حکایت فدرال رزرو و اشرافیان وال استریت

داگلاس فرنچ*

کد خبر: ۱۹۰۹۶۰

تاریخ: ۲۵ شهريور ۱۳۹۰ - ۲۳:۵۷

فوریه ۲۰۰۷ دنیای فایننس عالی هنوز روزهای اوج خود را تجربه می کرد. ترک های بازار وام های رهنی هنوز خودشان را نشان نداده بودند و گروه بلک استون استفان شوارتزمن هم به تازگی خرید ۳۹ میلیارد دلاری پرسروصدایش را انجام داده بود.

برای جشن گرفتن دلایل زیادی وجود داشت و بنابراین شوارتزمن هم فرصت را مغتنم شمرد و به مناسبت سالروز تولد شصت سالگی اش یک مهمانی ۳ میلیون دلاری با حضور ۳۵۰ میلیاردر از نزدیک ترین دوستانش ترتیب داد. ازجمله مهمانان این مجلس باربارا والترز، ماریا بارتیرومو، کاردینال ادوارد اگان و شهردار سابق نیویورک جورج پاتاکی بودند.

خرچنگ دریایی و فیله مینیون و بیکد آلاسکا در کنار نوشیدنی های گران قیمت و هنرنمایی مارتین شورت برای همگی فراهم بود. ماروین هملیش آهنگساز و نوازنده پیانو بخشی از قطعه A Chorus Line را نواخت. پتی لابله آهنگی که به مناسبت تولد ساخته شده بود را خواند و راد استوارت هم یکی از آهنگ های پرطرفدارش را آن طور که می گویند در ازای دستمزدی یک میلیون دلاری اجرا کرد.

فقط یک سال و نیم بعد در سپتامبر ۲۰۰۸ مشخص شد که جهان فایننس به پایان خودش نزدیک می شود. لمان برادرز اعلام ورشکستگی کرد و مریل لینچ که زمانی یکه تاز آمریکا بود به آغوش بانک آمریکا بازگشت و AIG هم برای دریافت ۴۰ میلیارد دلار کمک فوری از فدرال رزرو کاسه گدایی به دستانش گرفت.

عرضه نقدینگی M۲ در آن ماه چیزی در حدود ۸/۷ هزار میلیارد دلار بود و برنانکی و تیم گایتنر و هنک پاولسون آخر هفته ها را هم کار می کردند تا دوستان وال استریتی زخم خورده شان را نجات بدهند. در بدنه واقعی اقتصاد با نرخ بیکاری ۱/۶ درصدی اوضاع آنقدرها هم بد به نظر نمی رسید، با وجودی که اقتصاد طی هشت ماه اول سال ۶۰۵ هزار فرصت شغلی را از دست داد. ارزش مسکن نسبت به سال پیش ۱/۷ درصد پایین تر آمده بود، اما هنوز خانه های زیادی غرق نشده بودند.

با این وجود رییس فدرال رزرو علاقه ای به بخش واقعی اقتصاد نداشت. در ۱۰ سپتامبر ۲۰۰۸ ارزش کل ترازنامه بانک مرکزی ۹۲۷ میلیارد دلار بود، تا اول اکتبر این رقم به ۵/۱ هزار میلیارد رسید و هنوز بابانوئل برای اعلام سال نو از راه نرسیده بود که فدرال رزرو حجم ترازنامه اش را ۲/۲ هزار میلیارد دلار اعلام کرد.

اوضاع طوری شده بود که وقتی مردم پای دستگاه های خودپرداز می رفتند هنوز دکمه ای را نزده پول از ماشین بیرون می ریخت. همه چیز آنقدر خوب پیش رفت که برنانکی مرد سال ۲۰۰۹ مجله تایم شد آن هم به خاطر «رهبری خلاقانه اقتصاد که باعث شد ۲۰۰۹ به جای آنکه سال فاجعه اقتصادی باشد، تبدیل به دوره بهبود آرام اقتصادی شود.»

این سوال پیش می آید که تحلیل گر مجله تایم آن زمان از خود پرسیده بود که اگر این بهبود آرام برای دو سال دیگر نیز ادامه داشته باشد آن وقت باید چه گفت؟

عرضه M۲ همچنان بالاتر رفته و به ۲/۹ هزار میلیارد دلار رسیده است. سرعت افزایش انباشت پولی با وجودی که کاهش یافته در سه ماه اخیر حدود ۳/۱۵ درصد بوده است.

