تنها ژئوپارک ایران؛ نگران کارت قرمز

مینو حسنی‌اصفهانی

کد خبر: ۲۳۰۰۳۱

تاریخ: ۰۹ اسفند ۱۳۹۰ - ۲۳:۵۱

در 21 مارچ 2006 اولین ژئوپارک ایران در جزیره قشم به عضویت شبکه جهانی ژئوپارک های دنیا (GGN ) درآمد و رسما توسط سازمان علمی فرهنگی ملل متحد (یونسکو) به ثبت جهانی رسید.

اما درطی این چهار سال در روند حفاظت و توسعه ژئوپارک قشم نیز مانند دیگر سایت های طبیعی ایران از سیاست " به حال خود رها شده گی " استفاده شد و درنهایت اتفاقی قابل پیش بینی افتاد که نباید! تنها ژئوپارک خاورمیانه که سرزمین شگفتی های زمین شناختی لقب گرفته، پس از بررسی کارشناسان یونسکو کارت زرد دریافت کرد. بدین معنی که اگر در بازه زمانی مشخص شده حداقل اقدامات ابتدایی ومورد نظرسازمان درمحدوده پارک انجام نشود نام تنها پارک زمین شناختی ایران که با زحمات و صرف هزینه بسیار به ثبت جهانی رسیده به زودی از شبکه جهانی ژئوپارک حذف خواهد شد.

اگر کسی چهار پنج سال قبل از سایت های ژئوپارک قشم بازدید کرده باشد و این روزها هم به این جزیره سفری کند عملا متوجه هیچ تفاوتی در جهت تجهیز و توسعه این مناطق نخواهد شد، مگر اینکه جمعیت گردشگرانی که از بعضی سایت های شناخته شده پارک در نیمه دوم سال دیدن می کنند به شکل قابل توجهی افزایش یافته. ازآنجا که هیچ نوع زیرساخت مادی و غیر مادی در منطقه جهت پذیرا شدن جمعیت روز افزون گردشگران ایجاد نشده، می توان گردشگری را در کنار دیگر عوامل موجود، فاکتورآسیب رسانی برای مناطقی از طبیعت قشم که پیش از این حتی بومیان رفت و آمدی چندانی در آنها نداشتند به حساب آورد.

پس از ثبت جهانی مسوولین مربوطه در راستای حفاظت ، توسعه و تجهیز ژئوپارک قشم لیست بلند بالایی از برنامه های اجرایی از قبیل تبدیل ژئوپارک از منبع به یک مقصد گردشگری تفریحی و علمی، ایجاد گارد فعال و آموزش دیده حفاظت ازپارک، نصب تابلوهای علائم راهنمایی و پیام های آموزشی در محدوده پارک، همکاری های علمی با دانشگاه ها و مجامع علمی بین المللی جهت به روز نگه داشتن پارک و...ارائه داده بودند که نشانی از بسیاری از این وعده ها در محدوده و حوزه نفوذ ژئوپارک در حال حاضر به چشم نمی آید. بطورکلی یونسکو ژئوپارک را مرکزی برای آموزش و پژوهش های زمین شناسی و علوم مرتبط و یا وابسته به آن می داند که در حال حاضر تنها ژئوپارک ایرانی از این اهداف جهانی بسیار فاصله گرفته است. گرچه اقداماتی همچون ساخت موزه ژئوپارک و تدوین طرح جامع پارک صورت گرفته اما مشخص است که اساسا فعالیت هایی تاثیرگذار و کافی نبوده که بتوانند ژئوپارک را از خطر دریافت کارت زرد و تهدید حذف شده گی برهاند.

اما در این روزها اتفاقات امیدوارکننده و متفاوتی در قشم در جریان است. نیمه پر لیوان این است که در پی این تهدید جهانی و تغیراتی که اخیرا در کرسی های مدیریتی و معاونتی سازمان منطقه آزاد قشم اتفاق افتاده بارقه های امیدی به چشم می خورد. مسوولین منطقه ای این بار رویکردی متفاوت را پیش گرفته اند و با پشتیبانی مالی و اجرایی بخش خصوصی قصد بر حفظ ژئوپارک قشم را دارند. خوشبختانه مدیریت مجموعه ای متنوع از فعالیت هایی که قرار است ژئوپارک قشم را از خطر موجود دور کند به شرکتی واگذار شده که سابقه مثبتی در انجام پروژه های پژوهشی واجرایی گردشگری و گردشگری طبیعی دارد.

در طی اندک روزهای باقیمانده و بر طبق برنامه های از پیش تعیین شده باید اقداماتی مانند تعیین مسیرهای گردش در محدوده داخلی هر سایت، نصب تابلوهای اطلاع رسانی، راه اندازی ویزیتور سنتر، تهیه نقشه های گردشگری ، تهیه بروشورهای علمی و ارائه حداقل آموزش ها به جامعه بومی انجام گیرد تا در نهایت و در فاز اول بتوانیم نظر مساعد کارشناسان یونسکو را جهت ارائه گزارشی مبنی بر عدم حذف بخش مهمی از میراث ایران از لیست جهانی را جلب کنیم. تصمیم نهایی کارشناسان سازمان یونسکو پس از نشست اردیبهشت ماه آتی در کشور ژاپن به ایران اعلام خواهد شد.

منبع: ایرن