بنا بر گزارش کمیسیون اصل ۴۴؛

تخلف دولت در واگذاری سهام شرکت‌های دولتی

گزارش کمیسیون ویژه نظارت و پیگیری اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی درباره عملکرد واگذاری سهام شرکت‌های دولتی، امروز در مجلس قرائت شد. بنا بر این گزارش، دولت همچنان فاصله بسیاری از اجرای اصل 44 دارد و به جای واگذاری شرکت‌های گروه یک، در حال واگذاری مجموعه شرکت‌های گروه دو است.

کد خبر: ۲۱۴۴۵۷

تاریخ: ۰۷ دی ۱۳۹۰ - ۱۰:۵۰

سرویس مجلس ـ گزارش کمیسیون ویژه نظارت و پیگیری اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی درباره عملکرد واگذاری سهام شرکت‌های دولتی، امروز در مجلس خوانده شد.

به گزارش «تابناک»، به نقل از این کمیسیون، دولت همچنان فاصله زیادی از اجرای اصل 44 دارد و به جای واگذاری شرکت​های گروه یک، در حال واگذاری مجموعه شرکت​های گروه دو است.

عمده​ترین تخلف دولت در این گزارش که بر مبنای آمارهای سازمان خصوصی سازی تنظیم شده بود، آن است که تنها نزدیک 6 درصد سهام این شرکت​ها به بخش خصوصی واقعی سپرده و 94 درصد سهام به بخش​های شبه دولتی واگذار شده است؛ افزون بر این، 7 درصد این واگذاری​ها به روش تدریجی و 93 درصد بلوکی بوده است. 34 درصد هم از طریق بورسی و 18 درصد از طریق فرابورس بوده و ما بقی بیرون از رویه واگذار شده است.

حمیدرضا فولادگر، رئیس کمیسین اصل 44، پس از خواندن این گزارش اظهار داشت. چند بار به معاون پارلمانی و مسئولان مربوطه تذکر دادیم که در جلسه مجلس حاضر شده و پاسخگو باشند. مبنای ما آمارهای سازمان خصوصی سازی و دستگاه​های دولتی است.
چرا آقایان به جای حضور در مجلس و پاسخگویی می​خواهند در رسانه​ها پاسخ ما را بدهند؟!

نماینده اصفهان با بیان اینکه این گزارش پنج ماه پیش نوشته شده است، ادامه داد: حتی بر پایه گزارش جدید سازمان خصوصی​سازی، باز هم تغییری در این آمارها ایجاد نمی​شود، چرا که دولت همچنان مشغول واگذاری شرکت​های گروه دوم است، نه شرکت​های گروه اول؛ افزون بر اینکه مالکیت سهام عدالت هم هنوز به مردم داده نشده است.

نماینده دیگری با اشاره به اینکه چگونه تنها 6 درصد سهام شرکت​های دولتی به بخش خصوصی حقیقی واگذار شده است، اظهار داشت: واگذاری‌ها باید به بخش​های خصوصی و غیر دولتی می​بوده و این کار دولت تخلف آشکار است. البته موانعی در خود وزارتخانه​ها وجود دارد و موانعی هم در چرخه پیچیده واگذاری است که باید مرتفع شود.

محمدرضا خباز، عضو کمیسیون اقتصادی نیز با بیان اینکه هدف اصلی از اجرای اصل 44، واگذاری کامل و کاهش تصدی​گری بوده است، گفت: اما دولت مقاومت می​کند و تصورش این است که بخش خصوصی موی دماغش است! هم‌اکنون که دولت در بازار سکه و ارز دچار مشکل شده است، اگر اجازه ورود بخش خصوصی را می‌داد، سرمایه مردم در سرمایه​گذاری​ها گردش پیدا می​کرد، نه بازارهای حبابی.

متن کامل گزارش کمیسیون اصل ۴۴ درباره واگذاری سهام شرکت‌های دولتی

در رابطه با بند(۱) ماده(۲۹) موضوع ایجاد خوداتکایی برای خانواده‌های محروم و مستضعف و تقویت تأمین اجتماعی، در سال ۱۳۸۹ هیچ اعتباری از طرف وزارت رفاه و تأمین اجتماعی در اختیار دستگاه‌های ذی‌ربط شامل کمیته امداد امام خمینی(ره)، سازمان بهزیستی و سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور قرار نگرفته است.

همچنین در رابطه با بند(۴) ماده(۲۹) موضوع اعطای تسهیلات(وجوه اداره شده) برای تقویت تعاونی‌ها و نوسازی و بهسازی بنگاه‌های اقتصادی غیردولتی با اولویت بنگاههای واگذار شده و نیز برای سرمایه‌گذاری بخشهای غیردولتی در توسعه مناطق کمتر توسعه‌یافته و تقویت منابع بانک توسعه تعاون، در سال ۱۳۸۹ اعتباری در اختیار وزارت تعاون قرار نگرفته و با توجه به واگذار نشدن اعتبارات به بخش تعاون، اهداف بندهای(ب) و(ج) سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴) قانون اساسی، از محل اعتبارات مذکور تاکنون محقق نشده است.

در راستای اجرای بند(۳) ماده (۲۹) موضوع ایجاد زیربناهای اقتصادی با اولویت مناطق کمتر توسعه‌یافته نیز، جدول توزیع اعتبارات مربوط به این بند در سال ۱۳۸۹ هنوز تهیه نشده است تا درنتیجه به تصویب هیأت وزیران برسد و در اختیار شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان‌ها قرار گیرد.

در رابطه با واگذاری سهام شرکتهای دولتی نیز بر پایه جزء (د) بند(۸) قانون بودجه سال ۱۳۸۹ کل کشور، دولت مکلف است، تا کلیه سهام و مدیریت تمامی شرکتهای دولتی اصلی و عملیاتی مشمول گروه (یک) را که تا پایان سال ۱۳۸۸ واگذار نشده و همچنین شرکت‌های دولتی مشمول گروه (دو) ماده (۲) قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسی را به بخشهای خصوصی، تعاونی و عمومی غیردولتی واگذار نماید.

از این ‌روی، سازمان خصوصی‌سازی باید بر پایه مصوبه هیأت واگذاری، سهام تعداد چهارصد و هشتاد و نه شرکت غیرصدر اصل چهل و چهارم (۴۴) (گروه یک) و سهام سی و پنج شرکت مشمول صدر اصل چهل و چهارم (۴۴) (گروه دو)، جمعاً پانصد و بیست و چهار شرکت را در سال ۱۳۸۹ به بخشهای خصوصی، تعاونی و عمومی غیردولتی واگذار نماید.

در جدول (۴)، فهرست دستگاه‌های اجرایی و شرکت‌های مادر تخصصی و تعداد شرکتهای قابل واگذاری زیرمجموعه آنها آمده است.
هادی قوامی، سخنگوی کمیسیون ویژه نظارت و پیگیری اصل ۴۴ گزارش این کمیسیون، عملکرد واگذاری سهام شرکت‌های دولتی را که دارای ۹ بخش است، در صحن علنی مجلس خواند.

این گزارش مربوط به سال ۸۹ و سه ماهه نخست سال ۱۳۹۰، به شرح زیر است:

مقدمه

سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسی در بندهای گوناگون از سوی مقام معظم رهبری ابلاغ و اکنون اجرا می‌شود. این سیاست‌ها اهدافی از جمله شتاب بخشیدن به رشد اقتصاد ملی، بالا بردن کارایی بنگاه‌های اقتصادی و بهره‌وری منابع مادی، انسانی و فناوری، افزایش رقابت‌پذیری در اقتصاد ملی و نظایر آن را دنبال می‌کند.

با اندکی تأمل در این سیاست‌ها می‌توان دریافت که دستیابی به اهداف آن، جز در سایه حضور فعال بخش‌های غیردولتی (خصوصی و تعاونی) در فعالیت‌های اقتصادی کشور شدنی نخواهد بود. در تأیید این نظر، می‌توان به بخشی از سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری درباره این اصل که به توسعه بخشهای غیردولتی اختصاص یافته است، اشاره نمود.

در این رابطه، واگذاری سهام بنگاه‌های دولتی به بخشهای غیردولتی و نیز رفع موانع سرمایه‌گذاری و توانمندسازی این بخش، قطعاً از راه‌های توسعه بخش مذکور است که در بندهای (الف) و (ج) سیاست‌ها به این موضوع تأکید شده است.

از این ‌روی، کمیسیون ویژه نظارت و پیگیری اجرای اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسی با توجه به وظیفه نظارتی و پیرو فرستادن نخستین گزارش در تاریخ ۲۵/۸/۱۳۸۸، اینک در چهارمین گزارش کلی خود، عملکرد دستگاه‌های اجرایی درباره اجرای این سیاستها را ارزیابی کرده است و انتظار دارد، راهکارهای لازم در راستای رفع چالش‌های پیش رو را با همکاری و هماهنگی دستگاه‌های اجرایی و نظارتی، پیرو گزارش‌های دوم و سوم خویش، به مجلس شورای اسلامی ارایه کند.
به همین منظور در این گزارش، عملکرد وزارتخانه‌های نیرو، بازرگانی، جهاد کشاورزی، راه و ترابری، صنایع و معادن، نفت، تعاون و ارتباطات و فناوری اطلاعات مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

۱- کلیاتی از واگذاری سهام شرکت‌های دولتی پس از ابلاغ سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسی

بر پایه آمار و اطلاعات جدول (۱) دیده می‌شود که فرآیند واگذاری سهام شرکتهای دولتی در کشور از سال ۱۳۸۴ و پس از ابلاغ سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم(۴۴)قانون اساسی، سرعت و شدت بیشتری به خود گرفته است.
تا پیش از ابلاغ سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم(۴۴)قانون اساسی، یعنی از سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۴ مجموعاً معادل بیست و هفت هزار و یکصد و پنجاه و پنج میلیارد (۲۷.۱۵۵.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰)ریال از سهام شرکتهای دولتی به بخش خصوصی واگذار شده که  نزدیک سه درصد(۳%) از واگذاری انجام شده در طی دوره (۹۰-۱۳۷۰) را شامل می‌شود.

در واقع نزدیک نود و هفت درصد(۹۷%) واگذاری‌های انجام ‌شده در سالهای پس از ابلاغ سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم (۴۴)قانون اساسی بوده است. در مجموع طی سال‌های ۱۳۷۰ الی ۱۳۹۰ معادل هشتصد و هفتاد و نه هزار و نود میلیارد (۸۷۹.۰۹۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال از سهام دولت واگذار شده  که سی و نه درصد(۳۹%) آن در قالب طرح توزیع سهام عدالت، بیست و چهار و نیم درصد(۵/۲۴%) بابت ردّ دیون دولت و سی و شش و نیم درصد(۵/۳۶%) در قالب واگذاری به بخش خصوصی بوده است.

