تهرانی‌ها چشم‌به راه اقدام دادستانی

مريم نظری

کد خبر: ۲۱۵۶۴۸

تاریخ: ۱۱ دی ۱۳۹۰ - ۱۲:۳۴

ذرات ميكروسكوپي كوچكي كه هواي تهران را به تسخير خود درآورده‌اند، هر روز بيشتر از ديروز ريه‌هاي تهراني‌ها را تهديد مي‌كنند. از روزي كه پايتخت نشينان بر سر سفره‌هاي هفت سين، لحظه سال نو را تجربه كردند تا امروز، تنها دو روز از سال را در هواي پاك تنفس كرده‌اند.

تهراني‌ها در حالي هر روز هواي ناسالم را به ريه‌هاي خود مي‌كشند كه به گفته مهندس سيد جعفر تشكري هاشمي، معاون حمل و نقل و ترافيك شهرداري تهران، «147دستگاه واگن مترو در گمرك خاك مي‌خورد.» اما مردم همچنان چشم به راه تامين اعتبار براي ترخيص اين واگن‌ها هستند. اين در حالي است كه از راهكارهاي كاهش آلودگي هواي پايتخت و يكي از اصلي‌ترين محورهاي طرح جامع كاهش آلودگي اين كلانشهر، توسعه حمل و نقل عمومي است. از سوي ديگر همين چند روز پيش بود كه محمدجواد محمدي‌زاده رئيس سازمان حفاظت محط زيست وقتي درباره وضعيت عملكرد نهادهاي دخيل در كاهش آلودگي هواي كلانشهرها، اظهارنظر مي‌كرد،‌ توپ را به زمين شهرداري تهران انداخت و گفت: «همه خوب عمل كرده‌اند جز شهرداري تهران!»

گويي سرنخ اين كلاف سردرگم كه با عنوان آلودگي هوا از آن نام مي‌برند خيال پيدا شدن ندارد و در اين ميان به گفته محسن نريمان نايب رئيس كميسيون عمران مجلس اين «مردم تهران هستند كه هزينه سرپيچي دولت از اجراي قانون را مي‌پردازند.»گزارش 9ماهه شركت كنترل كيفيت هواي تهران نشان مي‌دهد كه در 275 روزي كه از سال 90 مي‌گذرد، تهراني‌ها فقط در دو روز هواي پاك را نفس كشيدند، اين در حالي است كه طي همين نه ماه، شهروندان تهراني 169 روز هواي ناسالم را استنشاق كرده و در اين ميان حتي 3 روز نيز وضعيت بسيار ناسالم را تجربه كرده‌اند و اين يعني در 273 روز به بيماران قلبي و تنفسي، سالمندان و كودكان توصيه شده است تا از تردد در هواي آزاد خودداري كنند!

آخر همين كه دستگاه‌هاي سنجش آلودگي هوا، آلاينده‌ها را بيشتر از حد مجاز نشان مي‌دهند، آمار بيماران مراجعه كننده به اورژانس افزايش مي‌يابد. با اين همه هنوز هيچ آماري از مرگ و مير ناشي از آلودگي هوا منتشر نشده است. اظهارنظرها متفاوت است يكي پزشكي قانوني را مسئول ارائه اين آمار مي‌داند و ديگري از دستگاه قضا مي‌خواهد تا وارد عمل شود و به طور جدي مقصران آلودگي هواي پايتخت را مورد پيگرد قرار دهد.

با اين همه نه از پيگرد مقصران خبري هست و نه از ارائه آمار مرگ و مير ناشي از آلودگي هوا. چراكه محمود خدا دوست رئيس مركز تحقيقات پزشكي قانوني كشور در اين باره اعلام كرده است: «هيچ مرجع و دستگاهي كه بتواند مرگ ناشي از تاثير مستقيم آلودگي هوا را تشخيص دهد وجود ندارد.» گزارش شركت كنترل كيفيت هواي پايتخت نشان مي‌دهد، پنج ساله شدن معاينه فني خودروها كه در بي‌خبري سازمان حفاظت محيط‌زيست مصوب شد، براي هواي تهران فاجعه مي‌آفريند.

چنانكه معصومه ابتكار دبير كميته محيط‌زيست شوراي اسلامي شهر تهران مي‌گويد: «مراجعه نكردن خودروها به مراكز معاينه فني در تهران و شهرهاي بزرگ با تشديد آلودگي هوا و مرگ و مير رابطه معناداري دارد.» دكتر يوسف رشيدي مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران درباره وضعيت آلودگي هوا طي سه سال گذشته در پايتخت به تهران امروز مي‌گويد: «تعداد روزهاي پاك در روندي نزولي از 19 روز در سال 88 و 14 روز در سال 89 به 2 روز در سال 90 كاهش پيدا كرده است. اما از سوي ديگر تعداد روزهاي ناسالم روندي صعودي داشته و از 34 روز در سال 88 و 71 روز در سال 89 به 174 روز در سال 90 افزايش پيدا كرده است.»او در ادامه مي‌گويد: «2 روز هواي پاك داشتن، تنها بخش كوچكي از معضل آلودگي هواي تهران است. اگر وضعيت را با استانداردهاي بلندمدت بسنجيم، اگر دي اكسيد نيتروژن و اكسيد گوگرد را نيز در وضعيت هوا ترتيب اثر بدهيم وضعيت هوا در كل سال ناسالم است.»

