نگاهی به انتخابات پارلمانی روسیه

غلامحسين طاهري

کد خبر: ۲۰۷۹۸۹

تاریخ: ۱۳ آذر ۱۳۹۰ - ۰۰:۳۰

انتخابات مجلس دومای دولتي روسیه چهارم دسامبر ( 13 آذر )برگزار می شود. ,و به اعتقاد اكثريت كارشناسان و تحليل گران سياسي حزب حاكم روسیه واحد به رهبري «ولاديمير پوتين» نخست وزير و رهبر اين حزب اكثريت كرسي هاي نمايندگي را بدست خواهد آورد و پوتين راه راه براي احيا قدرت و بازگشت به رهبري كرملين خواهد گشود .

حزب روسيه واحد در دوره كنونی، 315 كرسی از 450 كرسی پارلمان روسیه را در اختیار دارد. هر چند ر قباي اين حزب يعني احزاب كمونيست به رهبري «گنادي زيوگانف» رييس اسبق دوما و حزب ليبرال دمكرات به رهبري ولاديمير ژيرنفسكي ميتوانند تعداي از كرسي ها را از آن خود كنند با اين حال حزب روسیه واحد اکثریت کرسی در دوما را حفظ خواهد کرد، اما احزاب مخالف می‌توانندتا 46 درصد رأی بیاورند.

البته این نشان کم شدن آرا حزب روسیه واحد نیست بلکه نشان انعطاف در ساختار سیاسی است. چرا که مقامات كرملين می‌خواهند تا مباحثات در دوما گرم‌تر شود و احزاب مخالف در دوما وزن بیشتر داشته باشند. هر چند بر اساس نتایج آخرین نظرسنجی، محبوبیت حزب 'روسیه واحد' 58 درصد می باشد اين درحالي است كه به نوشته مطبوعات مسكو در انتخابات سال 2007، ميلادي 46 درصد 2 هفته قبل از روز انتخابات حاضر بودند به روسیه واحد رای بدهند اما یک هفته قبل از تاریخ رأی‌دهی شمار این افراد به 50 درصد افزایش پیداکرد. به نظر "ولادیمیر پولیاکوف" حزب روسیه واحد یک برگ برنده‌ دارد و آن این است که در نشست عمومی (کنگره) "ولادیمیر پوتین" رسماً به عنوان نامزد انتخابات ریاست جمهوری معرفی شد که همین اتفاق موجب افزایش رأی به نفع این حزب خواهد شد.

در واقع باید گفت که این واقعه تکرار شرایط سال 2007 است و حدود 50 چند درصد از میان 15 درصد واجدان شرایط انتخابات به حزب روسیه رای خواهند داد پوتين و همفكرانش تلاش مي كنند حزب لیبرال دموکرات ژیرينوفسکی که سرمایه‌گذاری خاصی در این حوزه کرده را تا حدودی خنثی کنند. در اين حال نخست وزير روسيه كه اخيرا نامزدي خود رابراي بدست آوردن پست رياست جمهوري اعلام كرده است واز پشتياني شاگرد قبلي خود مدودف رييس جمهور اين كشور برخودار است .

در دیدار با سران جناح حزب روسیه واحد در دوما با بیان اینكه 'رویدادهای آمریكا و كشورهای اروپایی در نتیجه عدم وجود همبستگی در جامعه و ناتوانی نیروهای سیاسی از توافق به وجود آمده است'،گفت: امیدوارم چنین وضعیتی در روسیه بروز نكند. پوتین تصریح كرد: اگر اكثریت در دومای روسیه را از دست بدهیم ، پارلمان همانند برخی كشورها توانایی گرفتن تصمیم های لازم در موقع مناسب را نخواهد داشت و تنها وعده خواهیم داد و این مساله ما را به وضعیتی سوق خواهد داد كه برخی شركای اروپایی قرار دارند.

در اين حال به باور بسياري از كارشناسان و تحليل گران روسيه و كشور هاي سي آي اس انتخابات دومای روسیه در حالي برگزار مي شود كه ولاديمير پوتين 59 ساله پس از توافق با مدودف رييس جمهور روسيه کاندیداتوری خود عملا اعلام کرد.

كارشناسان ميگويند که انتخابات دوما لازمه موفقیت در انتخابات ریاست جمهوری در ماه مارس 2012 است. مقامات كرملين بر اين باورند كه ظرفیت حزب "روسیه متحد"مسكو را از مشكلات موجود نجات خواهد داد آنان مي گويند بعد از موج بحران اقتصادی در امریکا وسپس انتقال آن به اروپا این امکان وجود دارد که بتدریج آثار این بحران وارد حوزه روسیه شود.جامعه روسیه هنوز ترس از بحران اقتصادی را در درون خود احساس می‌کند و احتمال شوک تورم سرسام آور را با اظطراب دنبال می‌کند.

