جزئیات لایحه 15 ماده‌ای بیمه بیکاری

جزئیات 15 ماده‌ای لایحه بیمه بیکاری دولت برای پرداخت مقرری به بیکاران منتشر شد.

کد خبر: ۲۱۰۲۰۵

تاریخ: ۲۲ آذر ۱۳۹۰ - ۱۳:۱۶

به گزارش خبرنگار اقتصادی باشگاه خبری فارس «توانا»، لایحه «بیمه بیکاری» که بنا به پیشنهاد وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در جلسه مورخ 8 آبان ماه سال جاری به تصویب هیئت وزیران رسید.

بر این اساس در راستای تحقق اهداف قانون برنامه پنجم توسعه از جمله اجرایی نمودن  بند"ب" ماده 73 قانون یاد شده مبنی بر تقویت بیمه بیکاری و رفع برخی اشکالات و موانع در اجرای قانون بیمه بیکاری مصوب 1369 لایحه زیر برای طی تشریفات قانونی تقدیم می‌شود.

لایحه بیمه بیکاری

ماده 1- به منظور حمایت از بیکاران غیر ارادی مشمول قانون تامین اجتماعی مصوب 1354 و اصلاحات بعدی آن که تابع قانون کار و مقررات خاص مناطق آزاد تجاری صنعتی و ویژه اقتصادی هستند، حساب بیمه بیکاری که در این قانون "حساب"‌ نامیده می‌شود، تشکیل می‌گردد.

تبصره- گروه‌های زیر از شمول مقررات این قانون مستثنی هستند:
الف- بازنشستگان و دریافت کنندگان مستمری از کارافتادگی کلی
ب- صاحبان حرف و مشاغل آزاد و بیمه شدگان اختیاری
پ-اتباع خارجی

ماده 2- بیکاری از نظر این قانون، بیمه‌ شده‌ای است که رابطه کاری وی با کارفرما بدون میل و اراده قطع شده و آماده به کار است.
تبصره 1- بیمه شدگانی که به علت تغییرات ساختار اقتصادی واحد مربوط، به تشخیص وزارتخانه ذی‌ربط و تایید شورای عالی کار، بیکار موقت شناخته شوند، مشمول این قانون خواهند بود.
تبصره 2- به منظور تشویق کارفرمایانی که طرح اصلاح ساختار واحد ذی‌ربط آنان دارای توجیه اقتصادی بوده و به تایید کارگروه تخصصی مربوط رسیده باشد،‌تسهیلاتی از محل منابع حساب، ردیف اعتباری و منابع بانکی در اختیار آنان قرار می‌گیرد.
تبصره 3- در صورت عدم اجرای طرح تغییر ساختار توسط کارفرما یا عدم اعاده به کار کارگران، هزینه‌های اجرایی و مبلغ مقرری که توسط صندوق تامین اجتماعی پرداخت شده است از کارفرمای واحد ذی‌ربط مطالبه و در صورت عدم پرداخت، مطابق ضوابط ماده (50) قانون تامین اجتماعی وصول خواهد شد.
تبصره 4- بیمه شدگانی که به علت بروز حوادث قهری و غیر مترقبه از قبیل سیل،‌ زلزله، جنگ و آتش سوزی بیکار می‌شوند، با معرفی واحد کار و اموراجتماعی محل براساس جدول موضوع بند "الف" ماده 8 این قانون از مقرری بیمه بیکاری استفاده خواهند کرد.

ماده 3- بیمه بیکاری به عنوان یکی از حمایت‌های تامین اجتماعی است و صندوق تامین اجتماعی مکلف است با دریافت حق بیمه مقرر، به بیمه شدگانی که طبق مقررات این قانون موقتاً بیکار می‌شوند، مقرری بیمه بیکاری پرداخت نماید.

