ارزيابي مركز پژوهش‌ها از راهبردهاي عفاف و حجاب

کد خبر: ۱۹۲۴۹۳

تاریخ: ۰۲ مهر ۱۳۹۰ - ۲۰:۱۴

مرکز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي راهبردهاي اقناعي و کنترلي عفاف و حجاب را ارزيابي کرد.

به گزارش ايسنا، دفتر مطالعات فرهنگي مرکز پژوهش‌هاي مجلس با تاکيد بر اين‌که براي ترويج حجاب و جلوگيري از بدحجابي مخاطب شناسي و تفکيک مخاطبان الزامي است، دو نوع راهبرد را براي گسترش حجاب و عفاف در جامعه اسلامي مورد توجه قرار داده است.

بر اين اساس در راهبرد اقناعي مخاطب آحاد جامعه هستند و از ابزار تشويق و ترغيب براي گسترش حجاب در جامعه استفاده مي شود.

اين گزارش مي‌افزايد: براي ترويج حجاب و عفاف مي‌توان اقداماتي را انجام داد. اولين افزايش آگاهي افراد در جامعه نسبت به حجاب اسلامي از طريق آموزش‌هاي مستقيم و غيرمستقيم است. دومين گام مصداق سازي براي تعيين پوشش حداقلي و حداکثري است. اين‌که چادر حجاب برتر است ولي مي‌توان از پوشش‌هاي ديگري که بدن را مي‌پوشانند نيز استفاده کرد. مرحله بعدي ايجاد احساس مثبت به مساله حجاب است. تا اين حس مثبت در درون افراد انتقال نيابد آن‌ها هم در آن مورد جبهه‌گيري مي‌کنند. پرهيز از ارائه يک الگوي واحد در پوشش اسلامي و استفاده از گفتار مناسب در انتقال مفاهيم ديني و هم‌چنين الگوسازي براي جوانان از راه‌هاي موثر ايجاد حس مثبت به پديده حجاب است.

و آخرين اقدام حمايت از توليدکنندگان پوشاک منطبق بر موازين و پوشش اسلامي است.

اين گزارش با تاکيد بر اين‌که راهبرد اقناعي در کوتاه‌مدت داراي اثربخشي سريعي نيست به راهبرد تحميلي مي‌رسد و تصريح مي‌کند: در اين راهبرد مخاطب گروه‌هاي ترويج دهنده بدحجابي و افراد بدحجاب هستند که با توسل به اجبار و برخورد با متخلفان سعي بر مقابله با نمادهاي بدحجابي مي‌شود. برخورد با اصنافي که عرضه کننده و تبليغ کننده بدحجابي هستند و برخورد با افراد در اماکن عمومي از موارد اين راهبرد محسوب مي‌شوند.

برخورد با عرضه پوشاک و محصولات سمعي و بصري نابهنجار و جمع‌آوري آن‌ها که بر عهده نيروي انتظامي است. اما وزارت بازرگاني، وزارت ارشاد و سازمان گمرک نيز موظف هستند از ورود يا انتشار محصولات ضد ارزش‌هاي اسلامي جلوگيري کنند.

بر اساس اين گزارش، از ديگر اقدامات پيش رو برخورد با الگوها و مصداق‌هاي نابهنجار و نامتعارف در جامعه است. نظام اسلامي در قالب برخورد با بدحجاب‌ها در اماکن عمومي اقدام مي‌کند.

اين گزارش مي‌افزايد: براي اثربخش بودن اين طرح بايد دو گروه از بدحجابان را از هم جدا کرد: طرح ارشد براي گروهي از بدحجابان که قصد مقاومت مقابل نظام جمهوري اسلامي را ندارند و صرفا عقايد ديني در آنها کمرنگ‌تر است، شايد پاسخگو باشد؛ اما گروهي از بدحجابان که مي‌توان از آن‌ها به عنوان حجاب ستيز ياد کرد نه تنها در مقابل تذکرات داده شده دست به تغيير رفتار نمي‌زنند، بلکه به مقاومت و پرخاش به تذکرات پليس مي‌پردازند، که اين به بغرنج‌تر شدن شرايط کمک مي‌کند زيرا اين گروه تلاش مي‌کنند همدردي جامعه را برانگيخته و رفتار خود را امري بهنجار و رفتار نيروي انتظامي را نابهنجار جلوه دهند.

البته ناگفته نماند که اين روش به لحاظ اجتماعي و هم از حيث سياسي پرهزينه است، حتي استفاده صرف از اين راهبرد نه تنها باعث کاهش بدحجابي نمي‌شود که سبب شکل‌گيري مقاومت و گسترش روزافزون بدحجابي در جامعه خواهد شد. علاوه بر اين اجراي مقطعي و فصلي طرح باعث بي‌اثر شدن اقدامات انجام شده و کاهش تاثيرگذاري از اين روش شده است.

دفتر مطالعات فرهنگي در پايان به ارزيابي اين دو راهبرد و نتيجه بخش بودن آن پرداخته است.

بر اين اساس، کاربرد راهبرد اقناعي در ترويج حجاب و عفاف منطقي‌تر از استفاده از راهبرد تحميلي است، زيرا در اين راهبرد نظام با استفاده از ابزارهاي تشويقي اقدام به ايجاد نگرش مثبت به حجاب مي‌کند که اين روش برنامه‌ريزي کلان و بلندمدتي را نياز دارد.

در راهبرد تحميلي برخورد با اصناف گسترش دهنده بدحجابي ضروري است زيرا اگر کالاي نابهنجار در جامعه رواج پيدا کند مردم ناخودآگاه به سمت آن کالا ترغيب مي‌شوند. پس براي ورود و رواج اين کالاها بايد نظارت بيشتري باشد.

از طرف ديگر برخورد نيروي انتظامي با افراد بدحجاب، ممکن است اين افراد به اين مساله مقاومت کنند و به اقدام دفاعي دست بزنند و به جاي اصلاح رفتار خود به زورآزمايي به حکومت بپردازند. در اين صورت به جاي کاهش بدحجابي با افزايش آن روبرو شويم.

اين گزارش تاکيد مي‌کند براي ترويج فرهنگ حجاب و عفاف تمامي سازمان‌ها و نهادها در سطح کشور موظف هستند، اما گاهي اقدامات انجام گرفته از سوي دستگاه‌هاي اجرايي به دليل کار کارشناسي نشده و موازي کاري و گاه متعارض با هدف اصلي با وجود صرف هزينه‌هاي کلان بي‌اثر است. در صدا و سيما و محصولات سينمايي شاهد بازيگراني با پوشش و آرايش نامناسب هستيم. براي مقابله با اين مسائل لزوم شکل‌گيري مرکز نظارتي، براي نظارت بر فعاليت‌هاي سازمان‌ها در گسترش طرح حجاب و عفاف بيش از پيش احساس مي‌شود. اين مرکز با اقدامات پژوهشي و کارشناسي جهت مخاطب سنجي و شناخت راهکارهاي مناسب و کاربردي، مي‌تواند در جهت گيري مناسب راهبردها و اقدامات منوط به آن‌ها موثر باشد.