«نگاه شما»: لایحه بودجه چگونه تنظیم می‌شود؟

کد خبر: ۲۰۶۰۰۵

تاریخ: ۰۶ آذر ۱۳۹۰ - ۱۰:۱۵

وظایف و اختیارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور بنا بر ماده 4 و 5 از فصل سوم قانون برنامه و بودجه، مصوب سال10/12/1351 تعریف شده است و یکی از مهمترین وظایفی که بر عهده سازمان مذکور نهاده شد، «‌تهیه و تنظیم بودجه کل کشور» بود که پس از انحلال سازمان مذکور این وظیفه مهم به معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور منتقل شد.

برای تهیه و تنظیم بودجه، روش‌های گوناگونی است که در قسمت برآورد درآمدها، هزینه‌ها و سرانجام طبقه‌بندی هزینه اعمال می‌شود. از آغاز دهه 80، اجرای متد بودجه‌ریزی عملیاتی در قانون برنامه توسعه هدفگذاری شده و همواره متولیان بودجه ریزی مدعی اجرای آن بودند لیکن بر خلاف ادعاهایی که درباره اجرای بودجه ریزی عملیاتی مطرح شد؛ متدی که از سال‌های قبل از انقلاب تاکنون به عنوان مبنای بودجه ریزی استفاده می‌شود. روش «‌بودجه‌ریزی افزایشی» است که با افزایش درصدی به عملکرد بودجه سال قبل، بودجه سال بعد را فارغ از دیگر مولفه‌های تأثیرگذار، محاسبه و سقف اعتباری دستگاههای اجرایی را مشخص می‌نماید.

برای نمونه، در سال 1389، برای محاسبه اعتبار جاری مورد نیاز دستگاه‌ها، عملکرد مالی آنها به دو بخش «‌حقوق و مزایای مستمر» و «‌سایر هزینه‌ها» تقسیم شده، این تقسیم بندی در فرم شماره 2 (برآورد اعتبارات هزینه بر حسب برنامه‌) موافقتنامه اعتبارات هزینه و منابع که بین معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی و دستگاه‌های اجرایی مبادله می‌شود، قابل دیدن است.

سپس با رویکرد متد بودجه ریزی افزایشی به عملکرد «‌حقوق و مزایای مستمر» به میزان 6% و به «‌سایر هزینه‌ها» 4% رشد داده شده و برای اساس این محاسبات بودجه سال 90 آنها محاسبه گردید؛ برای نمونه، اگر 60 واحد از اعتبارات یک دستگاه اجرایی در سال به عنوان هزینه حقوق و مزایای مستمر پرداخت شده باشد و 40 واحد برای سایر هزینه‌ها، سقف اعتباری آن دستگاه اجرایی به شرح زیر محاسبه شده است:

105.2 = (104% * 40) + (106% *60‌)

یعنی اعتبار دستگاه اجرایی فرضی با رشد 5.2% بر اساس سال 1390 محاسبه و در لایحه بودجه منظور شد؛ بنابراین، ذکر این مهم لازم است که این روش کلی استفاده شده برای تدوین اعتبارات جاری در لایحه بوده، اما ممکن است برای اعتباراتی خاص به منابع برخی دستگاه‌ها افزوده شده باشد.

بنا به شواهد، این روش برای لایحه سال 1391 دوباره تکرار شده لیکن درصد افزایش به ترتیب به 8و 5 درصد تغییر یافته و حال میتوانیم برای دستگاه اجرایی فرضی دوباره سقف اعتباری لایحه 91 را محاسبه کنیم:

112.4 = (105% * 41.6) + (108% *63.6‌)

بنابراین، رشد اعتباری از سال 90 به 89 برابر 5.2% و از سال 90 به 91 به میزان 6.8% خواهد بود. همان گونه که دیده می‌شود، رشد اعتباری دستگا‌ه‌ها در دو سال 12.4% بوده است که هیچ تناسبی با تورم و اثرات آزاد سازی نرخ حامل‌های انرژی، نداشته و مهمترین وظیفه مهم دولت، پرداخت حقوق کارکنان است!

بدیهی است تا زمانی که معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی از روش‌های سنتی و غیر علمی در نظام بودجه‌ای استفاده می‌کند، همواره شاهد توزیع ناعادلانه منابع و وجود کسری اعتبارات خواهیم بود. اما نکته مهمی که در این سیستم بودجه ریزی مغفول مانده است، استناد نکردن به سند چشم انداز و سایر اسناد بالادستی است و یکی از دلایلی که باعث شده تا به اهداف برنامه‌‌های توسعه سوم، چهارم دست پیدا نکنیم، عملکرد بودجه ریزان است. باید دید، آیا قربانی بعدی این سیستم سنتی، برنامه پنجم توسعه خواهد بود! ؟

فرستنده: محمد علی فرقانی

«تابناک» مطالب اختصاصی و گردآوری شده توسط خوانندگان محترم را در قالب جدیدی با عنوان « نگاه شما» منتشر خواهد کرد.

مخاطبان محترم می توانند مطالب دلخواه خود را در موضوعات مختلف، به آدرس [email-masked] ارسال نمایند.

مخاطبان محترم برای ارسال مطالب خود باید چند نکته  را در نظر داشته باشند:

1. این قالب جدید برای ارائه و معرفی «نگاه بییندگان به تمام موضوعات» می باشد.

2.مطالب اختصاصی یا گردآوری شده می تواند در قالب: ایده ، فیلم، عکس، گزارش تحلیلی، گزارش خبری، کاریکاتور و... باشد.

3. مطالب ارسال شده حتی الامکان با ذکر نام و نام خانوادگی فرستنده باشد.

4. موارد ارسالی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین جاری نداشته باشد.

5. مطالب ارسالی به زبان و فونت فارسی باشد.

6.مطالب ارسال شده حتی الامکان حاوی اطلاعات دقیق باشد.

مشخصات فنی

1. از ارسال تصاویر در متن فایلهای word خودداری شود.

2. حجم فایل تصویری ارسالی( به صورت gif یا jpg ) بیشتر از 5 مگابایت نباشد.

3. حداکثر حجم فایل صوتی یا ویدیو پنجاه مگابایت باشد. (نوع فایل: wmv,  flv, wav, mp3, wma)