این انبساط پولی این طور نیست که همین طور از آسمان بیاید و بدون هیچ قصد و غرضی درست در زمان و مکان مناسب به دست کسی که احتیاج اش دارد بیفتد. افزایش عرضه پول از طریق سیستم بانک های تجاری و بانک مرکزی صورت می گیرد. آنها که اول از همه این پول به جیب شان می رود به هزینه دیگران از منافع آن بهره مند می شوند.

جیم گرانت اخیرا به وال استریت ژورنال گفته است: «دلار(پول) اعتباری یک سیستم اقلیت محور است. وال استریت از گروه های خاصی حمایت می کند – این آدم های تردست و بازارشناس خوب می دانند که چطور با دارایی ها بازی کنند تا منابع ارزان فدرال رزرو را برای سود بردن خودشان استفاده کنند و احتمال ضرر و زیان را نیز پایین بیاورند.»

بعد از آنکه S&P در ماه مارس ۲۰۰۹ تا رقم ۶۶۶ نیز سقوط کرد، بازار سهام تا همین نوسانات اخیر رو به بهبود داشت و حتی همان شاخص اوایل امسال به رقم ۱،۳۵۰ نیز رسید. وال استریت سال ۲۰۰۹ به بازیگرانش حدود ۶/۲۷ میلیارد و سال گذشته حدود ۸/۲۰ میلیارد دلار پاداش داد. تملک ها و ادغام هادو مرتبه قوت گرفته اند و خریدهای اهرمی نیز چندان از آنها عقب نیستند. تقاضا برای خرید دفاتر تجاری خیلی زیاد شده، اما کریگ کارمین روزنامه نگار وال استریت ژورنال اذعان می کند که این دارایی ها همین حالا هم حبابی شده اند.

شاخص ارزش املاک تجاری که از سوی موسسه Green Street Advisors ارائه می شود و به ارزش ساختمان های تملک شده در جریان بحران وام های رهنی نظر دارد از ۲۰۰۹ تاکنون بیش از ۴۵ درصد افزایش داشته و تا بالاترین رکورد خود تنها ۱۰ درصد فاصله دارد.

هر چند این شاخص برای دو ماه گذشته ثابت بوده، افزایش چشمگیر آن این نگرانی را پیش می آورد که مبادا جهش قیمت ها بیش از آن باشد که بهبود آهسته بنیان های اقتصادی قادر به پشتیبانی اش باشند.

بانک ها برای وام دادن به کسب و کارهای تجاری و اشخاص حقیقی دستشان می لرزد و حجم کل وام ها در مقایسه با فصل اول سال گذشته ۴/۳ درصد کاهش نشان می دهد. در عین حال بانک ها تا جای ممکن اوراق دولتی را می خرند، طبق گزارش باد کنراد اقتصاددان محقق مرکز کیسی حجم این خریدها در دو سال گذشته به ۵۰۰ میلیارد دلار رسیده است. بانک ها دارند لطف دولت را پاسخ می دهند، از کمک هایی که دریافت کرده اند به طور غیرمستقیم استفاده می کنند تا با پول فدرال رزرو به دولت کمک کنند.

بنابراین با وجودی که بخش زیادی از این پول راهی بازار سهام و املاک و بویژه اوراق قرضه دولتی شده است، این طور که به نظر می رسد سهم زیادی نصیب بخش واقعی اقتصاد نشده مگر به شکل افزایش قیمت ها و با وجودی که انبساط های مقداری بانک مرکزی انتظار می رفت که باعث افزایش آمار استخدام شود، بیکاری در ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ همچنان وخیم تر شده و هیچ بهبود نیز نیافته است. طبق آمار جان ویلیامز کارشناس مرکز Shadowstats.com تقریبا از هر چهار آمریکایی یک نفر بیکار است.

با وجودی که آمارهای ویلیامز می گوید که قیمت های مصرف کننده جهش رو به بالا داشته اند، دولت ادعا می کند که از فصل سوم ۲۰۰۸ تا فصل سوم ۲۰۱۰ هیچ افزایشی در شاخص قیمت مصرف کننده بوجود نیامده و به این ترتیب؛ یعنی هزینه زندگی دریافت کنندگان کمک های تامین اجتماعی هیچ افزایشی پیدا نکرده است.