جدول ۱- آمار واگذاری سهام شرکت‌های دولتی (۹۰-۱۳۷۰)                                      ارقام:  میلیارد ریال - درصد

بخش

۸۳-۱۳۷۰

۱۳۸۴

۱۳۸۵

۱۳۸۶

۱۳۸۷

۱۳۸۸

۱۳۸۹(*)

۱۳۹۰(**)

جمع کل

بخش تعاونی

(سهام عدالت)

-

-

۲۱.۷۳۵

۱۷۷.۴۳۷

۱۴۲.۹۳۶

-

-

-

۳۴۲.۱۰۸

درصد از کل

واگذاریها

-

-

۵/۲

۲/۲۰

۳/۱۶

-

-

-

۳۹

بخش خصوصی

۲۷.۱۵۵

۷۶۴

۳.۶۵۵

۴۵.۰۱۸

۴۰.۷۶۳

۱۱۹.۸۸۴

۵۵.۴۳۶

۲۸.۷۳۹

۳۲۱.۴۱۴

درصد از کل واگذاریها

۳

۱/۰

۴/۰

۱/۵

۷/۴

۶/۱۳

۳/۶

۳/۳

۵/۳۶

رد دیون (بخش

عمومی غیردولتی)

-

-

-

۲۷.۴۸۲

۳۱.۲۴۰

۵۹.۱۴۰

۹۷.۷۰۵

-

۲۱۵.۵۶۸

درصد از کل

واگذاریها

-

-

-

۱/۳

۶/۳

۷/۶

۱/۱۱

-

۵/۲۴

جمع کل

۲۷.۱۵۵

۷۶۴

۲۵.۳۹۰

۲۴۹.۹۳۷

۲۱۴.۹۳۹

۱۷۹.۰۲۴

۱۵۳.۱۴۱

۲۸.۷۳۹

۸۷۹.۰۹۰

درصد از کل

واگذاری‌ها

۳

۱/۰

۹/۲

۴/۲۸

۶/۲۴

۳/۲۰

۴/۱۷

۳/۳

۱۰۰

مأخذ: سازمان خصوصی‌سازی، تیر ماه ۱۳۹۰

(*)- این واگذاری فعلاً انجام نشده و پس از دریافت مجوز واگذاری، در راستای اجرای قانون بودجه سال ۱۳۸۹ انجام خواهد شد.

(**)- آمار سال ۱۳۹۰، سه‌ماهه است.

جداول کلان مربوط به واگذاری‌ها در پایان این گزارش دیده می‌شود.

۲- واگذاری سهام شرکت‌های دولتی در سال ۱۳۸۹ و سه ماهه نخست ۱۳۹۰

بر پایه آمار و اطلاعات ارایه شده از سوی سازمان خصوصی‌سازی، در سال ۱۳۸۹ معادل پنجاه و پنج هزار و چهارصد و سی و شش میلیارد (۵۵.۴۳۶.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال از سهام دولت در شرکتها و بنگاه‌ها، به بخش غیردولتی واگذار شده است که این رقم در سه ماهه نخست سال ۱۳۹۰، معادل بیست و چهار هزار و هشتصد و هفت میلیارد (۲۴.۸۰۷.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال بوده است؛ افزون بر این، بر اساس این آمار و اطلاعات، بخشی از سهام دولت در شرکت‌ها و بنگاه‌ها نیز بنا به احکام قانون بودجه سال ۱۳۸۹، آماده واگذاری بابت ردّ دیون دولت بوده است که به دلیل آماده نبودن مجوزهای لازم برای واگذاری، هنوز در رابطه با واگذاری آنها اقدامی صورت نگرفته است. در جدول (۲)، میزان واگذاری سهام شرکت‌ها و بنگاه‌های دولتی در سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ به تصویر کشیده شده است.

جدول ۲- ارزش سهام واگذار شده دولت                                                                           ارقام: میلیارد ریال

بخش اقتصادی مربوطه

۱۳۸۹

۱۳۹۰

بخش خصوصی

۵۵۴۳۶

۲۴۸۰۷

ردّ دیون دولت

بخش عمومی غیردولتی (*)

۴۹۱۶۶

-

پیمانکاران (**)

۱۰۵۱۶

-

بانکها (***)

۳۲۱۰۷

-

سایر (****)

۵۹۱۷

-

بخش تعاونی (سهام عدالت)

-

-

مأخذ: سازمان خصوصی‌سازی، تیر ماه ۱۳۹۰

- آمار سال ۱۳۹۰، سه ماهه است.

*- این واگذاری فعلاً انجام نشده و پس از دریافت مجوز واگذاری، در راستای اجرای جزء (ج) بند(۸) و جزء(ط) بند(۷) ماده‌واحده قانون بودجه سال ۱۳۸۹ انجام خواهد شد.

**- این واگذاری فعلاً انجام نشده و پس از دریافت مجوز واگذاری، در راستای اجرای جزء (الف-۳) بند(۸) ماده واحده قانون بودجه سال ۱۳۸۹ انجام خواهد شد.

***- این واگذاری فعلاً انجام نشده و پس از دریافت مجوز واگذاری، در راستای اجرای جزء(ص) بند(۳) ماده واحده قانون بودجه سال ۱۳۸۹ انجام خواهد شد.

****- این واگذاری فعلاً انجام نشده و پس از دریافت مجوز واگذاری، در راستای اجرای ردیف(۸) جدول شماره(۸) قانون بودجه سال ۱۳۸۹ انجام خواهد شد.

همچنین بنا بر آمار و اطلاعات سازمان خصوصی‌سازی، در سال ۱۳۸۹ از مبلغ چهل و پنج هزار میلیارد (۴۵.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال درآمد حاصل از واگذاری پیش‌بینی شده در قانون بودجه سال ۱۳۸۹، تنها مبلغ سی و هشت هزار و نود و پنج میلیارد (۳۸.۰۹۵.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال آن به خزانه واریز شده است که بیانگر تحقق هشتاد و پنج درصد (۸۵%) درآمد فوق است. این رقم برای سه ماهه نخست سال ۱۳۹۰ معادل سی و نه درصد(۳۹%) است. جدول (۳) میزان تحقق درآمدهای به دست آمده از واگذاری سهام شرکتهای دولتی در سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ را نشان می‌دهد.

جدول ۳- وضعیت درآمدهای حاصل از واگذاری                                              ارقام: میلیارد ریال

عنوان

۱۳۸۹

۱۳۹۰

تحقق اهداف درآمدهای حاصل از واگذاری

درآمد پیش‌بینی شده در بودجه

۴۵۰۰۰

۴۵۰۰۰

مبالغ واریز شده به خزانه

۳۸۰۹۵

۱۷۴۴۹

میزان تحقق درآمد پیش‌بینی شده در بودجه

۸۵ %

۳۹ %

مأخذ: سازمان خصوصی‌سازی، تیر ماه ۱۳۹۰

- آمار سال ۱۳۹۰، سه ماهه است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد[۱] نه تنها در قانون بودجه سال ۱۳۸۹، اهداف هشتگانه موضوع ماده (۲۹) قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم(۴۴) منظور نشده و در تدوین آن دقت لازم به عمل نیامده، بلکه فرآیند جذب، تخصیص و مصرف این وجوه نیز انحراف داشته و یا در مواردی تحقق نیافته است.

در رابطه با بند(۱) ماده(۲۹) موضوع ایجاد خوداتکایی برای خانواده‌های محروم و مستضعف و تقویت تأمین اجتماعی، در سال ۱۳۸۹ هیچ اعتباری از طرف وزارت رفاه و تأمین اجتماعی در اختیار دستگاه‌های ذی‌ربط شامل کمیته امداد امام خمینی(ره)، سازمان بهزیستی و سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور قرار نگرفته است.

همچنین در رابطه با بند(۴) ماده(۲۹) موضوع اعطای تسهیلات(وجوه اداره شده) برای تقویت تعاونی‌ها و نوسازی و بهسازی بنگاه‌های اقتصادی غیردولتی با اولویت بنگاههای واگذار شده و نیز برای سرمایه‌گذاری بخشهای غیردولتی در توسعه مناطق کمتر توسعه‌یافته و تقویت منابع بانک توسعه تعاون، در سال ۱۳۸۹ اعتباری در اختیار وزارت تعاون قرار نگرفته و با توجه به واگذار نشدن اعتبارات به بخش تعاون، اهداف بندهای(ب) و(ج) سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴) قانون اساسی، از محل اعتبارات مذکور تاکنون محقق نشده است.

در راستای اجرای بند(۳) ماده (۲۹) موضوع ایجاد زیربناهای اقتصادی با اولویت مناطق کمتر توسعه‌یافته نیز، جدول توزیع اعتبارات مربوط به این بند در سال ۱۳۸۹ هنوز تهیه نشده است تا درنتیجه به تصویب هیأت وزیران برسد و در اختیار شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان‌ها قرار گیرد.

در رابطه با واگذاری سهام شرکتهای دولتی نیز بر پایه جزء (د) بند(۸) قانون بودجه سال ۱۳۸۹ کل کشور، دولت مکلف است، تا کلیه سهام و مدیریت تمامی شرکتهای دولتی اصلی و عملیاتی مشمول گروه (یک) را که تا پایان سال ۱۳۸۸ واگذار نشده و همچنین شرکت‌های دولتی مشمول گروه (دو) ماده (۲) قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسی را به بخشهای خصوصی، تعاونی و عمومی غیردولتی واگذار نماید.

از این ‌روی، سازمان خصوصی‌سازی باید بر پایه مصوبه هیأت واگذاری، سهام تعداد چهارصد و هشتاد و نه شرکت غیرصدر اصل چهل و چهارم (۴۴) (گروه یک) و سهام سی و پنج شرکت مشمول صدر اصل چهل و چهارم (۴۴) (گروه دو)، جمعاً پانصد و بیست و چهار شرکت را در سال ۱۳۸۹ به بخشهای خصوصی، تعاونی و عمومی غیردولتی واگذار نماید.

در جدول (۴)، فهرست دستگاه‌های اجرایی و شرکت‌های مادر تخصصی و تعداد شرکتهای قابل واگذاری زیرمجموعه آنها آمده است.

جدول ۴- وضعیت برنامه و عملکرد دستگاه‌های‌اجرایی و شرکت‌های‌مادر تخصصی در واگذاری‌سهام‌شرکتهای‌دولتی طبق‌ قانون‌ بودجه سال ۱۳۸۹

ردیف

شرکت مادرتخصصی

گروه ‹یک›

گروه ‹دو›

جمع کل

برنامه

عملکرد

برنامه

عملکرد

برنامه

عملکرد

۱

وزارت امور اقتصاد و دارایی

۰

۰

۶

۶

۶

۶

۲

ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران

۰

۰

۱۲

۱

۱۲

۱

۳

سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران

۴۵

۱۷

۳

۰

۴۸

۱۷

۴

سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران

۱۲۸

۲۶

۱

۰

۱۲۹

۲۶

۵

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

۰

۰

۱

۰

۱

۰

۶

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

۰

۰

۱

۰

۱

۰

۷

مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق(توانیر)

۷۷

۹

۰

۰

۷۷

۹

۸

سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران

۲۹

۰

۰

۰

۲۹

۰

۹

تولید محصولات کشاورزی، دامی و منابع طبیعی

۹

۲

۰

۰

۹

۲

۱۰

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

۱

۰

۰

۰

۱

۰

۱۱

سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

۳

۰

۰

۰

۳

۰

۱۲

راهداری و حمل و نقل جاده‌ای

۱

۰

۰

۰

۱

۰

۱۳

عمران و بهسازی شهری ایران

۲۹

۰

۰

۰

۲۹

۰

۱۴

مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی

۱

۰

۰

۰

۱

۰

۱۵

سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور

۱

۰

۰

۰

۱

۰

۱۶

وزارت مسکن و شهرسازی

۱

۰

۰

۰

۱

۰

۱۷

ملی نفت ایران

۲۰

۲

۶

۰

۲۶

۲

۱۸

وزارت راه و ترابری

۱

۰

۱

۰

۲

۰

۱۹

ساتکاب

۳

۳

۱

۰

۴

۳

۲۰

ملی صنایع پتروشیمی

۳۱

۱۳

۱

۰

۳۲

۱۳

۲۱

ملی گاز ایران

۰

۰

۱

۰

۱

۰

۲۲

وزارت صنایع و معادن

۰

۰

۱

۰

۱

۰

۲۳

سازمان خصوصیسازی

۵۴

۱۲

۰

۰

۵۴

۱۲

۲۴

مدیریت منابع آب ایران

۲۲

۱۲

۰

۰

۲۲

۱۲

۲۵

راه آهن ج.ا.ا

۱۳

۸

۰

۰

۱۳

۸

۲۶

بازرگانی دولتی

۷

۴

۰

۰

۷

۴

۲۷

خدمات کشاورزی

۴

۰

۰

۰

۴

۰

۲۸

سازمان تربیت بدنی

۳

۰

۰

۰

۳

۰

۲۹

وزارت بازرگانی

۲

۰

۰

۰

۲

۰

۳۰

وزارت جهاد کشاورزی

۱

۰

۰

۰

۱

۰

۳۱

هواپیمایی ج.ا.ا (هما)

۲

۱

۰

۰

۲

۱

۳۲

وزارت نیرو

۱

۰

۰

۰

۱

۰

جمع کل

۴۸۹

۱۰۸

۳۵

۷

۵۲۴

۱۱۵

بنا بر عملکرد سازمان خصوصی‌سازی طی سال ۱۳۸۹، مجموعاً بالغ بر پنجاه و پنج هزار و سیصد و پنجاه و هفت میلیارد (۵۵.۳۵۷.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰)ریال از سهام شرکتهای دولتی و متعلق به دولت به روشهای تدریجی، ترجیحی و بلوکی به بخش غیردولتی واگذار شده است. در این رابطه آمار و اطلاعات جدول(۵) حاکی از آن است که نود و سه درصد(۹۳%) واگذاری‌های شرکت‌های دولتی به روش بلوکی بوده و فقط نزدیک هفت درصد(۷%) از طریق روش تدریجی و ترجیحی واگذار شده است.

