پشت نقاب پادشاهی بریتانیا در ایران

احمد کارخانه*

کد خبر: ۱۹۰۴۲۸

تاریخ: ۲۳ شهريور ۱۳۹۰ - ۰۰:۱۸

سایمون گس، زمانی که از طرف سلطنت ملکه بریتانیا به عنوان سفیر در تهران معرفی شد پیامی را بر روی سایت سفارت نگاشت که در آن آمده است «بریتانیا و ایران دارای تاریخ طولانی و پیچیده‌ای می باشند. مسلما بخش‌هایی در این تاریخ وجود دارد که بر اساس معیارهای امروز باعث مباهات کشورم نمی باشد.»

وی پیام خود را با نرمی ادامه می‌دهد اما سفیر ملکه پادشاهی در ماه مارس ۲٠١١ به قصد آغاز مأموریت جدید خود به عنوان نماینده ارشد غیرنظامی ناتو در افغانستان، ایران را ترک کرد. در این شرایط، کاردار سفارت بریتانیا، خانم جین مریوت، عهده‌دار وظایف وی شد که به نظر می رسد فردی کار بلد و کاملا آشنا با امور دیپلماتیک است و قسمتی از مفهوم سخنان گس را در نامه‌های خود به خبرگزاری فارس و وزارت امورخارجه کشورمان در روزهای اخیر بازگو کرده است.

آنچه که دیپلمات‌های ملکه بریتانیا از سال  ۱۲۰۰ هجری شمسی با استقرار در باغ الچی در تهران دنبال می‌کنند به نظر می رسد تاکنون تغییری نکرده است و همیشه تازه‌ واردهای سفارت، راه گذشتگان و به عبارتی سیاستهای امپراطوري بریتانیا را به خوبی دنبال کرده‌اند و چه بسا بسیاری از آنها پس از سمت ریاست بر سفارت به خاطر عملکرد مطلوب به مقام‌های بالاتری نیز ارتقا یافته‌اند!

موقعیت جغرافیایی خاص، منابع طبیعی فراوان و امتیازهایی که از طریق نفوذ در ایران همواره عاید انگلیسی‌ها می‌شده است مانع از این بوده، که حتی لحظه‌ای از این سرزمین غافل شوند.

در  فرهنگ ایرانی از ضرب‌المثل‌ها به عنوان پند و حکمت یاد می‌‌کنند. دراین فرهنگ که برگرفته از حافظه تاریخی مردم کشورمان است وینستون چرچیل به عنوان دو دوره نخست‌وزیر بریتانیا، «مرد نیمه اول قرن بیستم»، درس خوانده آکادمی نظامی سلطنتی سندهرست، نماد سیاست انگلیسی است که از آن به تدلیس و فریبکاری، دورویی و سیاست بدون اخلاق یاد می‌شود.

شاید هر فرد عامی ایرانی، سیاست انگلیسی و چرچیلی را بهتر از موقعیت جغرافیایی بریتانیا بشناسد و هر یک از دیپلمات‌های این کشور که در تهران حضور یافته‌اند همان سیاست چرچیلی را به شکلی دنبال کرده‌اند و این مساله همچنان ادامه دارد.

مردم بریتانیا در رای گیری نوامبر ۲۰۰۲ بی‌بی‌سی، «وینستون چرچیل» را به عنوان «بزرگ‌ترین بریتانیایی تمام تاریخ» انتخاب کردند که این نشان دهنده اهمیت دادن به سیاست‌های چرچیل در جهان است. سیاست‌هایی که ملکه ویکتوریا را بیش از شش دهه بر کرسی صدارت سواحل شمال غربی اروپا نشاند و حتی الیزابت دوم می‌رود تا رکورد صدارت ویکتوریا را نیز افزایش دهد.

در گفته منسوب به وینستون چرچیل آمده است که «حقیقت تا چکمه‌هایش را بپوشد، دروغ نیمی از جهان را دور زده است.» از این گفته می‌توان دریافت پایه‌های سیاست انگلیس در منطقه خلیج فارس و به ویژه ایران بر چه مبنایی نهاده شده است.بر این اساس قدیمی‌ترین و بزرگترین بنگاه پخش خبر در سرتاسر جهان (بی.بی.سی.) تحت منشور سلطنتی ملکه بریتانیا با بودجه سالیانه بیش از ۴ میلیارد و ۳۰۰ میلیون پوند شکل گرفت. بودجه‌ای که توسط خانواده‌های صاحب تلویزیون در بریتانیا از طریق پرداخت هزینه ماهیانه‌ای باید پرداخت شود و بودجه بخش جهانی بی.بی.سی. توسط وزارت امور خارجه بریتانیا پرداخت می‌شود. نکته جالب اینکه همواره گفته می‌شود بی.بی.سی. مستقل است اما بودجه آن را نه دولت، بلکه مستقیما، از طرف وزارت امور خارجه بریتانیا تامین می‌شود. در فرهنگ انگلیسی مضحکه به نظر می رسد که بودجه‌ای از طرف وزارت امور خارجه سلطنت ملکه بریتانیا  برای انجام کاری مستقل پرداخت ‌شود.