شمار آمریکایی هایی که حالا چشم شان به دست عمو سام است تا غذایی بر سر سفره شان بگذارد به ارقام بی سابقه ای رسیده است. وزارت کشاورزی به تازگی اعلام کرده است که ۴۶ میلیون نفر – ۱۵ درصد کل جمعیت – برای خرید خواربارشان از دولت کمک دریافت می کنند.

طبق آمار Zillow هم اکنون برای ۲۸ درصد طبقه متوسط تنها دارایی ایشان یعنی مسکن، خود تبدیل به بدهی شده است. اقتصاددان ارشد این شرکت استن هامفریز در مصاحبه با بلومبرگ گفته است: «از تعریف کردن این همه داستان های غمناک خسته شده ایم، اما متاسفانه این داستانی است که باید گفت.» اگر رابرت شیلر حق داشته باشد احتمالش هست که خانه های بیشتری زیر آب بروند. به اعتقاد شیلر قیمت مسکن ۵ تا ۱۰ درصد دیگر نیز کاهش خواهد یافت.

سیاست مقابله با بحران برنانکی توسط ریچارد فون استریگل در کتاب «سرمایه و تولید» به چالش کشیده شد. استریگل اشاره در این کتاب اشاره می کند کسی که وضعیت اعتباری اش خوب باشد در شرایط بحران علاقه ای به استقراض نخواهد داشت. در حالی که صنایعی که درزمان بحران مجبور به تسویه هستند با علاقه تمام قرض خواهند کرد.

برآورده کردن تقاضای آنها به معنای به تاخیر انداختن دوره تسویه بحران و حتی تشدید کردن آن است. از ویژگی های بلافصل چنین شرایطی این است که در کنار تقاضای اندک برای سرمایه گذاری های معقول جدید تقاضای فراوانی برای اعتبار از سوی کسانی وجود دارد که می خواهند به این ترتیب رونق کاذب پیشین را همچنان حفظ کنند (به عبارتی یکجور تقاضای ناسالم برای اعتبار دارند).

درحالی که مردم عادی روزگار سختی را می گذرانند، اهالی وال استریت همین اواخر جشن تولد دیگری ترتیب داده بودند. سهامدار میلیاردر لئون بلک تولد شصت سالگی اش را در ویلای مشرف به اقیانوس اش در ساوتمپتون جشن گرفت. التون جان برای یک ساعت و نیم اجرای برنامه در حضور کسانی چون ورا وانگ، مایکل بلومبرگ، سناتور چاک شومر، مارتا استوارت و هاوارد استرن یک میلیون دلار دستمزد عایدش شد و همه اوقات خوشی راگذراندند.

پیتر لاتمن خبرنگار نیویورک تایمز در این باره می نویسد: «درحالی که بخش عمده اقتصاد هنوز نتوانسته است به طور قابل قبولی بحران مالی را پشت سر بگذارد، کسب و کار آقای بلک و دیگر افراد همتای او به روزهای خوش اش بازگشته است.»

شریک سابق لمان برادرز و متخصص مالی مایکل توماس عقیده دارد که گرفتن میهمانی در این شرایط حاکی از کج سلیقگی است. «این رفتار آنها به دیگران القا می کند که ایشان از مابقی جهان ایزوله هستند و پشت حصارهای بزرگ خانه هایشان اوقات خوشی را می گذراند و در واقعیت به گونه ای همین طور هم هست.»

شوارتزمن از شرکت بلک استون و لوید بلنکفین از گلدمن ساکس هم در این میهمانی شرکت کرده بودند؛ اینطور که شایع شده است آقای بلنکفین در میهمانی به شوارتزمن گفته است: «تولد شصت سالگی تو که همه ما را اسیر بحران مالی کرد، امیدوار باشیم این یکی میهمانی ما را از چنگال اش نجات دهد.»

هر چند احتمالش خیلی کم است آقای بلنکفین. کمک های خیرخواهانه فدرال رزرو به اهالی وال استریت در حال پوست انداختن است. این مهمانی شصت سالگی جدید هم هشدار دهنده یک انفجار مالی دیگر است.

*داگلاس فرنچ رییس موسسه میزس و نویسنده کتاب هایی چون «حباب های سفته بازانه نخستین و افزایش عرضه پول» و «ظهور و سقوط افسانه خانه دارشدن» است. فرنچ فوق لیسانس اقتصادش را از دانشگاه نوادا لاس وگاس و زیر نظر موری روتبارد گرفته کرده است.

مترجم: مجید روئین پرویزی

منبع:روزنامه دنیای اقتصاد از ميزس