جدول ۵- واگذاری سهام شرکت‌های دولتی در سال ۱۳۸۹ (به تفکیک روش واگذاری)

روش واگذاری

تعداد سهام

ارزش سهام (میلیارد ریال)

نسبت به مبلغ

تدریجی

۸۲۹۴۲۳۶۲۰

۲۵۴۴

۴ %

ترجیحی

۵۶۸۴۹۷۰۵۶

۱۷۹۱

۳ %

بلوکی

۸۱۶۰۷۰۷۸۶۱

۵۱۰۲۱

۹۳ %

جمع کل

۹۵۵۸۶۲۸۵۳۷

۵۵۳۵۷

۱۰۰ %

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ ماه ۱۳۹۰

آمار و اطلاعات جدول (۶) نیز حاکی از آن است که واگذاری سهام شرکت‌های دولتی حدود چهل و هفت درصد(۴۷%) از طریق مزایده و سی و چهار درصد(۳۴%) از طریق بورس و هجده درصد (۱۸%) از طریق فرابورس بوده است. در این سال، هیچ سهامی از طریق مذاکره واگذار نشده است.

جدول ۶- واگذاری سهام شرکت‌های دولتی در سال ۱۳۸۹ (به تفکیک نوع واگذاری)

نوع واگذاری

تعداد سهام

ارزش ناخالص سهام به‌علاوه سود فروش اقساطی

(میلیارد ریال)

نسبت به مبلغ

(درصد)

بورس

۴۷۱۹۰۲۳۸۷۶

۱۸۶۲۵۹۴۲

۳۴ %

مزایده

۱۵۴۳۳۹۰۱۷۷

۲۶۲۴۳۷۰۶

۴۷ %

فرابورس

۳۱۲۶۴۷۰۹۰۹

۹۸۸۲۷۰۸

۱۸ %

مذاکره

۶۶۴۶۵۳۵۴

۲۱۹۰۹۲

۰

ردّ دیون

۱۰۳۲۷۸۲۲۱

۳۸۵۶۷۹

۱

جمع کل

۹۵۵۸۶۲۸۵۳۷

۵۵۳۵۷۱۲۷

۱۰۰

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ ماه ۱۳۹۰

در بخش بعدی به تفصیل اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسی در دستگاه‌های اجرایی پرداخته می‌شود. به این منظور عمدتاً موضوع واگذاری سهام شرکت‌های دولتی و همچنین اقدامات حمایتی انجام شده در دستگاه‌های اجرایی در جهت حمایت و توانمندسازی بخشهای خصوصی و تعاونی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

۳- اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم(۴۴)قانون اساسی در وزارت نیرو

وزارت نیرو با توجه به ساختار سازمانی خود، دارای چهار شرکت مادرتخصصی زیر است:

الف)شرکت مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)

ب)شرکت مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر)

پ) شرکت مدیریت منابع آب ایران

ت) شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور (آبفا)

۳-۱- واگذاری سهام شرکت‌های دولتی: نخست عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی مورد بررسی قرار میگیرد.

الف) شرکت مادرتخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)

شرکت مادرتخصصی ساتکاب با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری تعداد چهار شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است. این شرکت‌ها عبارتند از شرکت خدمات مهندسی برق (مشانیر)، شرکت آب و برق کیش، شرکت صنایع برق(صبا) و شرکت مهندسین مشاور مهاب قدس. در جدول (۷)، وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ساتکاب آمده است.

جدول ۷- واگذاری شرکت‌های زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ساتکاب

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده (میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

ساتکاب

گروه یک

خدمات مهندسی برق (مشانیر)

۱۲۰۱۰۸

۶۴۷۸۶

۶۶۰۲۰۱

۹۴/۵۳

گروه یک

آب و برق کیش

۱۵۴۰۰۰

۱۵۳۹

۱۳۷۹۸

۱

(*)

تولید کانال پیش‌ساخته و قطعات بتنی گیلان

۱۰۰۰

۲۴

۹۲

۴/۲

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ ماه ۱۳۹۰

(*)- این شرکت جزء برنامه واگذاری در سال ۱۳۸۹ نبوده و صرفاً طبق حکم جزء ‹ و› بند ‹۸› قانون بودجه سال ۱۳۸۹ واگذار شده است[۲].

عملکرد واگذاری سهام شرکت‌های زیر مجموعه ساتکاب، حاکی از آن است که شرکت‌های خدمات مهندسی برق (مشانیر)، آب و برق کیش و تولید کانال پیش‌ساخته و قطعات بتنی گیلان در سال ۱۳۸۹ به بخش غیردولتی واگذار شده اما شرکت‌های صبا و مهندسین مشاور مهاب قدس واگذار نشده است.

وضعیت شرکت‌های واگذار نشده به شرح زیر است.

شرکت صنایع برق (صبا): بنا بر گزارش وزارت نیرو، دلیل واگذار نشدن شرکت صبا، صرفاً عدم تعیین تکلیف شرکتهای توزیع، تولید و آبفا اعلام شده است؛ بنابراین، در صورت مشخص شدن تکلیف این شرکتها، شرکت صبا مشکلی برای واگذاری ندارد.

شرکت مهندسین مشاور مهاب قدس: بنا بر گزارش وزارت نیرو، دلیل واگذار نشدن شرکت مهاب قدس، عدم واگذاری سهام شرکت صبا اعلام شده است.

در مجموع، عمده دلایل مطرح درباره عدم واگذاری سهام شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ساتکاب، اولاً وجود سهم مدیریتی و تأثیرگذار صبا در شرکت‌های توزیع، تولید و آبفاست و دوم آن که چرخة پیچیده و طولانی آماده‌سازی شرکت‌های توزیع، تولید و آبفا برای واگذاری است.

ب) شرکت مادر تخصصی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر)

شرکت مادرتخصصی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر) با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری تعداد هفتاد و هفت شرکت و بنگاه زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است. همه این شرکتها مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشند. این شرکتها شامل سی و پنج شرکت تولید نیروی برق، سی و نه شرکت توزیع نیروی برق، شرکت تعمیرات نیروگاهی ایران و سازمان انرژی‌های نو ایران و سازمان بهره‌وری انرژی ایران است. در جدول (۸) وضعیت واگذاری سهام شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی توانیر آمده است.

جدول ۸- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی توانیر

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام

واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

توانیر

گروه یک

مپنا (مدیریت پروژه‌های نیروگاهی ایران) (*)

۷۹۵۰۰۰۰۰۰۰

۹۷۹۷۸۰

۳۰۵۳

۰۱/۰

گروه یک

مدیریت تولید برق آذربایجان غربی

۱۰۰۰۰

۴۰۰۰

۱۹۷۰۰

۴۰

گروه یک

مدیریت تولید برق مشهد

۲۵۰۰۰

۱۰۰۰۰

۹۱۰۰

۴۰

گروه یک

مدیریت تولید برق قم

۵۰۰۰۰

۲۰۰۰۰

۴۴۰۰

۴۰

گروه یک

نیروگاه قم (*)

-

-

۶۰۱۶۰۰۰

۹۵

گروه یک

نیروگاه خوی (*)

-

-

۳۲۶۵۶۳۵

۹۵

گروه یک

نیروگاه مشهد (*)

-

-

۱۷۰۵۰۰۰

۹۵

گروه یک

مدیریت تولید برق گیلان

۱۰۰۰۰

۴۹۰۰

۲۷۵۰۰

۴۹

گروه یک

نیروگاه گیلان (*)

-

-

۱۰۹۰۰۰۰۰

۹۵

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ ماه ۱۳۹۰.

(*)- این شرکتها جزء برنامه واگذاری در سال ۱۳۸۹ نبوده‌اند و صرفاً طبق حکم جزء ‹ و› بند ‹۸› قانون بودجه سال ۱۳۸۹ واگذار شده‌اند[۳].

عملکرد واگذاری سهام شرکتهای زیرمجموعه توانیر، حاکی از آن است که در شرکت مادرتخصصی توانیر، صرفاً تعداد نه(۹) شرکت زیرمجموعه در طی سال ۱۳۸۹ واگذار شده است. شرکت مدیریت تولید برق قم و نیروگاه قم نیز بابت ردّ دیون دولت به سازمان تأمین اجتماعی و صندوق بازنشستگی واگذار شده‌اند. شرکت‌های مدیریت تولید برق آذربایجان غربی، مدیریت تولید برق مشهد و مدیریت تولید برق گیلان نیز به بخش غیردولتی واگذار شده‌اند.

تعداد سی و یک شرکت تولید نیروی برق و نیز تعداد سی و نه شرکت توزیع نیروی برق، به‌دلیل انجام اصلاح ساختار هنوز واگذار نشده‌اند. طبق گزارش وزارت نیرو، مشکلات اساسی نیروگاه‌ها برای واگذاری عبارتند از:

- نهایی نشدن نحوه ثبت سوخت به نرخ آزاد در نیروگاه‌ها

- وجود طرح‌های توسعه‌ای در برخی از نیروگاه‌ها و تمایل نداشتن متقاضیان و خریداران برای انجام طرح‌های توسعه‌ای

- مشکلات نقدینگی صنعت برق و افزایش مطالبات پیمانکاران و درنتیجه بروز مشکلاتی در روند اجرایی نیروگاه‌ها

علاوه بر این وزارت نیرو مشکلات اساسی شرکت‌های توزیع نیروی برق برای واگذاری را به این ترتیب عنوان کرده است:

- نامشخص بودن نحوه تضمین پرداخت مابه‌التفاوت نرخ برق از سوی دولت به شرکت‌های توزیع تا زمان آزادسازی کامل نرخ برق

- عدم فعال شدن بخش رگولاتوری صنعت برق در ارتباط با فعالیت‌های شرکتهای توزیع توسط بخش خصوصی

- نامشخص بودن نحوه توسعه شبکه در شرکت‌های توزیع و شهرها پس از واگذاری این شرکت‌ها به بخش خصوصی

- لزوم اصلاح اساسنامه و مقررات حاکم بر این شرکتها به‌منظور فراهم آوردن امکان ادارة آنها توسط بخش خصوصی

- مشکلات نقدینگی و مطالبات پیمانکاران و بروز مشکلاتی در روند اجرایی شرکتهای مزبور

پ) شرکت مادرتخصصی مدیریت منابع آب ایران

شرکت مدیریت منابع آب ایران با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری تعداد بیست و دو شرکت و بنگاه زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است. حوزه فعالیت این شرکت‌ها به استثنای شرکت تولیدی سیمان کارون، فعالیت خدمات بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری است. در جدول(۹) وضعیت واگذاری سهام شرکت‌های زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی مدیریت منابع آب ایران آمده است.