رشيدي مي‌گويد: «استانداردهاي كوتاه مدت اندازه‌گيري آلاينده‌هاي كلاسيك و متداول است. به اين معنا كه ميزان اثرگذاري روي فردي كه براي يك روز به تهران بيايد و بعد، از اين شهر برود اندازه گيري مي‌شود اما اگر بخواهيم آزبست و هيدرو كربن‌هاي سرطان زا را هم در هواي پايتخت اندازه‌گيري كنيم براي تهراني‌ها كه در تمام طول سال اين هوا را تنفس مي‌كنند وضع به مراتب بدتر است. در حال حاضر استاندارد روزانه ذرات معلق 150 ميكروگرم است اما در استاندارد كشورهاي توسعه يافته اين ميزان 50 ميكروگرم است.»

جاي خالي دادستاني

سه سال پيش بود كه پاي دادستاني با تذكر دادستان وقت كل كشور به ارگانهاي مسئول پيگيري آلودگي هواي تهران به پرونده آلودگي هواي پايتخت باز شد. پس از آن و در سال گذشته نيزجعفري دولت آبادي، دادستان تهران اعلام كرد كه «مردم مي‌توانند در صورت بروز هرگونه نقض حقوق شهروندي به علت آلودگي هوا به دادسراها شكايت كنند.» با اين همه هنوز اقدامي جدي در اين زمينه از سوي دادستاني ديده نشده است چرا كه به گفته محسن نريمان نايب رئيس كميسيون عمران مجلس اين «مدعي‌العموم است كه بايد از مسئولاني كه با عدم پرداخت اعتبارات حمل و نقل عمومي سبب رسيدن هواي تهران به اين ميزان از آلودگي شده‌اند، شكايت كند.» او مي‌گويد: «دولت اگر خودروهاي فرسوده را از تهران خارج مي‌كرد و يارانه مترو و اتوبوسراني و بودجه حمل و نقل عمومي را پرداخت مي‌كرد، امروز در گودال آلودگي هواي تهران گرفتار نمي‌شد.

شهرداري تهران در سه سال اخير از هر راهي براي متقاعد كردن دولت استفاده كرده، با اين وجود دولت بودجه حمل و نقل عمومي را پرداخت نكرد و همين امر باعث عدم گسترش لازم اين بخش شده است.» نريمان با بيان اينكه در حال حاضر انبوه شهروندان بيمار ناشي از آلودگي هوا روي دست مسئولان مانده‌اند، گفت: «اگر مسئولان دولت دلسوز مردم تهران هستند چرا تسويه حساب درگيري‌هاي سياسي خود را با هزينه جان مردم تهران انجام مي‌دهند ؟ قوه قضائيه و مدعي العموم مي‌توانند از افراد و دستگاه‌هايي كه حال و روز تهران و مردم آن را به اين جا رسانده‌اند، شكايت كنند.»موسي قرباني عضو كميسيون قضايي مجلس در اين باره به تهران امروز مي‌گويد: «دستگاه قضايي به دو طريق مي‌تواند به مسائل مختلف ورود پيدا كند. اول در بحث شكايت اشخاص است. يعني موجود بودن شاكي خصوصي و ديگر، مواقعي كه منافع عمومي و حقوق عمومي مطرح باشد و مدعي العموم وارد عمل شود.»

او ادامه مي دهد: «قاعدتا اين زمان امكان‌پذير است كه عنصر قانوني، قانوني كه آن مسئله را جرم بداند، انگيزه‌هاي مجرمانه و عنصر مادي جرم موجود باشد. مثلا در نظر بگيريد عربده كشي و ايجاد ناامني، در قوانين فعلي ما جرم محسوب شده و براي آن مجازاتي در نظر گرفته شده است. بنابراين مدعي العموم تنها مي‌تواند در محلي ورود پيدا كند كه قانون موجود باشد.»او انتقاد به خلأ قانوني را وارد مي‌داند و مي‌گويد: «ما قانوني كه دستگاه قضايي بتواند مثلا سازمان حفاظت محيط‌زيست را به عنوان متولي محيط‌زيست كشور بر اساس آن مجازات كند نداريم. برنامه‌هاي دوم تا پنجم توسعه دولت را مكلف به كاهش آلودگي هواي كلانشهرها كرده است اما در اين برنامه نيامده كه اگر اين اقدام انجام نشد كدام دستگاه مورد مواخذه قرار گيرد؟»

تهراني‌ها با هر دم آلاينده‌ها را به ريه‌هاي خود مي‌برند و مواد سرطان زا را جذب بدن مي‌كنند! تنها در آذر ماه، تهراني‌ها 23 روز ناسالم را به شب رسانده‌اند. اما همچنان واگن‌هاي مترو معطل اعتبارهستند و در گمرك باقي مانده‌اند.

منبع: تهران امروز