ماده 4- تشخیص استحقاق مقرری بیمه بیکاری در چارچوب ماده 2 و تبصره‌های آن به عهده کارگروهی متشکل از نمایندگان وزارت تعاون، کار ورفاه اجتماعی و صندوق تامین اجتماعی است، در صورت بروز اختلاف، نظر رئیس واحد کار و امور اجتماعی مربوط ملاک عمل خواهد بود.
تبصره- بیکاران مشمول این قانون، حقوق و مزایا و خسارات مربوط( موضوع قانون کار) را دریافت خواهند نمود.

ماده 5- حق بیمه بیکاری به میزان چهار درصد مزد بیمه می‌باشد که سه درصد توسط کارفرما و یک درصد توسط دولت تامین و پرداخت خواهد شد.

ماده 6- مزد بیمه شده و نحوه تشخیص تعیین حق بیمه بیکاری، چگونگی وصول آن، تکلیف بیمه شده و کارفرما و نحوه رسیدگی به اعتراض، تخلفات و سایر مقررات مربوط در این مورد بر اساس ضوابطی است که برای حق بیمه سایر حمایت‌های تامین اجتماعی در قانون و مقررات تامین اجتماعی پیش بینی شده است.

ماده 7- بیمه شدگان بیکار در صورت احراز شرایط زیر مستحق دریافت مقرری بیمه بیکاری هستند:

الف- بیمه شده قبل از بیکار شدن حداقل دوازده ماه سابقه پرداخت حق بیمه بیکاری را داشته باشد.
مشمولان تبصره 2 ماده 2 از شمول این بند مستثنی هستند.
ب- بیمه شده بیکار ظرف سی‌ روز از تاریخ بیکاری، مراتب بیکاری خود را به واحد کار و امور اجتماعی محل اعلام و واحد مربوط، بیمه شده بیکار را جهت اشتغال به مراکز کاریابی ذی‌ربط معرفی نماید. مراکز مذکور موظفند پس از گذشت پانزده روز نظر خود را در خصوص امکان اشتغال یا عدم اشتغال بیمه شده بیکار به واحدهای کار اعلام نمایند.
تبصره- مراجعه بعد از سی روز با عذر موجه و ارایه مستندات و رای کارگروه موضوع ماده 4 تا نود روز پس از تاریخ بیکاری امکان‌پذیر خواهد بود.
پ-بیمه شده بیکار مکلف است در دوره‌های کارآموزی و سوادآموزی که توسط واحد کار و اموراجتماعی و نهضت سوادآموزی یا سایر واحدهای ذی‌ربط با تایید وزارت تعاون، کار ورفاه اجتماعی تعیین می‌شود، شرکت و هر دو ماه یک بار گواهی لازم در این مورد را به شعب تامین اجتماعی تسلیم نماید.
تبصره 1- به کارگرانی که در زمان دریافت مقرری بیمه بیکاری به شغل یا مشاغلی گمارده شوند که میزان حقوق و مزایای آن از مقرری بیمه بیکاری متعلقه کمتر باشد، مابه‌التفاوت دریافتی بیمه شده از منابع حساب پرداخت خواهد شد. مدت استفاده از مقرری( از نظر مدت استحقاق) به نسبت مبلغ مقرری پرداختی محاسبه و منظور خواهد شد. در هر حال به کارگماری مقرری بگیر معرفی شده جزء سابقه اشتغال وی محسوب شده و مشمول مقررات این قانون خواهد بود.
تبصره 2- مدت دریافت مقرری بیمه بیکاری جزء سوابق پرداخت حق بیمه بیمه شده از نظر بازنشستگی، از کارافتادگی و فوت محسوب خواهد شد.