جدول ۹- واگذاری شرکت‌های زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی مدیریت منابع آب ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام

واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام

واگذار شده

مدیریت منابع آب ایران

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی زرینه‌رود (*)

۱۰۰

۲

۵

۲

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی دشت ساوه

۱۰۰

۴۹

۲۴۷۵

۴۹

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی زهره و جراحی

۱۰۰۰

۴۹۰

۱۵۴۱

۴۹

گروه یک

بهره‌برداری و انتقال آب جنوب شرق کشور

۵۰۰۰

۲۴۵۰

۵۷۰۷

۴۹

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی دشت گلپایگان

۱۰۰

۴۹

۵۹۲

۴۹

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی دشت قزوین

۱۰۰

۴۹

۵۸۰

۴۹

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی استان تهران

۱۰۰

۴۹

۱۸۷۰۹

۴۹

گروه یک

بهره‌برداری و توزیع آب مازندران

۱۰۰۰

۴۹۰

۲۴۵۵

۴۹

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی استان بوشهر

۱۰۰۰

۴۹۰

۳۱۵

۴۹

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری ناحیه کرخه و شاور

۱۰۰۰

۴۹۰

۱۵۶۹

۴۹

-

میراب زاینده‌رود (*)

۱۰۰۰

۴۹۰

۷۵۲۱

۴۹

گروه یک

سیمان کارون

۲۰۸۸۳۳۰۰۰

۱۹۸۳۹۰

۵۱۳

۰۹/۰

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ ماه۱۳۹۰

(*)- این شرکتها جزء برنامه واگذاری در سال ۱۳۸۹ نبوده‌اند و صرفاً طبق حکم جزء (و) بند (۸) قانون بودجه سال۱۳۸۹ واگذار شده‌اند[۴].

عملکرد واگذاری سهام شرکتهای زیرمجموعه مدیریت منابع آب ایران، حاکی از آن است که در شرکت مادرتخصصی مدیریت منابع آب ایران، صرفاً تعداد دوازده شرکت طی سال ۱۳۸۹ به بخش غیردولتی واگذار شده است. شرکتهای بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی زرینه‌رود و میراب زاینده‌رود نیز خارج از برنامه قانون بودجه سال ۱۳۸۹ واگذار شده‌اند.

بنابراین در حال حاضر تعداد ده(۱۰) شرکت زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی مدیریت منابع آب ایران به بخش غیردولتی واگذار نشده است. طبق گزارش وزارت نیرو، اهم مشکلات اساسی شرکتها و بنگاه‌های موجود در بخش منابع آب برای واگذاری به بخش خصوصی عبارتند از:

- نامشخص بودن نرخ واقعی آب و نبود مابه‌التفاوت نرخ تکلیفی در مقایسه با نرخ واقعی و درنتیجه کاهش انگیزه سرمایه‌گذاران

- انباشت نیروی انسانی در این شرکتها

- لزوم تعیین تکلیف و شفافیت در توسعه شبکه‌های آبیاری و زهکشی

- لزوم ساماندهی و شفاف کردن حسابها و اموال و امکانات شرکتهای آب منطقه‌ای قبل از واگذاری آنها به‌دلیل پیچیدگی و مشکلات فراوان خاص هر یک از شرکتها و مناطق

- وجود حساسیت‌های بالا در موضوع آب در مناطق مختلف کشور به‌خصوص در مناطق مرزی با عنایت به لزوم واگذاری تأسیسات مربوط

د- شرکت مادرتخصصی مهندسی آب و فاضلاب کشور (آبفا)

با توجه به اینکه شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی آبفا، مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشند و واگذاری شرکتهای گروه(دو) تا پایان سال ۱۳۹۳ فرصت دارد، عملکردی درخصوص واگذاری سهام این شرکتها از سوی وزارت نیرو ارائه نشده است.

۳-۲- اقدامات حمایتی در جهت توانمندسازی و توسعه سرمایه‌گذاری بخشهای خصوصی و تعاونی

- تمهید مقدمات لازم برای مشارکت بخش خصوصی در احداث نیروگاههای برق آبی

- بسترسازی برای اجرای طرحهای تأمین آب

- امکان استفاده از تسهیلات مربوط به ارز خودگردان وزارت نیرو

- اعطاء کمک‌های حمایتی تحت عنوان وجوه اداره شده

- ارائه تسهیلات از حساب ذخیره ارزی به‌منظور کاهش تلفات و افزایش راندمان مصرف سوخت نیروگاه

- ارائه مشوقهایی نظیر برخورداری از نرخهای بالاتر جهت کاهش تلفات شبکه

- تعدیل نرخ خرید برق با احتساب آثار ناشی از مزایای انرژی‌های نو

- بازبینی فرایند صدور مجوزها و یا سایر اقدامات لازم برای شفاف‌سازی انجام فعالیتهای اقتصادی

- معرفی پروژه‌های مجموعه وزارت نیرو جهت استفاده از تسهیلات مالی ناشی از انتشار اوراق مشارکت ریالی و ارزی، بهره‌مندی از وام بانک جهانی و وام بانک توسعه اسلامی

- کمک به ایجاد تشکلها و تعاونیها در حوزه‌های شبکه‌های آبیاری و زهکشی

۴- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴)قانون اساسی در وزارت بازرگانی

طبق قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴) قانون اساسی و نیز آئین‌نامه تشخیص، انطباق و طبقه‌بندی فعالیتها و بنگاه‌های اقتصادی، وزارت بازرگانی دارای سه شرکت زیرمجموعه شامل، صندوق ضمانت صادرات ایران، شرکت فرش ایران و شرکت سهامی نمایشگاههای بین‌المللی ج.ا.ا می‌باشد که از این بین، صندوق ضمانت صادرات ایران مشمول فعالیتهای گروه (دو) و دو شرکت دیگر مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشند.

وزارت بازرگانی به‌صورت غیرمستقیم و از طریق شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران چهارده شرکت زیرمجموعه «غله و بازرگانی» دارد که همگی مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشند. شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران، علاوه ‌بر شرکتهای مذکور، دارای هشت شرکت زیرمجموعه دیگر نیز می‌باشد که همگی آنها مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشند. این شرکتها عبارتند از شرکتهای خدمات آنفورماتیک راهبر، سردخانه زراعی تهران(عاجکو)، سردخانه بزرگ فارس، سردخانه سام، حمل و نقل بین‌المللی خلیج فارس، بین‌المللی بازرسی کالای تجاری ایران(ترانیکس)، حمل و نقل و خدمات دریایی آبادان و کشت و صنعت سردسیر

۴-۱- واگذاری سهام شرکتهای دولتی:ابتداء عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی زیرمجموعه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

الف- شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران

وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت بازرگانی دولتی ایران در جدول(۱۰) آمده است. عملکرد واگذاری حاکی از آن است که در شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران، صرفاً تعداد سهام چهار شرکت طی سال ۱۳۸۹ به بخش غیردولتی واگذار شده است. واگذاری مربوط به شرکت ایران ترانیکس در قالب سهم‌الشرکه بوده است. این شرکت از سال ۱۳۷۲ غیرفعال بوده و از طرف سازمان خصوصی‌سازی به‌صورت مزایده واگذار شده است.

جدول ۱۰- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

بازرگانی دولتی ایران

گروه یک

ایران ترانیکس (سهم‌الشرکه)

-

-

۱۵۵

-

گروه یک

بین‌المللی بازرسی کالای تجاری ایران

۵۰۰

۲

۳۰۵۲

۴۲/۰

گروه یک

حمل و نقل خدمات دریایی آبادان

۳۰۰۰۰۰۰

۴۵۰۰۰

۱۴۱۴۳

۵/۱

گروه یک

سردخانه زراعی تهران - عاجکو

۲۰۰۰

۲۰۰۰

۱۳۸۵۹

۱۰۰

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشتماه ۱۳۹۰

ب- سایر بنگاه‌ها و شرکتهای دولتی

- شرکت سهامی فرش ایران:طبق مصوبه هیأت واگذاری مقرر شد سهام شرکت سهامی فرش ایران در سال ۱۳۹۰ از طریق فرابورس واگذار گردد. با این حال قرار است موضوع واگذاری سهام این شرکت دوباره در کارگروهی متشکل از وزیران صنعت، معدن و تجارت، تعاون، کار و رفاه اجتماعی و امور اقتصادی و دارایی مورد بررسی قرار گیرد.

- شرکت سهامی نمایشگاه‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران: طبق برنامه واگذاری سال ۱۳۸۹، باید صد درصد(۱۰۰%) سهام شرکت سهامی نمایشگاههای بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران به بخش غیردولتی واگذار می‌گردید که با توجه به واگذاری آن به سازمان تأمین اجتماعی نیروهای مسلح(ساتا) و دستور رئیس جمهور مبنی بر لغو این معامله، مقرر شد مجدداً این شرکت در سال ۱۳۸۹ واگذار گردد. اما در نهایت طبق نظر دفتر رئیس جمهور مقرر گردید که چهل و نه درصد(۴۹%) سهام این شرکت به بخش خصوصی واگذار گردد و پنجاه و یک درصد(۵۱%) آن در مالکیت وزارت صنعت، معدن و تجارت باقی بماند. تصویب این تصمیم أخیر در دستور کار دولت قرار دارد.

- صندوق ضمانت صادرات ایران:واگذاری سهام صندوق ضمانت صادرات ایران نیز به علت اینکه این شرکت مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشد، تا پایان سال ۱۳۹۳ به تعویق افتاده است. در نهایت درخواست خروج این شرکت از فهرست شرکتهای درحال واگذاری به دفتر مقام معظم رهبری ارسال شده است.

- شرکت خدمات آنفورماتیک راهبر:این شرکت‌ مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشد که باید طبق برنامه واگذاری در سال ۱۳۸۹ واگذاری می‌شد، اما با توجه به تصویب اجرای طرح سامانه اطلاعات املاک و مستغلات کشور توسط این شرکت، مقرر شد که واگذاری این شرکت به تعویق افتد. در نهایت سهام این شرکت در سال ۱۳۹۰ واگذار گردید.

- شرکت سردخانه سام:این شرکت از شرکتهای مشمول فعالیتهای گروه(یک) زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران است که طبق برنامه واگذاری در سال ۱۳۸۹ باید به بخش غیردولتی واگذار می‌شد، که در حال حاضر برای طی مراحل واگذاری به سازمان خصوصی‌سازی معرفی شده و واگذاری آن توسط سازمان خصوصی‌سازی در دست انجام است.

مشکلات و موانع عمده پیش روی واگذاری این شرکت عبارتند از:

- این شرکت مشمول قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران است.

- این شرکت دارای اختلاف با شرکتهای غله و خدمات بازرگانی مناطق(۲) و(۵) است.

- قطعه زمین شرکت مذکور در منطقه کوت‌عبدالله اهواز در تصرف غیر است.

علی‌رغم مشکلات حقوقی و مالی، این شرکت در فهرست واگذاری در سال ۱۳۹۰ قرار دارد.

شرکت حمل و نقل بین‌المللی خلیج فارس: این شرکت جزء شرکتهای مشمول فعالیتهای گروه(یک) و زیرمجموعه شرکت بازرگانی دولتی است که باید در سال ۱۳۸۹ واگذار می‌شد. این شرکت به‌صورت مشروط در تاریخ ۱۲/۱۰/۸۹ توسط هیأت پذیرش بورس اوراق بهادار تهران پذیرش گردید. در این رابطه مؤسسه تأمین سرمایه نوین برای تعیین قیمت پایه سهام آن انتخاب شده است و آخرین تغییرات اساسنامه و هیأت مدیره انجام شده است. در نهایت مقرر گردید ده درصد(۱۰%) سهام این شرکت به منظور کشف قیمت در بورس اوراق بهادار تهران عرضه گردد.

