تردید در ادامه تولید و تجارت با نوسان نرخ ارز

نوسان های نرخ ارز و ادامه آن در هفته های اخیر به چالشی اساسی برای تولید و تجارت بدل شده و فارغ از برابری واقعی نرخ ارز فعالان اقتصادی خواستار تثبیت این نرخ برای ادامه فعالیت هستند.

کد خبر: ۲۱۸۶۲۰

تاریخ: ۲۰ دی ۱۳۹۰ - ۱۶:۱۶

به گزارش خبرنگار اقتصادی پانا ،نوسان های شدید نرخ ارز بر میزان ثبت سفارش انجام شده تاثیر گذار بوده و به هشدار برخی اعضای اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران کاهش ثبت سفارش کالا در ماههای آینده موجب کاهش عرضه کالا خواهد شد .

عرضه ارز درایران  درانحصار دولت و بانک مرکزی است ، به ناچارقیمت ارز براساس عرضه و تقاضا تعیین نمی شود . افزایش درآمد نفت درامدهای ارزی دولت را افزایش می دهد اما دلارهای صادرات نفتی که بخش عمده ای از  صادرات را در بر می گیرد، از داخل اقتصاد سرچشمه نگرفته و  به همین دلیل ، قیمت ارز نشانه ای از توان واقعی اقتصاد ایران نیست .

اگرچه برخی کارشناسان و صاحبنظران اقتصادی معتقدند نرخ ارز پایین که سالهاست پایین نگه داشته شده مشوق واردات و عاملی برای عدم رونق تولید داخلی بوده است اما فعالین اقتصادی هم هستند که نرخ ارز در کشور را در مقایسه با سایرمولفه های اقتصادی که بر تولید تاثیرگذارند نرخی پایین نمی دانند .

صاحبنظران می گویند سیاست نرخ ارز شناور مدیریت شده ، طی چند سال اخیر با مشکلاتی همراه بوده است. نفت ، صادرات رابرای اقتصاد ایران به ارمغان می اورد واین در حالی است که زمینه واردات ارزان ایجاد میشود و در نتیجه رقابت بین شرکت های داخلی کم می شود.

درنهایت در ایران، دولت به عنوان عرضه کننده انحصاری ارز می تواند به صورت دستوری نرخ برابری ارز را تعیین کند اما آنچه بصورت واقعی نرخ برابری ریال را تعیین می کند، عملکرد واقعی متغیر های کلان اقتصادی است .

کاهش ثبت سفارش و کمبود کالا درماههای آتی

در این میان رییس کمیسیون واردات اتاق ایران گفت با فرمول های کنونی اقتصاد ایران و شرایطی که مولفه های اقتصاد کلان بر تولید تحمیل می کنند نرخ ارز در محدوده هزارتومان ارز ارزانی نیست.
مجیدرضا حریری در گفت وگو با خبرنگار اقتصادی پانا گفت : ارز کشور در محدوده هزار تومان ارزان نیست و با کاهش ثبت سفارش کالا در ماههای آتی با کاهش عرضه کالا در بازار مواجه می شویم .
وی اضافه کرد : اگر در هرکجای دنیا آسیبی در هر هریک از بخش های اقتصادی ،اجتماعی یا فرهنگی ایجاد شود و مسوولان آسیب شناسی یا راهکارهای مدیریتی لازم را برای مدیریت آن بحران اتخاذ نکنند افکار عمومی جامعه آنها را مواخذه می کنند .
حریری خاطر نشان کرد: در ماههای اخیر زلزله ای ارزی در کشور اتفاق افتاد و ادامه دارد اما هیچ مدیری ابعاد این زلزله ،تلفات و سایر زوایای آن را بررسی نمی کند .
رییس کمیسیون واردات اتاق ایران  تصریح کرد: اینکه گفته می شود بانک مرکزی با نوسان های نرخ ارز مشکل نقدینگی یا کسری بودجه را جبران می کند شایعاتی است که به دلیل عدم اطلاع رسانی لازم ایجاد شده و اگر در هر حوزه ای راجع به موضوعهای مطرح  اطلاع رسانی لازم انجام نشود ،به بازار شایعات دامن زده می شود .

افزایش نرخ ارز مهم نیست ثبات در بازار برای تولید مهم است
حریری گفت : دلار می تواند حتی تا سه هزار تومان افزایش یابد اما مهم این است که در سه هزار تومان ثبات داشته باشد و امکان دسترسی همه برای آن فراهم باشد .
هر تولید کننده یا وارد کننده واقعی به ارز 1100 تومان دسترسی ندارد
وی ادامه داد: در حال حاضر هر تولید کننده و وارد کننده واقعی به ارز 1100 تومانی دسترسی نداردواین تصمیم نیز زمینه هایی برای سواستفاده فراهم کرده است .
حریری گفت : در ماههای آینده به دلیل کاهش ثبت سفارش انجام شده به منظور واردات با کمبود  کالا دربازار مواجه خواهیم شد .

