شتابدهنده بزرگ «ال.اچ.سي» دچار نقص فني شد

بخش ناقص شتابدهنده «ال.اچ.سي» بايد هم‌اکنون دوباره گرم شود تا کارشناسان بتوانند نواقص آن را دقيقا بررسي و تعمير کنند و در حالي که تعمير چنين نواقصي در يک شتابدهنده ديگر صرفا چند روز زمان نياز دارد، اما شتابدهنده «ال.اچ.سي» يک ماشين ابررسا با مراحل گرم و خنک شدن طولاني است و ما بايد براي تعمير آن چند ماه آن را خاموش کنيم.

کد خبر: ۱۹۱۴۸

تاریخ: ۰۲ مهر ۱۳۸۷ - ۱۵:۲۹

شتابدهنده ‌هادروني بزرگ «ال.اچ.سي» که قرار است بزرگترين و گرانترين آزمايش‌هاي فيزيک در تاريخ بشر با آن انجام شود، دچار نقص فني شده و فعاليت آن دست‌كم دو ماه متوقف خواهد شد.

به گزارش سرويس بين‌الملل «تابناك» به نقل از اشپيگل، نواقص فني اين شتابدهنده نو که آزمايش‌هاي اوليه آن، دوازده روز پيش در مراسمي در مرکز سازمان پژوهش‌هاي هسته‌اي اروپا به نام «سي.اي.آر.ان.» و يا «سرن» در ژنو آغاز شد، بزرگتر از آن است که کارشناسان پيش بيني کرده بودند.

داغ شدن بيش از اندازه مغناطيس‌هاي (آهن ربا) قوي اين شتابدهنده، از دلايل اين نقص فني است؛ اين مغناطيس‌ها قرار است ذرات پروتون تزريق شده به اين شتابدهنده را در يک مدار خاص در کنترل داشته باشند.

مدار الکتريکي شتابدهنده «ال.اچ.سي» که ظاهرا داراي نقص فني است، باعث يک واکنش زنجيره‌اي در تمام اين شتابدهنده شده و در نتيجه، خسارات شديدي به آن وارد کرده است. يکي از مغناطيس‌هاي بزرگ اين شتابدهنده که قلب آن را تشکيل مي‌دهد، به ميزان زيادي داغ شده و يا به عبارتي به اندازه کافي خنک نشده است.

نقص فني اين شتابدهنده ميلياردي، شبيه کابوسي براي پژوهشگران مرکز سرن است. در حالي که «جيمز گيليس»، سخنگوي مرکز سرن، در آغاز ابراز اميدواري کرده بود که نواقص شتابدهنده به زودي برطرف خواهد شد، اما هم‌اکنون چنين به نظر مي‌رسد که تعمير آن ماه‌ها طول خواهد کشيد.

مغناطيس‌هايي که پروتون‌ها را روي مدار نگه مي‌دارند، بايد با هيليوم مايع تا منهاي 270 درجه خنک شوند تا سيم‌هاي نازک (سيم پيچ‌ها) آنها بتوانند ابررسا شوند.
به گفته گيليس، بخش ناقص شتابدهنده «ال.اچ.سي» بايد هم‌اکنون دوباره گرم شود تا کارشناسان بتوانند نواقص آن را دقيقا بررسي و تعمير کنند.

گيليس افزود: در حالي که تعمير چنين نواقصي در يک شتابدهنده ديگر صرفا چند روز زمان نياز دارد، اما شتابدهنده «ال.اچ.سي» يک ماشين ابررسا با مراحل گرم و خنک شدن طولاني است و ما بايد براي تعمير آن چند ماه آن را خاموش کنيم.

اين شتابدهنده به خاطر انرژي عظيمي که در زمان فعاليت در لوله‌هاي خود ايجاد مي‌کند، بايد هنگامي که تيم‌هاي فني و کارکنان در تونل آن در 100 متري زيرزمين هستند، خاموش باشد.
در صورتي که در اين شتابدهنده، يک اشعه پروتوني از کنترل خارج شود، سوراخ‌هاي عميقي ايجاد خواهد کرد. براي توقف چنين اشعه‌اي بايد آن را به سمت ديگري هدايت کرد تا وارد مغناطيس‌هاي خاصي شود که بدين خاطر ساخته شده‌اند. سپس اين اشعه به سمت هسته‌هاي گرافيتي به طول 8 متر که در بتون قرار دارند، هدايت تا قدرت نابود کننده اشعه پروتوني متوقف شود.

اين نواقص به خاطر بروز اختلال در يک ارتباط الکتريکي بين دو عدد مغناطيس ايجاد شده و بر پايه گزارش رسانه‌ها، دست‌كم يک تن هليوم «ابرخنک» از آن خارج شده است.
بدين ترتيب، فعاليت شتابدهنده «ال.اچ.سي» براي دومين بار در دوازده روز متوقف شده است. اين شتابدهنده يک هفته پس از آغاز فعاليت رسمي نيز به خاطر بروز مشکل در تأمين برق متوقف شد.

اين در حالي است که هکرهاي کامپيوتري نيز توانستند همان روز شروع آزمايش‌هاي ابتدايي (بيستم شهريور) شتابدهنده «ال.اچ.سي» با دسترسي به سيستم اين شتابدهنده، پيامي از خود باقي بگذارند.
هکرها در عين حال در اين پيام تأکيد بودند که قصد ايجاد مزاحمت در بزرگترين آزمايش‌هاي علمي در تاريخ بشر را نداشته و صرفا قصد شفاف نمودن ريسک‌هاي موجود در سيستم کاميپوتري اين شتابدهنده را داشته‌اند.

با آزمايش‌هاي شتابدهنده «ال.اچ.سي» که بزرگترين آزمايش‌هاي فيزيک و فيزيک ذرات در تاريخ بشر به شمار مي‌رود، زمينه براي يک مهبانگ يا انفجار بزرگ کنترل شده فراهم مي‌شود.
هدف اين آزمايش‌ها، پاسخ به پرسش‌هاي فيزيک و فيزيک ذرات از راه برخورد پروتون‌ها با يکديگر با سرعت نور (300 هزار کيلومتر در ثانيه) است.

ضدماده در کجاست؟ ماده تاريک و انرژي تاريک چيست؟ گيتي و هستي از چه چيزي ترکيب شده است؟ در مهبانگ و انفجار بزرگ چه اتفاق و حادثه اي رخ داده است؟ آيا ذرات اسرارآميز «هيگز ـ بوزون» واقعا وجود دارند؟ آيا فيزيک تئوري‌هاي جديدي چون «تئوري ابرتقارن» نياز دارد؟ اينها از جمله اين پرسش‌ها هستند.

ترجمه: مرتضي جواديان