شرکت کشت و صنعت سردسیر: این شرکت از شرکتهای مشمول فعالیت‌های گروه (یک) و زیرمجموعه شرکت بازرگانی دولتی است که باید طبق برنامه واگذاری در سال ۱۳۸۹ به بخش غیردولتی واگذار می‌شد که هنوز اقدامی برای واگذاری آن صورت نگرفته است.

عمده مشکلات پیش‌روی واگذاری این شرکت عبارت است از:

- مالکیت زمین این سردخانه محل اختلاف است.

- این سردخانه مشمول قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران است.

- بین این شرکت با شرکت غله و خدمات بازرگانی منطقه(۲) اختلاف وجود دارد.

علی‌رغم مشکلات حقوقی و مالی، این شرکت در فهرست واگذاری سال ۱۳۹۰ قرار دارد.

شرکتهای غله و بازرگانی مناطق چهارده گانه:این شرکتها که مشمول فعالیتهای گروه (دو) هستند، زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران می‌باشند. این چهارده شرکت وظیفه خرید و نگهداری گندم در سطح کشور را برعهده دارند و واگذاری این شرکتها برای بعد از سال ۱۳۹۰ برنامه‌ریزی شده‌ است.

علاوه‌بر شرکتهای مذکور، در زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران تعدادی شرکت نیز وجود دارند که تا زمان تهیه این گزارش اقدامی برای طبقه‌بندی و واگذاری آنها صورت نگرفته بود. این شرکتها عبارتند از شرکت آسانسور ایران، شرکت آسانسور انصار ایران، شرکت برکه کمپانی، مرکز ملی شماره‌گذاری کالا و خدمات، مرکز آموزش بازرگانی و شرکت چاپ و نشر بازرگانی

طبق گزارش وزارت بازرگانی، تمامی این شرکتهای جدید در راستای اجرای مفاد ماده(۱۷) قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴) قانون اساسی و برای طی مراحل واگذاری به سازمان خصوصی‌سازی معرفی شده‌اند. البته در مورد سه شرکت أخیر یعنی مرکز ملی شماره‌گذاری کالا و خدمات، مرکز آموزش بازرگانی و شرکت چاپ و نشر بازرگانی، نظر مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی بر این است که این شرکتها خصوصی هستند. اما در مقابل نظر دیوان محاسبات و معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور بر این است که این شرکتها دولتی هستند. در هر حال، مرکز ملی شماره‌گذاری کالا و خدمات در سال ۱۳۹۰ در فهرست واگذاری قرار دارد و از طریق فرابورس واگذار خواهد شد.

۴-۲- اقدامات حمایتی در جهت توانمندسازی و توسعه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و تعاونی

- واگذاری ایجاد پایانه‌های صادراتی به بخش خصوصی و تدوین دستورالعمل به منظور حمایت از آنها

- ایجاد آزمایشگاه‌های جامع کنترل کیفیت کالاهای صادراتی توسط بخش خصوصی

- تأمین منابع مالی بخش خصوصی جهت ورود به بازار خرید گندم

- کمکهای فنی و اعتباری به بخش خصوصی به شکل یارانه سود تسهیلات بانکی بـرای احـداث مجتمعهای قالیبافی

– احداث سیلو و احداث واحدهای تولید نان صنعتی

- تدوین آیین‌نامه چگونگی حمایت از تشکیل و توسعه شرکتهای مدیریت صادرات

- تدوین دستورالعمل چگونگی حمایت از توسعه و توانمندسازی اتحادیه‌ها و تشکلهای صادراتی

- طراحی و اجراء و پیاده‌سازی سامانه(سیستم) مدیریت یکپارچه زنجیره ارزش نهائی برای حمایت از تولیدات داخلی و توسعه تجارت الکترونیکی

- حذف دریافت مابه‌التفاوت از کالاهای وارداتی و همچنین عدم صدور مجوز ترخیص کالاهای مشمول از سوی سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان

- راه‌اندازی سامانه صدور پروانه کسب از طریق اینترنت

- بازنگری آیین‌نامه‌ها و دستورالعملهای جاری و مکانیزه نمودن فرآیندهای اداری و حذف فرآیندهای غیرضروری

- بازنگری و ارائه پیش‌نویس اصلاح قانون مقررات صادرات و واردات

- تشکیل هجده اتحادیه کشوری با هدف افزایش میزان مشارکت اصناف و اتحادیه‌ها در امور مرتبط و واگذاری بخشی از وظایف تصدی‌گری دولت به این اتحادیه‌ها و اصناف

- مشارکت انجمنها و تشکلهای صادراتی در جلسات تصمیم‌سازی در سازمان توسعه تجارت ایران

- واگذاری اجرای برخی از نمایشگاه‌ها به اتاق تعاون مرکزی و تعاونی‌های مرتبط با موضوع آن نمایشگاه توسط شرکت سهامی نمایشگاه‌ها

انجام کلیه امور مربوط به صدور و تمدید کارت بازرگانی تا تکمیل پرونده در اتاقهای بازرگانی و صنایع و معادن ایران و تعاون

۵- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴)قانون اساسی در وزارت جهادکشاورزی

وزارت جهاد کشاورزی با توجه به ساختار فعالیت خود دارای سه شرکت مادرتخصصی زیرمجموعه می‌باشد. این شرکتها عبارتند از:

الف- شرکت مادرتخصصی خدمات کشاورزی؛ کلیه شرکتها و بنگاه‌های زیرمجموعه این شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشند.

ب- شرکت مادرتخصصی تولید کشاورزی، دامی و منابع طبیعی؛ کلیه شرکتها و بنگاه‌های زیرمجموعه این شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشد.

ج- شرکت مادرتخصصی صندوق حمایت از توسعه سرمایه‌گذاری بخش کشاورزی؛ کلیه شرکتها و بنگاه‌های زیرمجموعه این شرکت، مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشد.

علاوه‌بر شرکتهای فوق‌الذکر، وزارت جهادکشاورزی دارای تعدادی شرکت زیرمجموعه است که مستقیماً تحت نظارت وزارت جهاد کشاورزی می‌باشند. این شرکتها عبارتند از: صندوق بیمه محصولات کشاورزی، سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران و شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی

۵-۱- واگذاری سهام شرکتهای دولتی: ابتداء عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی زیرمجموعه، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

الف- شرکت مادرتخصصی خدمات کشاورزی

شرکت مادرتخصصی خدمات کشاورزی با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری تعداد چهار شرکت زیرمجموعه خود را که همگی مشمول فعالیتهای گروه(یک) بوده‌اند را در برنامه داشته است. این شرکتها عبارتند از شرکت سهامی خدمات هواپیمایی ویژه، شرکت خدمات مهندسی آب و خاک کشور، شرکت خدمات حمایتی کشاورزی و شرکت پشتیبانی امور دام کشور. طبق عملکرد ارائه شده، هیچ یک از شرکتهای فوق به‌صورت قطعی به بخش غیردولتی واگذار نشده است.

- شرکت خدمات هواپیمایی ویژه:این شرکت یک مرحله در فرابورس عرضه شده اما تقاضایی جهت خرید آن نبوده است. لذا پیشنهاد انحلال آن به سازمان خصوصی‌سازی و انتقال وظایف، داراییها و امکانات آن به سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور یا سازمان حفظ نباتات داده شده است.

- شرکت خدمات مهندسی آب و خاک کشور:این شرکت به استان البرز منتقل گردیده و ضمناً ارزیابی شده و آماده عرضه در فرابورس است.

- شرکت خدمات حمایتی کشاورزی:این شرکت در مرحله ارزیابی بوده و واگذاری آن به شرط اهلیت به تصویب رسیده و ارزیابی اموال و داراییهای آن توسط سازمان خصوصی‌سازی در حال انجام است.

- شرکت پشتیبانی امور دام کشور:این شرکت با توجه به مصوبه شورای عالی اداری از وزارت جهادکشاورزی منفک و به وزارت بازرگانی منتقل گردیده است.

ب- شرکت مادر تخصصی تولید محصولات کشاورزی و دامی

شرکت مادر تخصصی تولید محصولات کشاورزی و دامی با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری تعداد نه(۹) شرکت زیرمجموعه خود را که همگی مشمول فعالیتهای گروه(یک) بوده‌اند در برنامه داشته است. این شرکتها عبارتند از: شرکت کشت و صنعت شهید بهشتی، شرکت کشت و صنعت جیرفت، شرکت کشت و صنعت شهید رجایی، شرکت کشت و صنعت دامپروری مغان، شرکت پرورش کرم ابریشم ایران، شرکت نکاچوب، شرکت جنگل شفارود، شرکت صنایع و بهره‌برداری چوب فریم و شرکت کشاورزی و دامپروری سفید رود. در جدول(۱۱)، وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی تولید محصولات کشاورزی و دامی آمده است.

جدول ۱۱- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی تولید محصولات کشاورزی و دامی

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

تولید محصولات کشاورزی و دامی

گروه یک

کشت و صنعت جیرفت

۲۳۳۰۰۰۰۰

۲۳۳۰۰۰۰۰

۷۲۲۵۷۱

۱۰۰

گروه یک

کشت و صنعت شهیدرجایی

۶۵۴۴۰۶۳

۶۵۴۴۰۶۳

۸۶۵۴۸۲

۱۰۰

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت ماه ۱۳۹۰

طبق گزارش عملکرد ارائه شده، صرفاً صد درصد(۱۰۰%) سهام دو شرکت کشت و صنعت جیرفت و کشت و صنعت شهیدرجایی به بخش غیردولتی واگذار شده است. سهام دو شرکت بهره‌برداری و صنایع چوب فریم و شرکت نکاچوب نیز در سال ۱۳۹۰ واگذار شده است. اما اطلاعاتی درخصوص جزئیات آن در دست نیست. همچنین شرکتهای کشاورزی و دامپروری سفیدرود، شرکت کشت و صنعت دامپروری مغان، شرکت کشت و صنعت شهید بهشتی، شرکت جنگل شفارود، شرکت پرورش کرم ابریشم ایران در مرحله ارزیابی بوده و صورتهای مالی آنها برای ارزیابی به سازمان خصوصی‌سازی ارسال شده است.

ج- وزارت جهاد کشاورزی

وزارت جهاد کشاورزی با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی، که مشمول فعالیتهای گروه(یک) بوده را در برنامه داشته است. اما گزارش عملکرد موجود حاکی از عدم واگذاری این شرکت به بخش غیردولتی است.

درخصوص تفکیک وظایف حاکمیتی، تمام یا بخش از وظایف سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران، شرکت مادرتخصصی صندوق حمایت از توسعه سرمایه‌گذاری بخش کشاورزی و شرکت خدمات حمایتی کشاورزی نیز توسط کارگروه موضوع تبصره ذیل ماده(۱۳) قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴)، حاکمیتی تشخیص داده شده که موضوع از طریق جهاد کشاورزی در حال پیگیری است.

صندوق بیمه محصولات کشاورزی نیز به دلیل نوع فعالیت آن که بیشتر در تعامل با بانک کشاورزی بوده و مدیر عامل بانک کشاورزی مدیر عامل صندوق بیمه محصولات کشاورزی نیز می‌باشد، به هیأت بانکها منتقل شده است. این صندوق تا قبل از انتقال، اقدامی جهت واگذاری انجام نداده بود و وظایف خود را حاکمیتی قلمداد می‌نمود که با توجه به مصوبات مربوط، حاکمیتی بودن وظایف آن مورد تأیید قرار نگرفت و قرار است به بخش غیردولتی واگذار گردد.

خاطر نشان می‌سازد، دو شرکت مادرتخصصی خدمات کشاورزی و شرکت مادرتخصصی تولید محصولات کشاورزی، دامی و منابع طبیعی نیز تاکنون اقدامی جهت تعیین تکلیف حاکمیتی بودن وظایف خود انجام نداده‌اند.

