آيا صادرات گاز به بحرين دور زدن قرارداد كرسنت است؟

پس از تفاهم‌نامه‌ای که در دیدار با عبدالحسین میرزا، وزیر نفت بحرین در سال گذشته و در جریان سفر دکتر محمود احمدی‌نژاد به این کشور امضا شد، تاکنون چهار نشست در ایران و بحرین تشکیل شده و در نهایت این مذاکرات موجب امضای یک چهارچوب همکاری جدید شده است.

کد خبر: ۲۲۳۲۰

تاریخ: ۳۰ مهر ۱۳۸۷ - ۰۸:۵۱

قراردادهاي فروش گاز ايران به كشورهاي همسايه، از جمله پاكستان و امارات در سال‌هاي گذشته، از پر سروصداترين فعاليت‌هاي اقتصادي در صنعت نفت و گاز بوده كه بعضا دستمايه رسانه‌هاي منتقد دولت قرار گرفته است.

به گزارش خبرنگار «تابناك»، در هفته جاري، نوذري در حالي براي زمينه‌سازي بستن يك قرارداد گازي، راهي بحرين شد كه كارشناسان و نمايندگان مجلس، نسبت به چگونگي فرمول تعيين قيمت گاز صادراتي به پاكستان و هند كه به پروژه خط لوله صلح معروف شده، اعتراض دارند و قميت زير بيست سنت كه براي هر متر مكعب گاز صادراتي به دو كشور هند و پاكستان در نظر گرفته شده را قيمتي ناعادلانه و مغاير با منافع ملي ايران مي‌دانند.

اين گزارش حاكي است در زمان دولت اصلاحات نيز قرارداد نفتي بين ايران و شركت اماراتي «الهلال» تصويب شد كه رحيمي، رئيس ديوان محاسبات وقت، «بي‌‌توجهي به ابعاد تجاري، اقتصادي، حقوقي، فني و امنيتي اين قرارداد، نامناسب بودن فرمول قيمت‌گذاري، لحاظ نشدن نقطه‌نظرات دبير پيشين شوراي عالي امنيت ملي و عدم تعادل منطقي بين سود شرکت ملي نفت ايران و شرکت نفت کرسنت از محل اين قرارداد» را ضعف جدي اين پروژه اعلام کرد و در سال 84 دستور به توقف آن داد.

در اين قرارداد كه بعدها به نام «كرسنت» معروف شد، در قيمت نفت هجده دلاري، قيمت هر هزار متر مكعب گاز 17/5 دلار تعيين شد كه با احتساب افزايش هفت تا هشت برابري قيمت نفت در ماه‌هاي گذشته، مي‌توان قيمت پيشنهادي را معادل چهارده سنت براي هر متر مكعب برآورد كرد.

از سوي ديگر، کسایی زاده، مدیرعامل شرکت ملی صادرات گاز ایران، با اشاره به این که مذاکره با بحرین از یک سال گذشته پس از سفر رئیس‌جمهوری آغاز شده است، اظهار داشت: پس از تفاهم‌نامه ای که در دیدار با عبدالحسین میرزا، وزیر نفت بحرین در سال گذشته و در جریان سفر دکتر محمود احمدی‌نژاد به این کشور امضا شد، تاکنون چهار نشست در ایران و بحرین تشکیل شده و در نهایت این مذاکرات موجب امضای یک چهارچوب همکاری جدید شده است.

کسایی زاده با اشاره به این که بحرین متقاضی دریافت روزانه یک میلیارد فوت مکعب گاز (یک BCF گاز معادل حدود 28 میلیون متر مکعب گاز در روز) است، تأکید کرد: بنا بر چهارچوب جدید همکاری امضا شده، در صورت تقاضای بیشتر آنها و آمادگی ایران برای تحویل گاز، این میزان گاز قابل افزایش است.

وی با بیان این که درباره فرمول قیمت گاز صادراتی به بحرین گفت‌وگويي نشده، اضافه کرد: ایران برای صادرات گاز خود، قیمت پایه‌اي دارد که برای همه کشورهای همسایه یکسان است، اما این قیمت متناسب با مسافت کشورها از منابع تولید گاز، متغیر خواهد بود.

بنا بر اين اظهارنظر‌ها و با توجه به اين‌كه فاصله بين منطقه ويژه گاز و پارس جنوبي تا بحرين در حدود 250 كيلومتر است و فاصله اين منطقه تا مرز‌هاي ايران با پاكستان، بيش از نهصد كيلومتر است، با يك حساب سرانگشتي مي‌توان دريافت كه قيمت پيشنهادي براي هر متر مكعب گاز صادراتي به بحرين، نرخي حدود پانزده يا شانزده سنت محاسبه مي‌شود.

اين گزارش حاكي است، از آنجا كه ارزش يك ليتر نفت، معادل يك متر مكعب گاز است، با اين حساب، قيمت هر متر مكعب گاز، در زماني كه قيمت هر بشكه نفت هفتاد دلار باشد، بيش از چهل سنت است و در حالي كه قيمت نفت بالاي صد دلار بود، ايران قيمت براي هر متر مكعب گاز صادراتي را زير بيست سنت پيشنهاد كرد. ديگر فروشندگان گاز در منطقه، قيمت‌هاي به مراتب بالاتري را براي گاز خود مي‌دهد كه همين اختلاف فاحش قيمت، يكي از اصلي‌ترين دلايل تعليق قرارداد كرسنت بود.

بنا بر اين گزارش، با توجه به نياز شديد امارت به گاز، مديران كرسنت تلاش كرده‌اند به روش‌هاي گوناگون، طرف ايراني را به ميز مذاكره برگردانند كه اين انگيزه مهم از يك سو و شباهت‌هاي ديگر قرارداد صادرات گاز ايران به بحرين با قرارداد صادرات گاز كشورمان به امارات از جمله نرخ مشابه، پرسش‌‌هاي بسياري را اذهان عمومي پديد مي‌آورد كه آيا اين قرارداد به نوعي اجرايي كردن همان كرسنت معروف نيست؟

گفتني است، در حالي كه ايران در قرارداد كرسنت متعهد بود در مدت 25 سال 116 ميليارد متر مكعب گاز به امارت متحده صادر كند، بحرین خواهان دریافت روزانه یک میلیارد فوت مکعب گاز (یک BCF گاز معادل حدود 28 میلیون متر مکعب گاز در روز) است، كه در مدت 25 سال بيش از 255 ميليارد متر مكعب مي‌شود.