ايران و مديريت ورزشي منحصر به فرد ـ 1

دكتر مهرداد حسن‌زاده •

کد خبر: ۲۲۴۴۴

تاریخ: ۳۰ مهر ۱۳۸۷ - ۱۴:۱۴

هنگامي كه پس از انتخابات دوره پيش كميته ملي المپيك كه رئيس اسبق سازمان تربيت بدني، بار ديگر رياست كميته ملي المپيك با روش‌هاي جديد و منحصر به فرد برگزيده نشد، در چند خط نوشته‌اي را در يكي از روزنامه‌ها با نام «اي كشته كه را كشتي تا چنين كشته شدي زار» به تحرير درآوردم كه شخص مربوطه در كتاب منتشرشده خويش پيش از جريانات مذكور بدان پاسخ داد كه من در دوره‌هاي پيش چنين كارهايي را براي انتخاب نشدن برگزيدم!

در همان چند خط پيش‌بيني كردم چهار سال بعد، همين مسئولان برگزيده با روش‌هايي كه انتخاب شدند از ادامه فعاليت بازمي‌مانند.

در آن چند خط، سخن از مديريت بادباني به ميان آوردم كه ويژگي آن گرفتن تصميمات و اجراي آن در راستاي منابع قدرت است و نه منافع جامعه و كشور! مديريت بادباني مديريتي است كه يك شخص مدير، منتظر تقاضاي مدير بالاتر مي‌ماند تا بنا بر نظر او عمل كند و گاه ممكن است فراتر از انتظار مدير بالاتر سر بياورد تا خود طرف را! ويژگي بارز مديريت بادباني اجراي رفتاري است كه بر پايه نظرات شخص منصوب‌كننده انجام مي‌شود و الزاما اهداف اجتماعي، ملي و شرعي را پوشش نمي‌دهد.

تقسيم مديريت غيرورزشي:
ماكيا ولي مي‌گويد: «تقسيم كن و حكومت بران»؛ وزيري را مي‌شناختم كه رئيس فدراسيون بلندپرواز، او را عضو هيأت رئيسه كرده بود و اين وزير با تصديق اين‌كه از آن رشته ورزشي تبحري ندارد، بيان كرد اين رئيس فدراسيون گمان مي‌كند با عضويت در هيأت رئيسه، من امكانات وزارتخانه را رسمي و غيررسمي در اختيار فدراسيون مربوطه قرار مي‌دهم!

اين شيوه مديريتي منحصر به فرد همچنان در فدراسيون‌هاي ورزشي حكمفرماست و دليل آن را نيز گرفتن امكانات و بودجه از افراد صاحب منصب مذكور مي‌دانند!

نخست اين‌كه اين صاحب منصبان از بودجه شخصي نمي‌بخشند و حاتم‌بخشي آنان از بيت‌المال است كه اغلب خلاف مقررات و شرع است. دوم آن‌كه اين راه درآمدزايي، در هيچ مقوله خصوصي و بازاريابي نمي‌گنجد و ضعف جذب بودجه در سازمان تربيت بدني و فدراسيون‌هاي ورزشي و خلاف آيين‌نامه و اساسنامه فدراسيون‌هاي ورزشي آماتوري ايران است.

در اين‌گونه انتصابات، بدنه اصلي ورزش كه مربيان و داوران و پيشكسوتان و ورزشكاران هستند احساس ناخوشايندي دارند كه گويا همچون چرخ تريلي از آنان بهره‌برداري مي‌شود!

ورزش حيات خلوت مديران غيرورزشي
در ساليان گذشته بسياري از فدراسيون‌هاي ورزشي و هيأت‌ها در حيطه رياست، هيأت رئيسه و هيأت امنا و هيأت مديره حيات خلوت مديران سياسي، صنعتي، اجتماعي و مالي بوده و درواقع شغل دوم، سوم يا چهارم اين مديران به شمار رفته و حضور اين مديران تنها در نشست‌هاي مهم و سفرهاي برون‌مرزي و احيانا مسابقات مهم داخل كشور خلاصه مي‌شده است و درواقع، امنيت شغلي در مواقع از دست دادن شغل‌هاي اول و دوم و سوم به شمار مي‌رفته است.

در بسياري از مواقع از جمله پيش از انتخابات مجلس شوراي اسلامي و رياست جمهوري و يا انتخابات كميته ملي المپيك، جابه‌جايي در راستاي اهداف مشخصي براي اين‌گونه مديران سياسي، صنعتي، اجتماعي، مالي در صدر مديريت ورزشي رخ داده است.

سنگيني فعاليت‌هاي عملي مديران ورزشي از جمله استعداديابي، پرورش و برنامه‌ريزي و سازماندهي و اجرا بر عهده بدنه اصلي ورزش (صاحبان اصلي) يعني پيشكسوتان مربيان و خبرگان ورزشي است، ليكن نام و عنوان منافع مادي و سفرهاي خارجي همراه با شهرت بر عهده مديران غيرورزشي كه در رأس فدراسيون‌ها و هيأت‌هاي ورزشي قرار داده شده‌اند، است. نكته مهم آن‌كه اين‌گونه مديران غيرورزشي، حاضر به جدايي از مديريت ورزشي نيستند و اگر آنان را از در بيرون كنند، از پنجره وارد مي‌شوند و گردش يك مدير غيرورزشي در رأس چند فدراسيون نمونه آشكار آن.

ورزش مناسب براي مديران بازنشسته
بسياري از مديران ورزشي و غيرورزشي پس از دوران بازنشستگي براي گريز از بيكاري به سمت فدراسيون‌ها و هيأت‌ها حركت كرده تا از تجربيات خويش در عرصه ورزش بهره ببرند.

اين بازنشستگان به دنبال منبع درآمد ديگري به جز حقوق بازنشستگي شغل ثابت خود هستند و ورزش به دليل گستردگي منابع مالي اعم از حق مديريت، حق جلسه، حقوق قراردادي، ارز سفرهاي خارجي ... بهترين گزينه شناخته مي‌شود.

براي همين جمع گسترده‌اي از دست‌اندركاران ورزشي در رده‌هاي ارشد مياني فدراسيون‌ها و هيأت‌هاي ورزشي را افراد بازنشسته غيرورزشي تشكيل مي‌دهند كه فعاليت در پشتوانه‌سازي، مربيگري و... آنان را به اهداف خويش نمي‌رساند، بلكه امور ستادي كه معمولا منافع بيشتري به همراه دارد، آنان را جذب مي‌كند.

بنابراين، در اين موارد مربيان باشگاه‌ها و داوران و ورزشكاران دچار بي‌انگيزگي ناشي از بي‌عدالتي در تقسيم سود حاصل از ورزش مي‌شوند.

• استاديار دانشگاه و كارشناس مديريت