ماده8- مدت پرداخت مقرری بیمه بیکاری و میزان آن به شرح زیر است:
الف- مجموع مدت پرداخت مقرری از زمان برخورداری از مزایای بیمه بیکاری با احتساب دریافتی‌های قبلی براساس سابقه پرداخت حق بیمه بیکاری برای مجردان حداقل شش ماه و حداکثر سی‌ماه و متاهلان یا متکفلان حداقل نه ماه و حداکثر سی‌وشش ماه براساس جدول زیر محاسبه می‌شود:

سابقه پرداخت حق بیمه بیکاری از 12 ماه تا 24 ماه، از 25 ماه تا 60 ماه، از 61 ماه تا 90 ماه، از 91 ماه تا 120 ماه، از 121 ماه تا 150 ماه، از 151 ماه تا 180 ماه، از 181 ماه تا 210 ماه، از 211 ماه تا 252 ماه و از 253 ماه به بالا است که به ترتیب حداکثر استفاده از مقرری با احتساب دوره‌های قبلی برای مجردان 6، 9، 12،‌15، 18، 21، 24، 27 و 30 ماه و نیز برای متاهلان یا متکفلان به ترتیب 9، 12، 15، 18، 21، 24، 28، 32 و 36 ماه است.

تبصره 1- افراد مشمول این قانون که در زمان وقوع بیکاری دارای پنجاه وشش سال سن و بیشتر هستند. به شرط آنکه در شروع دوره بیکاری حداقل بیست و یک سال سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشند تا زمانی که مشغول به کار نشده‌اند می‌توانند تا رسیدن به سن بازنشستگی تحت پوشش بیمه بیکاری باقی بمانند.
تبصره 2- میزان مقرری قابل پرداخت در هر دوره، به ازای هر شش ماه پرداخت مقرری، ده درصد کاهش می‌یابد.
ب- میزان مقرری بیمه بیکاری براساس میانگین حقوق و مزایای مبنای کسر حق بیمه ظرف شش ماه قبل از وقوع بیکاری به شرح جدول زیر قابل پرداخت است:‌

دوره دریافت مقرری در سه مرحله 6 ماه اول و 6 ماه دوم و 6 ماه سوم تعیین شده که به ترتیب برای متاهلان و متکفلان 80، 70 و 60 درصد میانگین حقوق و مزایا در نظر گرفته شده و نیز برای مجردان به ترتیب 70، 60 و 50 درصد میانگین حقوق و مزایا در نظر گرفته شده است.

