درخواست خانواده‌ي امام موسي از رسانه‌ها

خانواده و مؤسسه امام موسي صدر از رسانه‌ها و نشريات تقاضا دارند در گزينش اخبار خود مبني بر شهادت و يا حيات امام موسي صدر دقت كنند و قبل از انتشار چنين اخباري، با خانواده امام موسي صدر يا مؤسسه ارتباط بگيرند؛ چرا كه آن‌ها اطلاع‌شان از وضعيت امام موسي صدر عميق‌تر و از صحت بيش‌تري برخوردار است.

کد خبر: ۲۱۴۵۶۵

تاریخ: ۰۷ دی ۱۳۹۰ - ۱۴:۰۹

نشست رونمايي از «گفتارهاي تفسيري» امام موسي صدر در حالي برگزار شد كه مؤسسه تحقيقاتي امام موسي صدر و خانواده‌ي او از رسانه‌ها خواستند در گزينش اخبار خود مبني بر شهادت و يا حيات امام موسي صدر دقت بيش‌تري داشته باشند.

به گزارش ايسنا نشست رونمايي از «گفتارهاي تفسيري» امام موسي صدر كه در قالب دو كتاب با عنوان‌هاي «براي زندگي» و «حديث سحرگاهان» منتشر شده‌اند‌، عصر روز گذشته (سه‌شنبه، ششم دي) با حضور خانواده‌ امام موسي صدر و سخنراني احمد مسجدجامعي؛ عضو شوراي اسلامي شهر تهران، مهدي فرخيان؛ مترجم آثار امام موسي صدر و دكتر صادق طباطبايي؛ خواهرزاده‌ي امام موصي صدر در محل مؤسسه تحقيقاتي امام موسي صدر برگزار شد.

اين نشست با خواندن نامه‌اي از امام موسي صدر با عنوان «سفارش ماندگار» آغاز شد و در ادامه، مهدي فرخيان به نمايندگي از دو مترجم ديگر آثار امام موسي صدر، عليرضا محمودي و مهدي موسي‌نژاد، سخن گفت.

فرخيان اظهار كرد: به طور كلي، تصويري كه از امام موسي صدر در ذهن خود داريم، اين است كه امام موسي صدر هيچ‌گاه نمي‌خواسته است يك تفسير كلاسيك از قرآن را به رشته‌ي تحرير درآورد؛ بلكه اين دو كتاب مجموعه گفتارهاي ايشان است.

او درباره دو كتاب «براي زندگي» و «حديث سحرگاهان» ادامه داد: جلد اول اين كتاب‌ها با عنوان «براي زندگي» دربردارنده سوره‌هاي قصار قرآن است. اين تفسيرها در درس‌گفتارهاي هفتگي ايشان براي كادر جنبش «امل» ارائه شده است. جلد دوم از اين مجموعه نيز‌ گفتارهاي تفسيري‌اي است كه ‌امام موسي صدر در سحرگاهان ماه مبارك رمضان در راديو لبنان به مدت كوتاه 10 دقيقه در طول چهار يا پنج سال بيان كرده‌اند.

اين مترجم درباره كتاب «حديث سحرگاهان» بيان كرد: اين جلد شامل دو بخش است:‌ نخست،‌ تفسير آيات برگزيده از سوره‌هاي بلند قرآن كريم كه تلاش شده است حتي‌الامكان به صورت موضوعي تقسيم‌بندي شود و دوم‌، تفسير برخي از سوره‌هاي قصار قرآن كريم است. اين كتاب ترجمه كتاب «احاديث السحر» است كه در سال 1999 ميلادي در بيروت منتشر شده و افزون بر مطالب آن كتاب‌، حدود 20 بخش از متون نويافته در اين كتاب گنجانده شده است.

فرخيان با اشاره به اين‌كه اين سخنراني‌ها در آخرين ‌سال‌هاي حضور امام موسي صدر در لبنان ارائه شده است، گفت: اين آثار به نوعي عصاره‌ي انديشه و فكر ايشان در زمينه‌هاي مختلف و انعكاس خلاصه معرفت وجودي امام صدر است.

او افزود:‌ تفاسيري كه در جلد اول يعني در كتاب «براي زندگي» ارائه شده، عميق‌تر است و به جزييات بيش‌تري بها داده شده است‌؛ ولي كتاب «حديث سحرگاهان» خيلي كوتاه و فشرده براي مخاطبان گفته شده است. علاوه بر آن، عمومي‌تر و قابل فهم‌تر است.