در مجموع در راستای اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴) قانون اساسی و واگذاری بنگاه‌ها و شرکتهای دولتی، چالشهای پیش رو در وزارت جهاد کشاورزی عبارتند از:

- سودآوری پایین شرکتها و بنگاه‌های تابعه

- نگرش یکسان به شرکتهای بخش کشاورزی و سایر شرکتهای موجود در حوزه صنعت و خدمات

- عدم وجود ساختار و نیروی انسانی مناسب جهت انتقال وظایف تصدی‌گری دولتی به بخش غیردولتی

- وجود دیدگاه‌ها و نگرش‌های مختلف درخصوص وظایف حاکمیتی و تصدی‌گری و نحوه واگذاری تصدی‌گریها به بخش غیردولتی

۶- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴)قانون اساسی در وزارت راه و ترابری

وزارت راه و ترابری با توجه به ساختار فعالیت خود، دارای بنگاه‌ها و شرکتهای فعال در چهار بخش: حمل و نقل جاده‌ای، حمل و نقل ریلی، حمل و نقل دریایی و حمل و نقل هوایی است.

۶-۱- واگذاری سهام شرکتهای دولتی:ابتداء عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی زیرمجموعه، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

الف- شرکت مادرتخصصی راهداری و حمل و نقل جاده‌ای(بخش حمل و نقل جاده‌ای):

طبق گزارش ارائه شده درخصوص واگذاری بنگاه‌ها و شرکتهای دولتی به بخش غیردولتی، شرکت‌مادرتخصصی راهداری و حمل و نقل جاده‌ای با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری پنجاه‌درصد(۵۰%) سهام شرکت سهامی خاص مختلط امور حمل و نقل ایران و روسیه(ایرسوتو) را در برنامه داشته است که در حال حاضر صورتهای مالی این شرکت جهت ارزیابی سهام توسط کارشناسان، به سازمان خصوصی‌سازی ارائه شده است.

ب- شرکت مادرتخصصی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران (بخش حمل و نقل ریلی):

طبق گزارش ارائه شده درخصوص واگذاری بنگاه‌ها و شرکتهای دولتی، شرکت مادرتخصصی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری تعداد چهارده شرکت زیرمجموعه را در برنامه داشته است. این شرکتها عبارتند از شرکت خدمات مهندسی ساختمان و تأسیسات(بالاست)، شرکت خدمات خط و ابنیه راه‌آهن، شرکت سایپا ریل، شرکت ریل ابریشم پارس، شرکت حمل و نقل ریلی نیرو، شرکت توکا ریل، شرکت حمل و نقل ریلی سمند ریل، شرکت فولاد ریل جنوب، شرکت حمل و نقل ترکیبی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، شرکت قطارهای مسافری رجا، شرکت حمل و نقل و صنایع ریلی مپنا، مؤسسه فرهنگی ورزشی راه‌آهن، شرکت صنایع وابسته متوفر و شرکت پارس واگن. در جدول (۱۲)، وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران آمده است.

جدول ۱۲- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

راه آهن ج.ا.ا

گروه یک

توکا ریل

۶۵۳۰۰۰۰۰۰

۳۱۲۸۷۴۲

۴۴۵۲

۴۸/۰

گروه یک

حمل و نقل ترکیبی کشتیرانی

۱۲۰۰۰۰۰۰۰

۵۸۸۰۰۰۰۰

۱۲۰۳۰۴

۴۹

گروه یک

حمل و نقل ریلی نیرو

۱۰۰۰۰۰۰۰

۴۹۰۰۰۰۰

۲۳۹۷۶

۴۹

گروه یک

خدمات مهندسی خط و ابنیه فنی راه آهن

۴۰۹۹۴۲۰۰۰

۲۰۴۹۷۱۰۰

۶۵۰۰۰

۵

گروه یک

ریل ابریشم پارس

۱۰۰۰۰

۵۰۰۰

۷۰۵۰

۵۰

گروه یک

سمند ریل

۱۰۰۰۰۰۰۰۰

۴۰۰۰۰۰۰۰

۱۰۸۱۶۸

۴۰

گروه یک

فولاد ریل جنوب

۴۰۰۰۰۰۰۰۰

۱۹۶۰۰۰۰۰۰

۵۳۵۴۸۰

۴۹

گروه یک

مهندسی ساختمان و تأسیسات راه آهن(بالاست)

۳۸۰۰۴۶۷۳

۱۱۸۱۱۲۲۹

۸۳۵۷۹

۰۸/۳۱

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۰

طبق گزارش عملکرد ارائه شده، صرفاً سهام هشت شرکت مزبور به بخش غیردولتی واگذار شده است. البته سهام شرکت سایپا ریل از طریق آگهی فروش سهام به ارزش شصت و هفت میلیارد و هفتصد و هجده میلیون (۶۷.۷۱۸.۰۰۰.۰۰۰) ریال از طریق مزایده در تاریخ ۳/۶/۱۳۸۹ منتشر شد اما به علت عدم وجود پیشنهاد خرید، به فروش نرسید و مقرر شد در سال ۱۳۹۰ مجدداً آگهی شود. سهام مؤسسه فرهنگی ورزشی راه‌آهن و سهام مؤسسه تحقیقات و فناوری ریلی نیز در مرحله کارشناسی توسط سازمان خصوصی‌سازی است.

ج- شرکت مادرتخصصی هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (بخش حمل و نقل هوایی):

طبق گزارش ارائه شده درخصوص واگذاری بنگاه‌ها و شرکتهای دولتی، شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (هما) با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری دو شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است. این شرکتها عبارتند از گروه هتلهای هما و شرکت ایران ایرتور. وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران در جدول(۱۳) آمده است.

جدول ۱۳- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

هواپیمایی ج.ا.ا

گروه یک

هواپیمایی ایران ایرتور

۷۲۱۵۰۰۰

۶۸۵۴۲۵۰

۴۸۵۸۲۹

۹۵

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۰

طبق گزارش عملکرد ارائه شده، صرفاً سهام شرکت هواپیمایی ایران ایرتور به بخش غیردولتی واگذار شده است. اما سهام شرکت گروه هتلهای هما هنوز واگذار نشده است.

شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران(هما) نیز علیرغم وجود موضوع اساسی در واگذاری این شرکت، سازمان خصوصی‌سازی و مسؤولین هما در تلاشند تا نسبت به رفع موانع واگذاری از جمله زیان‌دهی این شرکت و تحریم‌های جهانی علیه این شرکت اقدام نمایند و درصورت عدم وجود خریدار، سهام این شرکت را بابت ردّ دیون دولت به شرکت سرمایه‌گذاری حمل و نقل تأمین وابسته به سازمان تأمین اجتماعی واگذار می‌نمایند ولی این امر تاکنون محقق نشده است.

علاوه‌بر واگذاری شرکتها و بنگاه‌های دولتی تابعه وزارت راه و شهرسازی، وضعیت شرکتها و سازمان‌های زیرمجموعه این وزارتخانه که براساس قانون دارای وظایف حاکمیتی و یا تصدی‌های غیرقابل واگذاری است، به شرح زیر است:

- سازمان بنادر و دریانوردی

- سازمان هواپیمایی کشوری

- سازمان هواشناسی

- سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای

- شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل

- راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران

- شرکت فرودگاه‌های کشور

با توجه به ماهیت فعالیت و قوانین حاکمیتی، نشست و برخاست هواپیماها و در نظر گرفتن ملاحظات استفاده مشترک ناوگان هواپیماهای نظامی و جنگنده پیشنهاد انتقال این شرکت به گروه شرکتهای غیرقابل واگذاری توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی در حال بررسی است.

۶-۲- اقدامات حمایتی در جهت توانمندسازی و توسعه سرمایه‌گذاری بخشهای خصوصی و تعاونی

- تمامی فعالیتها و امور تصدی‌گری جهت جابه‌جایی کالا و مسافر در کشور به بخش خصوصی واگذار شده است و عملیات راهداری نیز به‌جز راهداری زمستانی و مدیریت بحران، از طریق پیمانکاران بخش غیردولتی و با عقد قرارداد صورت می‌پذیرد.

- کلیه امورطراحی و عملیات اجرائی ساخت و توسعه زیربناها (احداث آزادراه، راه و راه‌آهن) توسط شرکتهای مشاور و پیمانکاران بخش خصوصی انجام می‌شود.

- شرکتها جهت أخذ تسهیلات اعم از ارزی و ریالی از بانکها برای خرید ناوگان اعم از لکوموتیو، واگن مسافری و باری به بانکها معرفی می‌شوند.

- به شرکتها جهت احداث کارگاه تعمیرات واگنهای باری زمین اجاره داده می‌شود.

- طرحهای توجیهی شرکتها جهت آغاز فعالیت در زمینه صنعت حمل و نقل ریلی ضمن ارائة مجوز به آنها بررسی و تأیید می‌شود.

- به شرکتهای موضوع این بخش در قالب وجوه اداره شده تسهیلات ارائه می‌شود.

- زمینهای فرودگاه جهت انجام پروژه‌های فرودگاهی و هوانوردی به بخش خصوصی واگذار می‌شود.

- دفاتر خدمات الکترونیک حمل ونقل جهت رقابتی شدن عرصه خدمات حمل و نقل توسط بخش غیردولتی تأسیس شده‌اند.

- مراکز پیشرفته معاینه فنی خودروهای سنگین از طریق بخش غیردولتی توسعه یافته‌اند.

- شرکت تعاونی گهرریل ایثار در زمینه حمل ونقل کالا توسط ایثارگران راه‌آهن به‌عنوان بخش تعاونی مستقل از راه‌آهن تشکیل شده است.

۷- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴)قانون اساسی در وزارت صنایع و معادن

وزارت صنایع و معادن با توجه به ساختار سازمانی خود، دارای چهار شرکت مادرتخصصی زیرمجموعه ذیل است:

الف- سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران

ب- سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران

پ- سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی

ت- سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی

۷-۱- واگذاری سهام شرکتهای دولتی:در ابتداء عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی زیرمجموعه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

الف- شرکت مادر تخصصی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران

شرکت مادرتخصصی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری تعداد یکصد و بیست و نه شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که یکصد و بیست و هشت شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) و یک شرکت مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشند. وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در جدول(۱۴) آمده است.

