این نارسایی‌ها این بوده که مجلس و دولت نمی‌توانستند با هم کار کنند. البته منظورم این نیست که بگویم دولت تنها مقصر است. خود مجلس هم مقصر است و نباید سطح بحث‌ها را بسیار پایین آورد که مثلا می‌خواهد یقه‌گیری از دولت کند، به ویژه در شرایطی که ما با تحریم روبه‌رو هستیم، این بحث‌ها که میان قوای سه‌گانه شکل می‌گیرد، به جای این که حلال مشکلات باشد، ضربه جدی وارد می‌آورد.

پیشنهادهایی برای حل مشکل تورم

رضایی در ادامه اظهار داشت: برای حل این مشکل چند راهکار مطرح می‌کنم. نخستین مسأله ‌این است که ما در مسأله تورم باید بین درآمدهای ارزی دولت و حساب‌های بانک مرکزی جدا سازی انجام دهیم.

این را نمی‌توان پذیرفت که چون این دلارها متعلق به دولت است و از خارج می‌آید و بنا بر مقررات بین‌المللی، باید به حساب بانک مرکزی برود. ما باید همچون بسیاری از کشورهای نفتی که مقادیر زیادی پول را به آن صندوق واریز می‌کنند و پول ملی آنها از یک ارزش ثابتی برخوردار است، باید برای این کار یک صندوق ایجاد کنیم. برخی بر این باورند درآمدهای ارزی مربوط به حاکمیت و منابع ملی و موضوع بین نسلی است و باید به درون صندوق برود.

راهکار دیگر آن که نقدینگی را در همه منافذ خودش جاری کنیم و اجازه ندهیم در یک حوزه همچون بازار بورس، بازار کالا،‌ بازار خدمات،‌بازار صادرات غیر نفتی و... کانالیزه شود.

البته ممکن است این پرسش مطرح شود که چرا این پول در حوزه‌های گوناگون به کار گرفته نمی‌شود؟
پاسخ این است، در صورتی که بازدهی ناشی از هر کدام از این حوزه‌ها بالا باشد، پول به آن سمت می‌رود. اما اگر کسی که پول خود را در بانک می‌گذارد، بازدهی خوبی برایش داشته باشد و به تناسب آن کسی که پول خود را در بورس یا... می‌گذارد، او نیز همچنین سود خوبی به دست آوردند، پول در همه حوزه‌ها پراکنده خواهد شد؛ این بدان معناست که باید برنامه‌ جدی برای تولید،‌ اشتغال و بهره‌وری در کشور داشته باشیم و این برنامه هم امکان پذیر است.

گام‌های اساسی پیش روی مجلس نهم

وی در ادامه با بیان اینکه مجلس نهم در آغاز برنامه پنجم در حال شکل گیری است افزود: مجلس نهم دو گام اساسی را پیش روی دارد؛ نخست این که باید برنامه پنجم و برنامه‌ ششم را تنظیم کند و گام دیگر آنها این است که با کمک دولت و نظارت دقیق بتوانند برنامه پنجم را که دومین گام چشم‌‌انداز است، به سرانجام برسانند.

دکتر رضایی افزود: البته بار دیگر یادآوری می‌‌کنم که ما تنها مشکل تورم نداریم بلکه مشکل ما تحریم هم هست. در این باره پیشنهاد این است که باید جهاد اقتصادی درست کنیم. ما نباید بگذاریم در این روزهای پایانی سال، سخن مقام رهبری پرونده‌اش بسته شود و بگوییم که‌ این شعار سال بود و بس، بلکه ‌این گونه نیست و باید دولت با کمک مجلس یک قرارگاهی در جهاد اقتصادی درست کند و به دنبال آن بیاید و مبادلات ارزی کشور را حل و فصل کند.

نیاز به‌ ایجاد قرارگاه جهاد اقتصادی در کشور

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام اظهار داشت: هم اکنون با یک جنگ بسیار جدی روبه‌رو هستیم که در آن، توپ و تانکی در کار نیست و هیچ سروصدایی هم ندارد. در این رابطه دولت ستاد ویژه‌ای درست کرده و تصمیم‌های خوبی هم در این باره گرفته شده است.

وی پیشنهاد کرد: باید در این باره یک قرارگاهی با قدرت همچون شورای عالی امنیت ملی، شورای عالی انقلاب فرهنگی، و... باشد، چرا که اهمیت اقتصاد از فرهنگ کمتر نیست چون در شرایطی هستیم که باید از این مرحله بگذریم. همان گونه که مقام معظم رهبری فرمودند، این آخرین مصاف ماست و با گذشتن از این قله، ایران به یک قدرت منطقه‌ای تبدیل می‌شود.

در ده سال آینده، نبض دنیا در دستان جمهوری اسلامی ایران

رضایی با اعلام اینکه در پنج سال آینده، نفت انگلیس و در ده سال آینده نفت آمریکا تمام می‌‌شود، اظهار داشت: هرچند تلاش‌های بسیاری برای انرژی‌های جایگزین انجام می‌‌دهند ولی چون نفت دنیا غیر از منطقه خلیج فارس تمام می‌شود، نبض دنیا در ده سال آینده در دست جمهوری اسلامی ایران خواهد بود، زیرا نفت از دویست دلار بالاتر خواهد رفت.

اگر ایران در ده سال آینده، با دو میلیون بشکه صادراتی به درآمدی معادل پانصد میلیارد دلار در یک سال برسد، شگفت‌زده نخواهم شد. وضعیت صنعت دنیا به‌ این سمت می‌رود و برای همین، هم فرصت‌ها بسیار و هم تهدیدات زیادی خواهیم داشت؛ بنابراین،‌ باید مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی را به صورت جدی دنبال کنیم.

ما باید از هم‌اکنون برنامه‌ریزی خوبی ارائه دهیم که البته در کشور کارشناسان بسیار فرهیخته‌ای داریم.

شرایط کنونی ما بسیار بهتر از دوران جنگ است. ما در جنگ کلاشینکف، مهمات و حتی سلاح سبک نداشتیم. باید پرسید ما هم‌‌اکنون در این جنگ اقتصادی و تحریم، چه چیزی کم داریم؟ ما دانشگاه و دانشجویان بسیار خوبی داریم. جوانانی داریم که عاشق پیشرفت هستند. ما می‌توانیم همه آنها را به صحنه آورده و از همین خلیج‌فارس بر همه جهان اثرگذار باشیم.

رضایی ادامه داد: ما چراغ راهنمایی بسیار خوبی داریم که متأسفانه آن را فراموش می‌‌کنیم. اگر فانوس دریایی در دریا نباشد،‌ کشتی‌ها منحرف شده و به گل می‌نشینند. حال چرا به چراغی که روشن شده،‌ نگاه نمی‌‌کنیم؟ چشم‌انداز روشنی درست شده و اگر جای رئیس مجلس بودم، در همان ماه اول، قانون اساسی را به تمامی نمایندگان مجلس آموزش می‌دادم. بیشتر نمایندگان مجلس نیروهای فرهیخته و کارشناس هستند که باید همه چشم‌انداز را در نظر داشته و بدانند که در چهارچوب آن چه کاری می‌توانند انجام دهند.