ارز 1200 تومان هم گران است
رییس کمیسیون واردات اتاق ایران  در پاسخ به این سوال که برخی کارشناسان نرخ ارز در محدوده 1000تومان را نرخ ارزی ارزان و مشوق واردات می دانند ،گفت : من معتقد نیستیم که نرخ ارز حدود 1000 تومان نرخ ارزی ارزان است و ارز 1200 تومان هم گران است و با فرمول های کنونی اقتصاد ایران و شرایطی که مولفه های اقتصاد کلان بر تولید تحمیل می کنند نرخ ارز کشور ارز ارزانی نیست .
اقتصاد دولتی و غیرشفاف مبنای درستی برای تعیین ارز نیست
حریری تصریح کرد: برای تعیین نرخ پول ملی در برابر ارزهای جهانی فرمول وجود دارد و ما که اقتصاد غیرشفاف و دولتی داریم مبنای درستی برای تعیین نرخ واقعی پول ملی در برابر سایر ارزهای جهانی در اختیار نداریم .

دولت بزرگترین مصرف کننده ارز است
وی خاطر نشان کرد: بزرگترین مصرف کننده ارز کشور دولت است بنابراین اگر بگوییم که عرضه وتقاضا تعیین کننده نرخ ارز در کشور باشد مبنای علمی ندارد و در شرایطی که دولت بزرگترین مصرف کننده ارز کشور است عرضه و تقاضا تعیین کننده نرخ ارز نیست.
رییس کمیسیون واردات اتاق ایران  با بیان اینکه به عقیده من شرایط کنونی بازار ارز به بی کفایتی و بی تدبیری  بانک مرکزی در مدیریت بازار ارز مرتبط است گفت : با نک مرکزی به تازه گی گفته اگر فشارهای خارج از بانک مرکزی اجازه دهد قادر به کنترل بازار ارز هستم و اگر مدیر بانک مرکزی در هر کشوری نتواند مستقل از نهادهای دیگر به کنترل سیاست های پولی و مالی اقدام کند چگونه مدیری است .
وی  اضافه کرد : قانون کشور بانک مرکزی را مسوول سیاست های پولی و مالی می داند و اگرچه از سوی مجمع عمومی بانک با حکم رییس جمهور انتخاب می شود اما در اعمال سیاست های مالی و پولی در کشور مختار است .

بانک مرکزی سکه فروش شده است
حریری با بیان اینکه بانک مرکزی در اموری دخالت می کند که برای آن نهاد مستقل و تخصصی وجود دارد ،تصریح کرد:  با نک مرکزی تبدیل به سکه فروش شده است در حالی که این اقدام در بورس کالا باید انجام شود و در حالی که نهادهای تخصصی به این منظور وجود دارد دخالت بانک مرکزی نشان از بی تدبیری این نهاد سیاستگذار دارد .

نگرانی مجلس از شرایط کنونی بازار ارز

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نیز  با بیان اینکه مجلس نگران شرایط فعلی بازار ارز است ، گفت : بانک مرکزی مدیریت مناسبی بر تقاضا و عرضه ارز ندارد و به نوعی نرخ ارز شناور بی مدیریت شده است .
غلامرضا مصباحی مقدم در گفت وگو با خبرنگار اقتصادی پانا، در پاسخ به این سوال که انتقاداتی از سوی شهروندان به عملکرد صرافی ها پس از اعلام کاهش نرخ ارز وجود دارد ، گفت : بانک مرکزی مدیریت مناسبی برمدیریت تقاضا و عرضه  ارز ندارد و همین امر موجب شده تا نرخ ارز رها شده در تصمیم گیری های واسطه ها منافع عده ای را تامین کند .
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس اظهار کرد: ظرفیت های مناسب مدیریتی در اختیار دولت قرار دارد اما در جریان نوسان های نرخ ارز از آنها به خوبی استفاده نمی شود .
وی افزود: بانک مرکزی در مدیریت نوسان های نرخ ارز به شدت ضعیف عمل کرده است و جای تعجب است که نرخ ارز به حال خود رها شده است .
عضوکمیسیون اقتصادی مجلس تصریح کرد: اگر بناست نرخ ارز افزایش یابد یا کاهش داشته باشد باید مدیریت شده و با ثبات باشد تا قدرت تصمیم گیری را از فعالان اقتصادی کسب نکند .

مصباحی مقدم خاطرنشان کرد : سیاست مصوب در سال جاری که شناور مدیریت شده است شناور مانده اما مدیریت نمی شود .

رییس کمیسیون جهاد اقتصادی مجلس در پاسخ به این سوال که ادامه این روند چه شرایطی را برای تولید رقم خواهد زد، تصریح کرد: با ادامه روند کنونی تولید ضربه های سهمگین خواهد دید و در حال حاضر نیز گلایه های تولید کنندگان در خصوص بی ثباتی شرایط به گوش می رسد .

دولت کسری بودجه را با نرخ ارز جبران نمی کند
وی اضافه کرد: مجلس نگران شرایط کنونی بازار ارز است و از مسوولان بانک مرکزی و دولتی دعوت کرده اند تا در نشست هایی راهکارهایی برای مدیریت کنونی بازار ارز بیندیشند .