جدول ۱۴- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت‌مادرتخصصی سازمان گسترش ونوسازی‌صنایع‌ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران

گروه یک

آهنگری پودر مشهد

۳۰۰۰۰۰۰۰

۱۲۰۰۰۰۰۰

۲۰۰۳

۴۰

گروه یک

ایران خودرو

۶۳۰۰۰۰۰۰۰۰

۱۳۱۲۰۰۰۰۰۰

۴۵۶۸۳۲۴

۸۳/۲۰

گروه یک

بازرسی کیفیت واستاندارد ایران

۵۵۶۰۰۰۰

۵۵۶۰۰۰۰

۱۷۹۶۲۰

۱۰۰

گروه یک

پژوهشکده سیستمهای پیشرفته صنعتی

۱۷۵۰۰۰۰

۱۳۴۶۲۰۰

۱۱۳۸۲۸

۹۳/۷۶

گروه یک

پلور سبز

۷۳۵۰۰۰۰۰

۱۲۷۳۷۵۵

۱۲۷۴

۷۳۳/۱

گروه یک

پلی استر لرستان

۳۱۸۹۴۰۰۰

۱۵۶۲۸۴۵۲

۱۰۹۵۱

۴۹

گروه یک

پیشتازان فناوری طلا

۱۰۰۰۰۰

۳۶۰۰۰

۴۷۷۸

۳۶

گروه یک

توسعه نفت و گاز آریا

۵۰۰۰۰۰

۲۰۰۰۰۰

۱۲۰۰

۴۰

گروه یک

توسعه صنایع خودرو

۱۳۵۰۰۰۰۰۰۰

۶۴۸۰۰۰۰۰۰

۶۳۸۹۰۳

۴۸

گروه یک

خدمات مشاوره و تأمین مالی ایدرو

۵۰۰۰۰۰

۱۷۵۰۰۰

۲۶۷۶

۳۵

گروه یک

سایپا

۱۰۴۰۰۰۰۰۰۰۰

۶۲۰۰۰۰۰۰

۱۲۶۹۶۲

۶/۰

گروه یک

سرمایه‌گذاری رنا

۱۶۰۰۰۰۰۰۰۰

۵۲۸۸۵۱۷۹۵

۱۲۳۲۴۴۱

۰۵/۳۳

گروه یک

شبکه مبادلات غیربورسی سازمان گسترش

۵۰۰۰۰۰۰۰

۶۸۴۶۲

۱۰۳

۱۴/۰

گروه یک

صنایع تجهیزات نفت

۲۹۷۷۸۶۵۸۷

۲۹۷۷۸۶۵۸۷

۵۲۷۰۶۲

۱۰۰

گروه یک

صنعتی و تولیدی دیزل سنگین ایران

۲۳۴۶۴۹۰۰۰

۲۳۴۶۴۹۰۰۰

۲۲۷۲۷۳

۱۰۰

گروه یک

صنعت کاشی کاژه

۲۳۰۰۰۰۰۰۰

۹۲۰۰۰۰۰۰

۱۴۰۳۷۳

۴۰

گروه یک

مهندسی و ساخت تأسیسات دریایی ایران

۸۶۶۰۰۰۰

۲۱۲۱۷۰

۶۴۱۸۵

۴۵/۲

گروه یک

ماشین‌سازی اراک

۵۴۰۰۰۰۰۰۰

۱۸۰۸۴۵۷

۱۵۶۳

۳۳/۰

سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران

گروه یک

مهندسین مشاور صنعتی ایران

۲۳۰۰۰۰۰

۲۳۰۰۰۰۰

۹۰۸۹۸

۱۰۰

گروه یک

کارخانجات نساجی فردوس

۳۷۶۶۳۶۰۰

۱۶۹۴۸۶۰۰

۱۰۱۱۵

۴۵

گروه یک

کشتی‌سازی اروندان

۲۱۷۸۵۲۰۰۰

۱۵۳۹۸۹۲

۱۵۴۰

۷۱/۰

گروه یک

گاز بتن آریا

۲۰۰۰۰۰

۸۰۰۰۰

۸۶

۴۰

گروه یک

گسترش صنایع پایین‌دستی پتروشیمی

۱۰۰۰۰۰

۵۳۰۴۷

۴۰

۰۵/۵۳

گروه یک

گسترش و توسعه مصالح نوین پارسیان

۳۰۰۰۰۰۰

۱۲۰۰۰۰۰

۶۳۹

۴۰

گروه یک

گسترش صنایع قائن

۳۰۰۰۰۰۰۰

۱۴۷۰۰۰۰۰

۱۵۸۶۴

۴۹

گروه یک

فرابورس ایران

۱۰۰۰۰۰۰۰۰

۲۰۰۰۰۰۰

۲۰۶۰۰

۲

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت ماه ۱۳۹۰

عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، صرفاً بیست و شش شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) واگذار شده است. با این ترتیب، تعداد یکصد و دو شرکت از شرکتهای مشمول گروه(یک) زیرمجموعه سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، هنوز واگذار نشده است.

در رابطه با واگذاری شرکتهای زیرمجموعه وزارت صنایع و معادن، یکی از موضوعات بسیار مهم که أخیراً درخصوص واگذاری سهام شرکتهای خودروسازی مطرح شد، واگذاری سهام خودروسازی سایپا و شرکتهای اقماری زیرمجموعه آن بود که مورد توجه بسیاری از دستگاهها و نهادهای نظارتی قرار گرفت و در نهایت معاملات سهام این شرکت توسط شورای رقابت باطل اعلام گردید. به این ترتیب که شرکت خودروسازی سایپا، اقدام به خرید سهام خود از طریق شرکت‌های اقماری زیرمجموعه خود کرده بود. نتایج بررسی حاکی از آن است که از بیست و نه و شانزده صدم درصد(۱۶/۲۹%) سهام عرضه شدة شرکت خودروسازی سایپا در بورس، حدود بیست درصد(۲۰%) آن توسط شرکت‌های اقماری زیرمجموعه خودروسازی سایپا (شرکت ایمن‌جوش سایپا، شرکت پیشگامان بازرگانی ستاره تابان، شرکت تجارت الکترونیک خودرو تابان) و حدود نه درصد(۹%) آن نیز توسط شرکت گروه صنعتی رنا خریداری شده است. این درحالیست که حدود سی درصد(۳۰%) سهام شرکت گروه صنعتی رنا نیز به‌طور غیرمستقیم متعلق به شرکت خودروسازی سایپا است. در واقع عمده خریداران سهام شرکت گروه صنعتی رنا نیز، شرکت‌های اقماری زیرمجموعه شرکت خودروسازی سایپا بوده‌اند. زیرا از هفده درصد(۱۷%) سهام واگذار شده این شرکت توسط سازمان خصوصی‌سازی، حدود یازده درصد(۱۱%) آن توسط شرکت‌های زیرمجموعه خودروسازی سایپا خریداری شده و بیست و سه و بیست و پنج صدم درصد(۲۵/۲۳%) سهام عرضه شده این شرکت در بورس نیز، تماماً توسط شرکت‌های زیرمجموعه خودروسازی سایپا خریداری شده است.

بنابراین این‌گونه واگذاریهای متقاطع سهام شرکتهای خودروسازی و به نوعی ادغام آنها، باعث ایجاد فضای غیررقابتی در صنعت خودرو کشور می‌شود و این موضوع با روح حاکم بر سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم(۴۴) قانون اساسی مغایر است. ضمن آنکه منبع تأمین مالی خرید سهام شرکت خودرو‌سازی سایپا نیز محل ابهام است که این موضوع جهت شفافتر شدن باید از طریق نهادهای ذی‌ربط مورد بررسی و تحقیق و تفحص قرار گیرد.

ب- شرکت مادرتخصصی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران

شرکت مادرتخصصی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری تعداد چهل و هشت شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که چهل و پنج شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) و سه شرکت مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشند. وضعیت واگذاری سهام شرکتهای زیرمجموعه سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران در جدول(۱۵) آمده است.

جدول ۱۵- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران

گروه یک

آهن و فولاد ارفع

۵۳۰۰۰۰۰۰۰

۲۵۹۷۰۰۰۰۰

۷۶۳۹۱۷

۴۹

گروه یک

آهن و فولاد ارفع (حق تقدم)

۱۲۹۴۸۶۵۰۰۰

۳۷۴۷۸۳۸۵۰

۶۴۰۸۸۰

۹۴/۲۸

گروه یک

آهن و فولاد غدیر ایرانیان

۲۶۰۰۰۰۰۰۰

۷۵۰۳۵۱

۱۵۵۹

۲۹/۰

گروه یک

پایانه احداث

۸۰۰۰۰۰۰۰

۳۶۰۰۰۰۰۰

۵۶۸۳

۴۵

گروه یک

چادرملو

۶۰۰۰۰۰۰۰۰۰

۳۰۱۳۸۷۱۸

۳۱۲۶۹۵

۵/۰

گروه یک

چادرملو (حق تقدم)

۴۰۰۰۰۰۰۰۰۰

۷۶۸۳۸۲۳

۲۹۲۹۱

۱۹/۰

گروه یک

روی مهدیآباد

۱۰۰۰۰۰

۴۸۰۰۰

۴۸۵

۴۸

گروه یک

سنگ آهن گلگهر

۸۸۰۰۰۰۰۰۰

۱۳۸۷۹۰۰۰

۲۴۹۸۵۷

۵۸/۱

گروه یک

سنگ آهن گهرزمین

۳۰۰۰۰۰۰۰۰

۶۷۵۰۰۰۰۰

۴۰۲۰۰۰

۵/۲۲

گروه یک

سیمان خاش

۱۲۵۰۰۰۰۰۰

۱۱۴۹۰۱۰

۴۲۹۶

۹۱۹/۰

سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران

گروه یک

سیمان داراب

۲۴۹۶۰۶۴۲۰

۸۷۴۸۲۴

۴۰۸۸

۳۵۰/۰

گروه یک

مؤسسه آموزشی و پژوهشی وزارت صنایع و معادن

۱۵۲۰۰۰۰۰۰۰

-

۳۲۳۳۴

۶/۹۹

گروه یک

ملی صنایع مس ایران

۵۷۸۹۶۴۴۶۰۰

۴۸۶۵۱۴۴۴

۳۸۳۲۶۷

۸۴/۰

گروه یک

فرآوران ذغال سنگ پابدانا

۱۰۰۰۰۰۰۰

۱۰۰۰۰۰۰

۲۲۲۰

۱۰

گروه یک

فولاد مبارکه اصفهان

۱۵۸۰۰۰۰۰۰۰۰

۷۰۰۰۰۰۰۰

۱۹۴۸۵۰

۴۴/۰

گروه یک

فولاد خوزستان

۲۱۹۲۰۰۰۰۰۰

۱۵۶۹

۹

۰۰۰۱/۰

گروه یک

فولاد کاوه جنوب کیش

۷۹۰۰۰۰۰۰۰

۸۷۰۰۰۰۰۰

۱۳۷۰۰۵

۰۱/۱۱

گروه یک

ورق خودرو چهارمحال بختیاری

۳۵۶۰۰۰۰۰۰

۱۶۰۲۰۰۰۰۰

۶۴۷۱۲۸

۴۵

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۰

عملکرد واگذاری حاکی از آن است که از چهل و پنج شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) زیرمجموعه سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران، صرفاً هفده شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) واگذار شده است و بیست و هشت شرکت هنوز واگذار نشده‌اند.

ج- شرکت مادرتخصصی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران

شرکت مادرتخصصی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری تعداد بیست و نه شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که همگی این شرکتها مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشند. عملکرد واگذاری حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران ، هیچکدام واگذار نشده‌اند. البته فقط سازمان مذکور با اصلاح قانون، به عنوان یک سازمان توسعه‌ای، واگذار نخواهد شد.

د- شرکت مادرتخصصی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور

شرکت مادرتخصصی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری شرکت زیرمجموعه خود (شرکت توسعه علوم زمین) را در برنامه داشته است که این شرکت نیز مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشد. عملکرد واگذاری حاکی از آن است که این شرکت واگذار نشده‌است.

۸- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴)قانون اساسی در وزارت نفت

وزارت نفت با توجه به ساختار سازمانی خود، دارای چهار شرکت مادرتخصصی زیرمجموعه ذیل می‌باشد:

الف- شرکت ملی نفت ایران

ب- شرکت ملی صنایع پتروشیمی

پ- شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران

ت- شرکت ملی گاز ایران

۸-۱- واگذاری سهام شرکتهای دولتی:در ابتدا عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی زیرمجموعه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

الف- شرکت مادرتخصصی ملی نفت ایران

شرکت مادرتخصصی ملی نفت ایران با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری تعداد بیست و شش شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که بیست شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) و شش شرکت مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشند. وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ملی نفت ایران در جدول(۱۶) آمده است.

جدول ۱۶- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ملی نفت ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

ملی نفت ایران

گروه یک

حفاری شمال

۲۶۰۵۴۰۵۰۰۰

۴۳۰۰۰۰۰۰

۱۱۸۵۹۵

۶۵/۱

گروه یک

مهندسی و ساختمان صنایع نفت

۲۵۰۰۰۰۰۰۰

۷۴۳۱۱۱۲۶

۶۳۳۱۴۸

۷۲/۲۹

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۰

عملکرد واگذاری نیز حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران، فقط دو شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) واگذار شده است و تعداد هجده شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) هنوز واگذار نشده‌اند.