بخش عظیمی از جامعه روسیه در برابر شوک احتمالی اقتصادی در روسیه تنها ظرفیت چند ماه مقاومت دارند و تقریبا نیمی از جامعه و مردم در روسیه اعتقاد جدی به تونایی احزاب موجود برای حل مسائل خود ندارند و بی دلیل نیست که احزاب غرب‌گرا همانند اتحادیه مدنی به رهبری کاسپاروف تحریم انتخابات را مطرح می سازد چون احساس می‌کنند با چراغ تحریم می‌توانند اپوزسیون خاموش و بدون حزب را بخود همراه سازند. در اين حال حضور 650 ناظر خارجي و 50 هزار مامور پليس براي برگزاري انتخابات روسيه حكايت از حساسيت اين انتخابات دارد هر چند شك و ترديدهايي مبني بر اين مساله وجود دارد كه روسيه ممكن است حضور ناظران خارجي را براي كنترل بر انتخابات پارلماني چهارم دسامبر (13 آذرماه) محدود كند.

به گزارش خبرگزاري روسي نووستي، با اين حال، رئيس مركز برگزاري انتخابات روسيه كه به حمايت از حزب حاكم "روسيه متحد" متهم شده است، به گروه‌هاي ناظر چون نهاد امنيت و همكاري در اروپا يا OSCE هشدار داده است ولاديمير پوتين، نخست‌وزير روسيه نيز به قدرت‌هاي غربي در مورد تلاش براي تحت تاثير قرار دادن مبارزات انتخاباتي در روسيه هشدار داده بود، به طوري كه ناظران مستقل اين امر را به نوعي "بدفهمي‌ كامل پوتين" در مورد بحران سياسي در روسيه توصيف كرده بودند در اين حال تحليل گران سياسي در ارزيابي از تحولات روسيه ميگويند رویکرد تمرکز قدرت پوتین و تأثیر آن بر محدوده اقدام احزاب همان گونه که پوتین بارها و به روشنی تأکید کرده بود، تمرکز قدرت و ایجاد دولتی قدرتمند یکی از اصول اساسی شیوه حکومت مداری او در هر دو حوزه داخلی و خارجی بود.

او تمرکز قدرت در دولت را کارآمدترین سازوکار رفع مشکلات، بحران ها و نابسامانی های سیستمی و مهم ترین اصل توسعه سیاسی، اقتصادی و اجتماعی روسیه در مرحله فعلی (دوران گذار) می دانست و بر همین اساس از ابتدای به دست گرفتن قدرت عزم خود را برای ایجاد دولتی قدرتمند و متمرکز جزم و بر ارجحیت «دیکتاتوری قانون» بر «حاکمیت قانون» تأکید نمود. او توانست در مدت نسبتا کوتاه از طریق اصلاحات «از بالا» راهبرد تثبیت و تمرکز قدرت در کرملین را تا حد قابل ملاحظه ای به انجام برساند. در این بین تشدید محدودیت ها در قانون احزاب به عنوان یکی از پایه ها و جنبه های اصلی سیاست تمرکز قدرت دولت او، از عوامل اصلی کاهش تکثرگرایی در سیستم حزبی و کاهش توان احزاب در اعمال تأثیر مؤثر بر فرایندهای سیاسی در دوره وی بود. . بر اساس قانون جدید احزاب و ضمیمه آن که در سال ۱۳۸۳ (که به نحوی تشدید محدودیت های قانون تیر ۱۳۸۰ بود) به تصویب رسید جریان های سیاسی برای احراز شأنیت یک حزب حداقل باید چهار شرط مهم را حائز می بودند؛ ۱) حداقل در نیمی از کل مناطق روسیه دارای شعبه های منطقه ای باشند.

۲) در هر یک از این شعبه ها باید حداقل ۵۰۰ عضو و در سایر مناطق حداقل ۲۵۰ عضو داشته باشند.۳) حداقل اعضای حزب کمتر از ۵۰ هزار نفر نباشد.۴) کاندیداهای احزاب باید حداقل هر ۵ سال یک بار در انتخابات محلی، منطقه ای و فدرال پیروز شوند. با استناد به همین قانون حدود ۲۱ حزب به علت فقدان شعبه های کافی منطقه ای غیرقانونی اعلام شدند. اداره ثبت فدرال وزارت دادگستری روسیه نیز دی ۱۳۸۴ اسامی ۳۲ حزب سیاسی را اعلام کرد که از این تعداد ۲۵ حزب باید مجدداً به ثبت می رسیدندمرور تحولات سال های اخیر نیز نشان از تأثیرپذیری شدید رفتارهای حزبی از دیدگاه ها و عملکرد نخبگان آنها و پیامدهای منفی این امر بر رابطه آنها با جامعه دارد.

این تحولات به انگیزه های نخبگان در پیگیری منافع شخصی خود شکل منسجم تری داده، به نحوی که شکل گیری سیستم حزبی نهادینه و ساختارمند را با چالش مواجه کرده است. اغلب احزاب حاضر در این سیستم حزبی به لحاظ عدم پشتوانه مردمی به «محافل دوستانه» شباهت بیشتری دارند، لذا به نظر می رسد به همین واسطه حائز تعریف حزب که عبارت از گروهی از شهروندان با آرمان های مشترک و تشکیلات منظم که با اتکاء به پشتیبانی مردم برای کسب قدرت و یا شرکت در آن مبارزه سیاسی می کنند، نباشند.