مصباحی مقدم در پاسخ به این سوال که برخی معتقدند دولت کسری بودجه خود را از طریق نوسان های کنونی نرخ ارز و سکه جبران می کند ،گفت : گمان می کنم خیلی روشن است که این گونه نیست و اگر این نظر صحیح بود دولت می توانست نرخ ارز را به صورت آزاد ارایه کند .

وی با تاکید براینکه دولت کسری بودجه خود را از محل نرخ ارز تامین نمی کند ،افزود: مابه التفاوت نرخ ارز در حال حاضر به جیب دیگران می رود و درآمدی از این ناحیه نصیب بانک مرکزی نمی شود .

بستر اقتصادی دستورات بانک مرکزی باید فراهم باشد
معاون پژوهشهای اقتصادی مجمع تشخیص مصلت نیز گفت :  با ادامه روند کنونی نرخ ارز، واردات که در سالهای گذشته به صورت گسترده انجام می شد به نحو چشمگیری کاهش یافته وبه دلیل عدم پاسخگویی تولید به تقاضا محدودیت های عرضه کالا  شرایط دشواری را  به مردم تحمیل خواهد کرد.

محمد باقر نوبخت در گفت وگو با خبرنگار اقتصادی پانا  گفت : از سالهای گذشته رخدادهای امروز به دلیل تهدیدی که نسبت به تحریم ها صورت می گرفت قابل پیش بینی بود و بانک مرکزی در راستای سیاست های نظام به واردات قابل توجهی از ذخایر به صورت اسکناس و شمش طلا اقدام کرده است .

وی افزود: این تصمیم سیاستی مناسب و برای روزهای مبادای کشور بوده است و اگر امروز بتوان نسبت به نوسان های نرخ ارز مدیریت مناسب داشت بخش قابل توجهی از ذخایر ارزی و طلای کشور قابل ذخیره است .

معاون پژوهشهای  اقتصادی مجمع تشخیص مصلحت تصریح کرد: این ذخایر باید برای روزهای بحرانی در صورت تشدید تحریم ها حفظ شود و باید برای شرایط بدتر درصورت تشدید بحران ها آماده بود .

نوبخت خاطرنشان کرد: در جهت مدیریت نوسان های نرخ ارز نباید از ذخایر استراتژیک ارز و طلا استفاده شود .

وی در پاسخ به این سوال که نوسان های نرخ ارز چه تاثیری بر تولید دارد ،اظهارکرد: با رشد فزاینده نرخ ریال در برابر اسعار خارجی ثباتی باقی نمی ماند که قدرت برنامه ریزی وجود  داشته باشد .

نوبخت  در پاسخ به این سوال که صرافی های از فروش نرخ ارز در روزهای اخیر خودداری می کنند آیا بانک مرکزی نمی تواند نظارت مناسبتری بر عملکرد صرافی ها داشته باشد، گفت: شاید قابل نظارت باشد اما قابلیت اجرا وجود نداشته باشد و نباید خارج از واقعیت ها  به بنگاهها شرایطی را تحمیل کرد بلکه باید بستر اقتصادی دستوراتی که دولت یا بانک مرکزی اتخاذ می کنند وجود  داشته باشد.

براساس این گزارش صاحبنظرانی هم هستند که معتقدند تثبیت نرخ ارز در شرایطی که تورم داخلی پایین است می‌تواند از طریق ایجاد ثبات اقتصادی به رشد فعالیتهای اقتصادی کمک کند .

در چنین شرایطی، اگرچه تورم داخلی ممکن است کاهش یافته یا از افزایش بیشتر آن جلوگیری شود ولی باید توجه کرد اثرات این سیاست در بخش خارجی اقتصاد به هر حال قابل تامل خواهد بود.

به عقیده آنان  درصورتی که تورم داخلی کمتر یا مساوی تورم کشورهای طرف تجای ایران باشد ، تثبیت نرخ ارز  می‌تواند صحیح باشد ولی در شرایط فعلی که نرخ تورم در کشور ما بیش از 10درصد  از تورم کشورهای طرف تجاری بیشتر است، ثبات نرخ ارز به مفهوم این است که کالاهای تولیدی کشور سالانه حدود 10درصد  از کالاهای خارجی گرانتر می‌شود.

به عقیده مخالفان تثبیت نرخ ارز  توان رقابتی «کالاهای صادراتی کشور در بازارهای جهانی» و « کالاهای تولید داخل در مقابل کالاهای وارداتی» تضعیف می‌شودو اگرچه در سال های  اخیر صادرات کشور از ثبات نرخ ارز صدمه چندانی ندیده است اما گسترش فزاینده واردات موضوعی است که دلیل اصلی آنرا باید به این سیاست نسبت داد.

به هر حال با توجه به اینکه نرخ ارز و نرخ تورم هر دو در بلندمدت تحت تاثیر  « حجم نقدینگی» هستند سیاست مناسب این است که دولت با کنترل نقدینگی نرخ تورم را پایین نگهدارد و در آن صورت اساسا نیازی به استفاده از تثبیت نرخ ارز برای مهار تورم نبوده و تبعات منفی ناشی از آن نیز حادث نخواهد شد.