ب- شرکت مادرتخصصی ملی صنایع پتروشیمی

شرکت مادرتخصصی ملی صنایع پتروشیمی با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری تعداد سی‌ودو شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که سی‌ودو شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) و یک شرکت مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشند. وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ملی صنایع پتروشیمی در جدول(۱۷) آمده است.

جدول ۱۷- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ملی صنایع پتروشیمی

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

ملی صنایع پتروشیمی

گروه یک

پتروشیمی ایلام

۱۲۰۰۰۰۰۰۰۰

۵۸۸۰۰۰۰۰۰

۱۰۷۸۹۰۷

۴۹

گروه یک

پتروشیمی بندر امام

۱۳۱۰۳۰۰۰۰۰۰

۹۵۴۴۲۷۵۹

۴۳۴۰۷۴

۷۳/۰

گروه یک

پتروشیمی جم

۴۸۰۰۰۰۰۰۰۰

۲۸۶۲۵۶۶۹

۱۴۶۶۲۱

۶/۰

گروه یک

پتروشیمی خراسان

۱۷۸۹۹۱۲۰۰۰

۴۶۶۶۴۵۲۵

۸۲۲۷۰

۶۱/۲

گروه یک

پتروشیمی پردیس

۱۰۰۰۰۰

۳۵۴

۳۵۴۰۰

۳۵/۰

گروه یک

پتروشیمی ارومیه

۴۱۰۰۰۰۰۰

۲۸۷۰۰۰۰۰

۱۷۵۱۲۰

۷۰

گروه یک

پتروشیمی زاگرس

۲۴۰۰۰۰۰۰۰۰

۱۹۸۴۴۹۷۲۷

۱۸۶۹۹۹۱

۲۷/۸

گروه یک

پتروشیمی شیراز

۲۵۵۰۰۰۰۰۰۰

۲۲۸۴۵۹۹۷۴۱

۱۰۶۰۱۹۰۵

۵۹/۸۹

گروه یک

پتروشیمی مارون

۴۰۰۰۰۰۰۰۰۰

۲۰۵۵۴۷۸۸

۱۱۲۸۸۷

۵۱/۰

گروه یک

پتروشیمی مروارید

۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰

۲۴۵۰۰۰۰۰

۳۲۶۳۴

۴۵/۲

گروه یک

توسعه صنایع پایین‌دستی پتروشیمی

۵۰۰۰۰۰۰۰

۱۷۵۰۰۰۰۰

۲۱۲۹۴

۳۵

گروه یک

سرمایه‌گذاری پتروشیمی

۱۸۲۰۰۰۰۰۰۰

۵۷۴۱۷۱

۵۵۰

۰۳/۰

گروه یک

گسترش صنایع پایین‌دستی پتروشیمی

۱۰۰۰۰۰

۴۶۹۵۳

۳۵

۹۵/۴۶

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۰

عملکرد واگذاری سهام حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه شرکت ملی صنایع پتروشیمی، صرفاً سیزده شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) واگذار شده است و تعداد هجده شرکت هنوز واگذار نشده‌اند.

ج- شرکت مادرتخصصی ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران

شرکت مادرتخصصی ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری تعداد دوازده شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که همگی این شرکتها مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشند. وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران در جدول(۱۸) آمده است.

جدول ۱۸- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران

گروه دو

پالایش نفت تبریز

۱۹۴۲۱۰۵۵۰۰

۱۶۰۴۹۳۲۲۳

۲۳۸۹۸۵

۲۶/۸

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۰

عملکرد واگذاری سهام حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، صرفاً سهام شرکت پالایش نفت تبریز به بخش غیردولتی واگذار شده است.

د- شرکت مادرتخصصی ملی گاز ایران

شرکت مادرتخصصی ملی گاز ایران با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری شرکت زیرمجموعه خود(هلدینگ گاز) را در برنامه داشته است که این شرکت نیز مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشد.

عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی حاکی از آن است که این شرکت به بخش غیردولتی واگذار نشده است.

با این ترتیب چالشها و موانع پیش روی اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴) در مجموعه وزات نفت به‌طور خلاصه عبارتند از:

- ایجاد گسستگی در زنجیره ارزش انرژی بدلیل واگذاری بدون کارشناسی شرکتهای زیرمجموعه وزارت نفت

- تقلیل داراییها و عدم امکان تسویه بدهی شرکتهای زیرمجموعه در وزارت نفت، به‌دلیل عدم تخصیص بخشی از منابع حاصل از واگذاری به شرکتهای مادرتخصصی اصلی

- عدم یکپارچگی مدیریتی بنگاهها پس از واگذاری و نبود امکانات مدیریتی برای اعمال حاکمیت دولت ناشی از سهم بیست درصدی آن

- مشکلات و آسیبهای ناشی از عدم بررسی دقیق اهلیت خریداران شرکتهای دانش محور

۹- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴)قانون اساسی در وزارت تعاون

۹-۱- اقدامات حمایتی در جهت توانمندسازی و توسعه سرمایه‌گذاری بخش تعاونی

در راستای حمایت از تعاونیها و شرکتهای تعاونی از طریق کمک بلاعوض و پرداخت تسهیلات قرض‌الحسنه برای تأمین تمام یا بخشی از آورده شرکتهای تعاونی، در سال ۱۳۸۹ مبلغ نود میلیارد (۹۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال برای امر ساماندهی اشتغال تعاونیها و کمک به برگزاری نمایشگاهها توسط تعاونیها در استانها در نظر گرفته شد. همچنین از ردیف اعتبارات مذکور برای توسعه تجارت الکترونیک به تعاونیها مبلغ دوازده میلیارد و هشتصد میلیون (۱۲.۸۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال کمک بلاعوض پرداخت شده است. در این زمینه تعاونیها با أخذ ایران کد و استانداردسازی محیط کسب و کار خود توانسته‌اند در عرصه تجارت، فرصت‌های جدیدی بدست آورند.

- در راستای حمایت از تعاونیها و شرکتهای تعاونی از طریق پرداخت یارانه سود تسهیلات بانکی و سایر هزینه‌های سرمایه‌گذاری اولیه برای راه‌اندازی شرکتهای تعاونی، در سال ۱۳۸۹ در قانون بودجه مبلغ سیزده هزار و پانصد میلیارد (۱۳.۵۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال اعتبار اختصاص یافته است.

- در راستای حمایت از تعاونیها و شرکتهای تعاونی از طریق کمک به انجام مطالعات، تهیه طرح، راه‌اندازی بانک اطلاعاتی و تملک و آماده‌سازی اراضی، سامانة ثبت تعاونیها به‌صورت اینترنتی راه‌اندازی و بانک اطلاعاتی تعاونیها برقرار شده است. این بانک در پورتال وزارت تعاون قابل بهره‌برداری است. همچنین برای تهیه طرحهای اشتغال‌زا و خوشه‌های کسب و کار از طریق بنیادهای توسعه کارآفرینی، کمکهای لازم پرداخت و یکهزار و هشتصد و نود و هشت طرح در یازده ماهه ۱۳۸۹ تهیه شده و در اختیار تعاونیها قرار گرفته است. البته برای تملک و آماده‌سازی اراضی، اعتباری اختصاص نیافته است.

- در راستای کمک به تشکیل شرکتهای تعاونی سهامی‌‌عام و تعاونیهای فراگیر ملی برای فقرزدایی و ایجاد و گسترش اتحادیه تعاونی تخصصی، اساسنامه تیپ شرکتهای تعاونی سهامی عام آماده و امکان تأسیس این شرکتها فراهم شده است. در دوره مورد گزارش تعداد چهار موافقتنامه تشکیل شرکت تعاونی سهامی عام صادر شده است و پیگیری برای تشکیل سی و هشت تعاونی فراگیر ملی انجام شده و اقداماتی به منظور شناسایی مزیت نسبی اقتصادی استانها در زمینه کشمش، پسته، زعفران و فرش برای تشکیل تعاونیهای فراگیر ملی صورت گرفته است.

- در راستای حمایت مالی برای توانمندسازی اتاق‌های تعاون، در قانون بودجه سال ۱۳۸۹ مبلغ پنج میلیارد (۵.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال اعتبار اختصاص یافته است.

- در راستای در نظر گرفتن ردیف مستقلی تحت عنوان «شکل‌گیری و توانمندسازی تعاونیها» در بودجه سالانه، ردیف مستقلی با عنوان فوق در قوانین بودجه سالهای ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ گنجانده شد و تاکنون جمعاً هفتصد و چهل و هشت میلیارد (۷۴۸.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال در این ردیف به بخش تعاون اختصاص یافته است.

- با اصلاح اساسنامه صندوق تعاون بانک توسعه تعاون تأسیس شده است.

۱۰- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴)قانون اساسی در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

۱۰-۱- اقدامات حمایتی در جهت توانمندسازی و توسعه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و تعاونی

- پرداخت وام با تسهیلات مناسب از محل وجوه اداره شده

- همکاری سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی با هیأت نظارت بر مقررات‌زدائی دربارة مطالعات مربوط به بحث مقررات‌زدایی از طریق بازنگری و اصلاح در فرآیند صدور مجوز و نهایتاً ارائه پیشنهادهای لازم به منظور تقلیل هزینه‌ها

- همکاری و ارائه اطلاعات مورد نیاز سازمان سرمایه‌گذاری و کمکهای اقتصادی و فنی درباره شرکتهای خارجی ذی‌مدخل در IT

- ایجاد زمینه‌های مورد نیاز بخش صنفی رایانه و اتحادیه دفاتر خدمات ارتباطی و ارائه نقطه نظرات مشورتی به آنان

- تشکیل تعاونی حوزه فناوری اطلاعات توسط بازنشستگان متخصص وزارت متبوع، سازمانها و شرکتهای تابعه

۱۰-۲- ارسال لایحه تشکیل سازمان دولتی پست ایران (برای امور حاکمیتی پست) و ایجاد زمینه واگذاری امور غیرحاکمیتی پست به بخشهای غیردولتی

۱۰-۳- درخصوص واگذاری شرکت پست بانک نیز با مذاکراتی که در کمیسیون ویژه اصل چهل و چهارم(۴۴) قانون اساسی با حضور وزیر محترم و هیأت مدیره پست بانک و نیز مسئولین سازمان خصوصی‌سازی به‌عمل آمد، مقرر گردید همکاریهای لازم در واگذاری تدریجی این شرکت تا پایان سال ۱۳۹۳ به‌عمل آید.

[۱]. بررسی نحوه مصرف وجوه حاصل از واگذاریهای ناشی از اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(۴۴) قانون اساسی، سازمان بازرسی کل کشور، اداره کل نظارت و بازرسی امور اقتصادی، اردیبهشت ۱۳۹۰

[۲]. جزء(و) بند(۸) قانون بودجه سال ۱۳۸۹: در سال ۱۳۸۹، سازمان خصوصی‌سازی می‌تواند علاوه بر موارد مذکور در جداول شماره (۱) و (۲) واگذاری سهام شرکتها، در صورت امکان نسبت به واگذاری شرکتهای خارج از جداول مذکور نیز اقدام نماید.

[۳]. جزء(و) بند(۸) قانون بودجه سال ۱۳۸۹: در سال ۱۳۸۹، سازمان خصوصی‌سازی می‌تواند علاوه بر موارد مذکور در جداول شماره(۱) و(۲) واگذاری سهام شرکتها، در صورت امکان نسبت به واگذاری شرکتهای خارج از جداول مذکور نیز اقدام نماید.

[۴]- جزء(و) بند(۸) قانون بودجه سال ۱۳۸۹: در سال ۱۳۸۹، سازمان خصوصی‌سازی می‌تواند علاوه بر موارد مذکور در جداول شماره(۱) و(۲) واگذاری سهام شرکتها، در صورت امکان نسبت به واگذاری شرکتهای خارج از جداول مذکور نیز اقدام نماید.