تبصره 1- در صورتی که بیمه شده ظرف شش ماه مذکور مدتی از غرامت دستمزد استفاده نموده باشد، متوسط مزدی که مبنای محاسبه غرامت دستمزد قرار گرفته است به منزله دستمزد ایام بیکاری تلقی و در محاسبه منظور خواهد شد.
تبصره 2ـ مقرری افراد مشمول اعم از افراد متأهل، متکفل و مجرد در شش ماه اول نباید از حداقل دستمزد زمان برقراری بیمه بیکاری کمتر باشد، ولی از شش ماهه دوم به بعد بدون رعایت حداقل دستمزد پرداخت خواهد شد.
پ) مقرری بیمه بیکاری از روز اول بیکاری قابل پرداخت است.
تبصره 1ـ افراد تحت تکفل موضوع این قانون منطبق با ماده (58) قانون تأمین اجتماعی و اصلاحات بعدی آن می‌باشند.
تبصره 2ـ دریافت مقرری بیمه بیکاری مانع ازدریافت مستمری جزیی نمی‌گردد.
تبصره 3ـ بیمه شده بیکار و افراد تحت تکفل، در مدت دریافت مقرری بیمه بیکاری از خدمات درمانی موضوع بندهای «الف» و «ب» ماده (3) قانون تأمین اجتماعی استفاده خواهند کرد.
تبصره 4ـ مقرری بیمه بیکاری مانند سایر مستمری‌های تأمین اجتماعی از پرداخت هرگونه مالیات معاف خواهند بود.
ماده 9ـ در موارد زیر مقرری بیمه بیکاری قطع خواهد شد:
الف- زمانی که بیمه شده مجدداً‌ اشتغال به کار یابد.
ب- بنا به اعلام واحد کار و اموراجتماعی محل یا نهضت سوادآموزی وسایر واحدهای ذی‌ربط، بیمه شده بیکار بدون عذر موجه از شرکت در دوره‌های کارآموزی یا سواد آموزی خودداری نماید.
پ-بیمه شده بیکار از قبول شغل تخصصی خود یا شغل مشابه پیشنهادی خودداری ورزد.
ت- بیمه شده بیکار ضمن دریافت مقرری بیکاری، مشمول استفاده از مستمری بازنشستگی یا از کارافتادگی کلی شود.
ث- بیمه شده به نحوی از انحا با دریافت مزد ایام بلاتکلیفی به کار مربوط اعاده گردد.
تبصره1- درصورتی که پس از پرداخت مقرری بیمه بیکاری محرز گردد که بیکار بیمه شده ناشی از میل واراده او بوده است یا چنانچه بیمه شده اشتغال مجدد خود را پنهان و مقرری بیمه بیکاری دریافت نموده باشد، صندوق تامین اجتماعی مکلف به وصول مقرری پرداختی پانزده درصد مبلغ مذکور بابت هزینه‌های درمان و اداری و پرسنلی از زمان اشتغال خواهد بود.
تبصره2- دریافت کمک هزینه حین کارآموزی مانع استفاده از مقرری بیمه بیکاری نخواهد بود.
ماده 10- کارفرمایانی که فرصت‌های شغلی جدید را به واحدهای کار یا مراکز خدمات اشتغال و کاریابی‌های غیر دولتی اعلام و نسبت به جذب مقرری بگیران اقدام نمایند، به مدت یک سال از تسهیلات ویژه برخوردار خواهند شد.
تبصره1- دریافت مکلف است همه ساله منابع مورد نیاز برای طراح‌های "اشتغالزایی مقرری بگیران بیمه بیکاری را در بودجه سالانه کشور پیش بینی و در اختیار حساب قرار دهد.
تبصره 2- بیکاران مشمول این قانون در اخذ پروانه‌های کسب و کار و موافقت اصولی و تاسیس واحدهای اقتصادی از وزارتخانه یا دستگاه‌های ذی‌ربط با معرفی وزارت تعاون کار ورفاه اجتماعی در اولویت قرار خواهند داشت.
تبصره 3- وزارت تعاون، کار ورفاه اجتماعی مکلف است در اجرای این قانون، آموزش‌ مهارت‌های مورد نیاز بازار کار و بازآموزی و ارتقای مهارت کارگران تحت پوشش بیمه بیکاری موضوع بند "پ" ماده 7 را از طریق مراکز دولتی یا غیر دولتی با استفاده از منابع حساب محقق نماید.
تبصره 4- نهضت سوادآموزی موظف است با همکاری کارفرمایان و وزارتخانه‌های ذی‌ربط نسبت به تشکیل کلاس‌های سوادآموزی برای بی‌سوادان مشمول این قانون اقدام نماید.
ماده 11- صندوق تامین اجتماعی مکلف است حساب‌های درآمد حق بیمه بیکاری و پرداخت مقرری بیمه بیکاری موضوع این قانون را جداگانه نگهداری و در صورت‌های مالی سالانه خود منعکس و گزارش عملکرد وآن را به صورت تفکیکی ارائه نماید.
ماده 12- وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و صندوق تامین اجتماعی مجری این قانون خواهند بود.
ماده 13- هزینه‌های موضوع این قانون منحصراً‌ از محل درآمدهای ناشی از آن تامین می‌گردد.
تبصره – هزینه پرداختی صندوق تامین اجتماعی بابت مقرری بیمه بیکاری چنانچه مازاد بر درآمدهای وصولی از اجرای این قانون باشد. به عنوان دیون دولت در حساب‌های مالی صندوق تامین اجتماعی منظور خواهد شد. معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور موظف است کسری مذکور را در بودجه‌های سنواتی پیش‌بینی نماید.
ماده 14- این قانون، جایگزین قانون بیکاری مصوب 1369 می‌گردد. ولی بیمه شدگانی که تاریخ وقوع بیکاری آنان مربوط به قبل از تصویب این قانون باشد، از هر نظر مشمول مقررات قانون بیمه بیکاری مصوب 1369 خواهند بود.
ماده 15- آیین نامه‌های اجرایی این قانون توسط وزارت تعاون، کار ورفاه اجتماعی تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.