اين مترجم با اشاره به كتاب «براي زندگي» تصريح كرد: ‌اگرچه حجم اين مجموعه اندك است؛ اما حاوي نكات مثبت و آموزنده بسياري است. اكنون به چند نمونه از اين نكات اشاره‌ي كوتاهي مي‌كنم. البته به منابعي است كه امام موسي صدر از آن‌ها بهره برده است، مي‌پردازم كه مي‌توان به «تفسير الميزان» علامه طباطبايي اشاره كرد. مي‌توان با تسامح عنوان كرد كه تفاسير امام موسي صدر تا حدودي از «تفسيرالميزان» علامه طباطبايي متأثرند؛ چرا كه براي تفسير برخي از آيه‌ها، از آيات ديگر قرآن كمك گرفته‌ است. تفسير محمد عبده نيز يكي ديگر از منابع خيلي مهم است كه ايشان در روش تفسيري‌اش از آن بهره برده است. همچنين تفسير طنطاوي از ديگر منابعي است كه بايد به آن اشاره كرد.

مهدي فرخيان سپس درباره نحوه تفاسير امام موسي صدر اين‌گونه اظهار كرد: ابتدا ايشان با تمسك به منابعي كه در اختيار دارند، درباره‌ي شأن نزول آن آيات سخن مي‌گويد. سپس خيلي اندك واژه‌هاي مهم را ترجمه و تجزيه مي‌كند و بعد ديدگاه‌هاي تفسيري مهم را بيان مي‌كند و در پايان، آن ديدگاه‌ها را نقد مي‌كند و ديدگاه خويش را شرح مي‌دهد.

اين مترجم همچنين درباره ابعاد اخلاقي اين مجموعه‌ها بيان كرد:‌ اخلاق و انصاف نقد امام موسي صدر براي ما بسيار آموزنده و ارزشمند است. ايشان در نقدهاي‌شان از سه تعبير استفاده مي‌كند كه براي شما بازگو مي‌كنم؛ نخست آن‌كه هنگامي كه يك مطلب را براي مخاطبانش شرح مي‌دهد، در پايان مي‌گويد: «من به همه‌ي جنبه‌هاي مطلب احاطه ندارم» يا اين‌كه خيلي از مواقع شاهديم كه اظهار مي‌كند: «آن‌چه من گفتم، نظر من بوده است و همه‌ي مطلب نيست » و در جاهاي مختلف نيز يادآور مي‌شود «من تا امروز اين را فهميده‌ام، شما برويد و مطالعه كنيد و مطالب جديد را بيابيد». حتا ايشان در جايي به صراحت مي‌گويد: «تا امروز بر اين عقيده بوده‌ام كه آن‌چه را گفته‌ام، عقيده‌ي من است؛ اما وقتي به تفسير محمد عبده رجوع كردم، متوجه شدم كه نه‌، قبل از من، محمد عبده اين موضوع را بيان كرده است.»

او با بيان اين‌كه نوآوري‌هاي نويني در شيوه تفسيري امام صدر موجود است و ايشان ديدگاه‌هاي جديدي را در ارائه مفاهيم ديني بيان كرده‌ است، خاطرنشان كرد:‌ به نظرم مي‌توان به تعريف ايمان و بحث شب قدر اشاره كرد كه ايشان چگونه مباني و ديدگاه‌هاي جديدي را درباره اين دو موضوع بيان كرده‌اند. جداي از مباني كه ناظر بر مباني تفسيرشناسي و قرآن‌شناسي است، يك‌سري مباني ديگر نيز وجود دارد كه اين مباني مهم از اهميت فوق‌العاده‌اي برخوردارند.

فرخيان در ادامه درباره سه مبناي مهم تفكراتي امام موسي صدر افزود:‌ اولي‌، انسان‌شناسي از ديدگاه امام موسي صدر است كه در اين تفاسير به چشم مي‌خورد، سپس مسأله ديگر، نوع جهان‌بيني و جهان‌شناسي ايشان است و آخرين و مهم‌ترين مبنا، نگاه به دين است كه باز هم نگاه متفاوت،‌ علمي و كاربردي در دين دارد كه نگاه بديع و نوانديشانه‌اي است و مي‌توانيم با مطالعه‌ي انديشه‌هاي امام موسي صدر با آن‌ها بيش‌تر آشنا شويم و بهره جوييم.

اين مترجم در ادامه‌ي نشست به يكي از جمله‌هاي قصار امام موسي صدر مبني بر نوع كاركرد دين در جهان امروز اشاره كرد و گفت:‌ امام موسي صدر مي‌گويد‌: «دين پيش از آن‌كه وسيله و توشه‌اي براي آخرت باشد‌، مهم‌ترين وسيله براي زندگي كردن است». از نظر بنده، اين جمله نه تنها يكي از كليدواژه‌هاي مهم فهم انديشه‌ي امام موسي صدر به شمار مي‌رود؛ بلكه تمام فعاليت‌هاي بيست‌ساله امام و تمام فعاليت‌هاي ايشان اعم از فعاليت‌هاي چندبعدي سياسي‌، اجتماعي‌، فرهنگي و ديني، در اين يك جمله خلاصه مي‌شود.