در اين حال رسانه هاي امريكايي و انگليسي كه از مدتها موضوع حقوق بشر و سخت گيري هاي مقامات كرملين را در برخورد با مخالفين پوشش مي دهند معتقدند نكته ای كه درخصوص اوضاع فعلی روسیه باید مورد توجه قرار بگیرد این است كه در گذشته برخی از نخبگان سیاسی و اقتصادی روسیه در مقابل بهبود اوضاع تجاری و اقتصادی این كشور به پذیرش محدودیت های سیاسی كرملین تن دادند و این معامله را به سود خود دانستند اما در شرایط فعلی كه اوضاع اقتصادی رو به وخامت رفته، نبود برخی آزادی های سیاسی نیز بیشتر به چشم می آید.

درواقع برنامه ای كه ولادیمیر پوتین برای جذب نخبگان به سمت خود چیده بود، در شرایط اقتصادی فعلی كاملا شكست خورده به نظر می رسد. از سوی دیگر دیمیتری مدودف كه با حمایت پوتین به ریاست جمهوری روسیه رسیده. انتقاد از برخی سیاست های پوتین و نیز ناكامی دولت را كنار گذاشته و مقتضیات قانون اساسی را در اظهارات خود مورد توجه قرار داده است. او در این اظهارات مستقیما نامی از پوتین نیاورده اما به هر حال سیاست های اقتصادی روسیه مستقیما توسط پوتین كنترل شده اند و به نظر می رسد كه همین مساله اقتصاد می توانداينده سياسي مسكو را تاحدودي .كدرنشان دهد با هم اين احوال ترديد نيست كه پوتين و يارانش براي بازگشت قدرتمندانه به كرملين حداقل در اين مرحله با مشكل جدي مواجه نخواهند بود به اعتقاد تحليل گران اکنون پوتین که بر اسب تزار سوار شده است پرچم دمکراسی مستقیم روسی را بدست گرفته است و جدا کردن مواضع خود با " دوستان اروپایی و همکاران امریکایی" را با لحنی دلسوزانه مطرح می‌سازد.

انتخاب رهبری انرژی در جهان و تمرکز جدید بر رهبری روسیه در یورو آسیا جدا از اهداف توسعه‌ای روسیه در محیط بین الملل در اصل یک نیاز استراتژیک برای بقای فدراسیون روسیه محسوب می‌شود.او قصد دارد تا روسیه متحد را به سمت روسیه مقتدر راهبری کند تاکید ولادیمیر به ضرورت توجه به نسل جدید مدیران حزبی در اصل هشدار به برخی از مدیران بود که در افکار عمومی مورد سوال واقع شده اند و این احتمال وجود دارد که بعد از انتخابات دوما و سپس انتخابات ریاست جمهوری روسیه در ماه مارس پوتین اقدام به آرایش جدیدی در درون حزب متحد روسیه اقدام کند .

گفتني است سابقه تشكيل مجلس و برخورداري از قانون اساسي در روسيه به دوران حكومت تزارها و بعد از آن روي كار آمدن حكومت كمونيستي در اين كشور بازمي گردد كه در دوران شوروي تا سال 1993 تحت عنوان شوراي عالي مشغول بكار بوده است .

در سال 1993 يلتسين با اتكا بر نتيجه برگزاري رفراندوم كه بر طبق آن 67% مردم روسيه خواستار برگزاري انتخابات پيش از موعد مجلس بودند ،‌ پارلمان را منحل ساخت در حاليكه طبق قانون اساسي از چنين اختياري برخوردار نبود . خاسبلاتف نيز كه درآن دوران رياست شوراي عالي را برعهده داشت نيز متقابلا يلتسين را بركنار نمود و ژنرال روتسكوي را به عنوان رئيس جمهور روسيه معرفي نمود . سرانجام اختلافات اين دو به روياروئي نظامي منجر گرديد و بنا به دستور يلتسين، پارلمان روسيه مورد حمله نطامي قرار گرفت و بدين ترتيب رئيس جمهور موفق شد با حمايت كامل نيروهاي نظامي در مقابله با قدرت طلبي پارلمان به پيروزي دست يابد .

بدنبال آن شوراي عالي منحل و دو مجلس تحت عنوان دوماي روسيه و شوراي فدراسيون بر اساس قانون اساسي جديد پا به عرصه وجود نهاد كه طبق قانون اساسي بسياري از اختيارات آن به رئيس جمهور منتقل گرديد و بدين ترتيب روسيه از سيستم پارلماني به سيستم رياستي كامل تبديل گرديد . به فرمان رئيس جمهور در سال 1993 انتخابات دوماي دولتي برگزار گرديد كه حزب ليبرال دموكرات به اكثريت آراي دست يافت و با ائتلاف با گروههاي چپ يكي از اعضاي حزب كمونيست بنام ريبكين به رياست دوما انتخاب گرديد .