فرخيان تأكيد كرد: ‌تفسير امام موسي صدر از جمله كتاب‌هايي است كه مي‌توانيم آن را به مراتب بخوانيم و در زندگي به كار ببريم؛ چرا كه ايشان همواره تلاش مي‌كند از مفاهيم ديني و اعتقادي، معناي كاربردي و تربيتي استخراج كند. اين خيلي نكته‌ي مهمي است؛ چرا كه هنگامي كه از دين‌داري و اصول دين سخن مي‌گويد، علاوه بر اين‌كه به اين موارد اشاره مي‌كند،‌ معني كاربردي و تربيتي را نيز از آيات استخراج مي‌كند. به طور مثال، مي‌توان به سوگند‌هايي اشاره كرد كه در قرآن به ماه و ستارگان و ديگر مجموعه‌هاي اين جهان قسم خورده شده است. ايشان معتقدند كه اين سوگندها به اين منظور است كه تقدس محيط پيرامون‌مان را بازگو كند و جنس آن با سوگند‌هايي كه ما در زندگي روزمره‌مان مي‌خوريم، تفاوت دارد. ايشان علاوه بر اين تلاش‌ها، به دنبال اين است تا دين را از خرافه‌هاي آن و چيزهايي كه جداي از دين است، پيراسته كند.

مترجم آثار امام موسي صدر در پايان سخنانش تصريح كرد: امام موسي صدر علاوه بر بهره‌گيري از تمامي منابع عرفاني و فلسفي، از منبع ديگري نيز بهره مي‌گرفتند و آن هم استفاده از تجربيات علمي‌، اجتماعي،‌ سياسي و فرهنگي است. اين نكته نيز از اهميت زيادي برخوردار است كه بدانيم ايشان به درجه اجتهاد نائل آمده بوده؛ از اين‌رو مطالعه تفسيرهاي ايشان از اهميت بسياري سرشار است. همچنين مي‌توان اين‌گونه اظهار كرد كه مجموعه اقدامات ايشان و ديدگاه‌هايش برخاسته از نگرش و فهم ايشان از اسلام است.

به گزارش ايسنا، در بخش ديگر اين نشست، احمد مسجدجامعي – عضو شوراي اسلامي شهر تهران – با اشاره به فعاليت‌هاي خاندان صدر، گفت:‌ هر كدام از اعضاي اين خاندان از ظرفيت‌هاي جداگانه‌اي برخوردارند كه اگر بخواهيم فعاليت‌هاي هر يك از اعضاي اين خاندان را شرح دهيم، نيازمند آن است كه نشست‌هاي جداگانه‌اي را به آن‌ها اختصاص داد.

مسجدجامعي با بيان شرايط سال‌هاي 1320 تا 1335 ايران كه بعد از سقوط حكومت پهلوي اول بوده است، عنوان كرد: ‌در شرايطي كه پرسش‌هاي متعددي از سوي مردم مطرح مي‌شد و با وجود گروه‌ها، احزاب و طرز تفكرهاي متفاوت روبه‌رو بوديم، نيازمند آن بوديم كه علاوه بر مطالعات زياد و كسب اطلاعات بسيار‌، سعه صدر و حوصله داشته باشيم و نسلي كه در اين دوران قدم به عرصه گذاشتند، نيازمند چنين توانايي‌هايي بودند. البته در چنين شرايطي بودند افرادي كه تاب ماندن نداشتند و نمي‌توانستند تحمل كنند و از ادامه راه خود بازماندند؛ اما افرادي چون شهيد بهشتي، امام موسي صدر، آيت‌الله طالقاني و شهيد مطهري نيز با كسب دانش حوزوي و دانشگاهي به راه خود ادامه دادند.

او در ادامه يادآور شد: اگر دقت كنيم، ويژگي‌هاي اين گروه صرفا اين نبوده كه بر مباحث ديني تسلط داشته باشند؛ بلكه در كنار آن به گونه‌اي سخن گفته‌اند كه براي نسل امروز و آن روز پذيرفته شده است. به طور مثال، شهيد مطهري در آن دوران، علاوه بر نگارش «روش رئاليسم»، از سوي ديگر براي سطوح مختلف جامعه نيز «داستان راستان» را نوشته‌اند.

اين عضو شوراي شهر تهران خاطرنشان كرد:‌ امام موسي صدر محصول چنين فضا و شرايطي هستند و هيچ‌گاه در خلأ فرهنگي و اعتقادي، محصولي با اين كيفيت و سطح دانش نمي‌تواند به وجود آيد.

مسجدجامعي گفت: نكته‌ي ديگري كه در رابطه با امام موسي صدر مي‌توان به آن اشاره كرد، ‌اين است كه موفق شدند تفكرات و انديشه‌هاي خويش را به نحو‌ي ارائه دهند كه به حوزه‌ي اجرا درآيد. امام صدر توانسته است در شرايط و موقعيتي قرار گيرد كه فعاليت‌هاي خود را در يك چارچوب قاعده‌مند پايه‌ريزي كند. اين در حالي است كه انسان‌هاي مهمي نيز هم‌زمان با ايشان بوده‌اند كه در حوزه‌ي نظريه‌پردازي، انديشه‌ورزي و فهم شرايط روز فعاليت مي‌كردند؛ اما هيچ‌يك نتوانستند در حوزه‌هاي محدود، تأثيرگذاري امام موسي صدر را داشته باشند.

او در ادامه درباره‌ي كتاب «تفسير‌هاي گفتاري» امام موسي صدر عنوان كرد:‌ برخلاف ساير تفاسير، بحث گفتاري نيست و ويژگي ديگر آن اين است كه تعاملي است و امام موسي صدر با بهره‌گيري از يك ادبيات جهاني توانسته است در هر گروه و حزبي با هر ديدگاهي در لبنان تأثيرگذار باشد.

مسجدجامعي تصريح كرد:‌ نكته‌ي مهم اين است كه ايشان هرگز در ارائه مطالب خود نمي‌خواهد عقايدش را بر آيين ديگري تحميل كند؛ بلكه مي‌خواهد مطالب خويش را از قرآن استنباط كند.

او در انتهاي سخنانش چند پيشنهاد را در رابطه با كتاب‌هاي مورد بحث نشست ارائه كرد و گفت: اين كتاب‌ها به يك مقدمه‌ي مفصل‌تر نياز دارند؛ چرا كه امام موسي صدر نخستين فردي است كه تفسير قرآن را اين‌گونه از طريق راديو عرضه مي‌كند. همچنين اگر نسخه‌اي از سخنراني‌ها به كتاب ضميمه شود، بهتر است؛ چرا كه مي‌توان از نحوه‌ي خطابه‌ي ايشان استفاده كرد. البته اين كتاب‌ها در جاهايي نيز نيازمند يك‌سري پاورقي‌ هستند.

در بخش پاياني اين نشست، دكتر صادق طباطبايي نيز درباره حيات و يا شهادت امام موسي صدر گفت:‌ واقعيت اين است كه تا اين لحظه اخبار موثق و قابل اعتنايي دال بر شهادت و حيات امام صدر وجود ندارد و به هيچ وجه نمي‌توان با قاطعيت اظهار كرد كه امام موسي صدر به شهادت رسيده‌اند.

او خاطرنشان كرد: اگر بخواهيم به گفته‌ها و يا شنيده‌هايي كه دال بر شهادت و يا حيات امام موسي صدر وجود دارد، اعتنا كنيم، بايد بگوييم گفته‌هايي كه مبني بر حيات امام موسي صدر است، بيش‌تر از گفته‌هايي است كه مبني بر شهادت ايشان است.

خواهرزاده امام موسي صدر با ابراز تأسف، افزود: ‌اميدوار بوديم كه بعد از سرنگوني معمر قذافي، شرايط امام موسي صدر روشن شود؛ اما متأسفانه اين‌گونه نشد و تاكنون نيز خانواده و مؤسسه پي‌گير وضعيت امام هستند. همچنين بايد گفت كه در حال حاضر نيز زندان‌هاي ناشناخته در ليبي شناسايي مي‌شود كه هيچ‌يك از مقامات ليبيايي از آن‌ها اطلاعي نداشته‌اند.

او در پايان تأكيد كرد:‌ خانواده و مؤسسه امام موسي صدر از رسانه‌ها و نشريات تقاضا دارند در گزينش اخبار خود مبني بر شهادت و يا حيات امام موسي صدر دقت كنند و قبل از انتشار چنين اخباري، با خانواده امام موسي صدر يا مؤسسه ارتباط بگيرند؛ چرا كه آن‌ها اطلاع‌شان از وضعيت امام موسي صدر عميق‌تر و از صحت بيش‌تري برخوردار است.

اين نشست با امضا كردن تصوير بزرگ جلد كتاب «حديث سحرگاهان» به دست حورا صدر؛ دختر امام موسي صدر، علي صدر؛ برادر امام موسي صدر، سه مترجم آثار او، صادق طباطبايي و احمد مسجدجامعي، به كار خود پايان داد.