البته بهتر است بگوییم برای انجام کاری حرفه‌ای و البته ظریف در عرصه سیاست این تامین بودجه صورت می‌گیرد.

بی.بی.سی. ابزار دست وزارت امور خارجه بریتانیا است. ابزاری ظریف و دقیق برای انجام جراحی‌های بزرگ در عرصه سیاست جهانی بر مبنای فکری سیاستمدارن بریتانیا.

در فتنه 1388 تهران نقش بی.بی.سی. و دنبال کردن سیاست‌‌های بریتانیا به خوبی آشکار شد و در هزار و یک مورد دیگر این دست نامرئی را می توان دید و در قیام محرومین انگلیس نیز عملکرد حرفه‌ای این سبکه سخن پراکنی از نگاه کارشناسان رسانه‌ آشکار است.

کشورهای غربی به خصوص انگلیس برای استیلاء بر کشورهای جهان سوم و غارت منابع این کشورها همواره از ترفند «تفرقه بینداز و حکومت کن» استفاده کرده‌‌اند. در کشورهای اسلامی هم مساعدترین زمینه برای اجرای ترفند مذکور، دامن زدن به اختلافات مذهبی و مناقشات فرقه‌ای است که از طریق رسانه‌هایی همچون بی.بی.سی. همواره به عنوان یک راهبرد اساسی دنبال می شود.

برخوردهای دوگانه سیاستمداران و به تبع آنها رسانه‌های انگلیس در وقایع انتخابات ایران و قیام محرومین در انگلیس نیز نشان دیگری از روش چرچیلی است. در قضایای انتخابات سال 1388 تخریب کنندگان اموال عمومی که به وضوح توسط هر فردی قابل مشاهده بود، معترض به انتخابات نام برده می‌شد و محرومان معترض و کشته شدن دوگان توسط پلیس حق مسلم پلیس شمرده می‌شود. وقتی که به جای پلیس انتظامی از نیروی‌های نظامی با اجازه اقدام به هر شکل ممکن برای سرکوب استفاده می‌شود می توان به راحتی به عمق اعتراض‌ها پی برد.

کشته شدن ورزشكار حرفه‌اي «ديل برنز» اهل «كامبرلند»، «فيليپ هولمز» راننده 53 ساله كاميون اهل بولتون به وسیله شوكرهاي برقي 50 هزار ولتی و مرگ «جاكوب مايكل» جوان 25 ساله به وسیله اسپري فلفل نشان از استفاده نیروی نظامی انگلیس از هر وسیله برای فرو نشاندن خشم مردم این کشور است. عفو بين‌الملل بارها اعلام کرده است كه اين شوکرهای قوی به صورت بالقوه مرگبار هستند.

سایمون گس، سفیر بریتانیا در تهران در  انتهای پیام خود در زمان ورود خود به ایران اظهار امیدواری کرده بود که «در مورد مسئله هسته‌ای که درقلب بسیاری از اختلافات ما (انگلیس و ایران)وجود دارد پیشرفت هایی تحقق یابد.» لازم است خدمت «گس» عرض کنم که در ایران استقبال همیشگی از بازرسان آژانس انرژی اتمی وجود داشته است و «هرمن ناکارتس» (Herman Nakarts) بازرس ارشد سازمان ملل روزهای گذشته در یک دیدار 5 روزه از همه مراکز غنی سازی ایران بازدید کرده است.

این بازدید در حالی صورت می گیرد که کشورهای غربی همواره با استناد به گزارش های جانبدارانه «آمانو» رئیس کنونی سازمان بین المللی انرژی هسته ای، ایران را به استفاده نظامی از انرژی هسته‌ای متهم می کردند. اما اجازه ایران به این مقام ارشد برای بازرسی پنج روزه از تمامی تاسیسات غنی سازی نشان دهنده این است که ایران چیزی برای پنهان کردن ندارد.

در پایان بايد به کاردار فعلی سفارت  ملکه پادشاهی بریتانیا عرض‌ كرد  که در این مبحث کوتاه جای سخن گفتن از مطالب  کتاب «سیاست بریتانیایی» تونی رایت استادیار «اندیشه سیاست بریتانیایی» و عضو فعلی حزب کارگر در پارلمان انگلستان، استعمار انگليس در ماوراء قفقاز و خليج فارس، روابط بختياري ها و شركت نفت ايران و انگليس، امتيازات عصر ناصري به بریتانیا، سياست انگلستان در انقراض قاجاريه و تشكيل سلسله پهلوي و انقلاب ثوره العشرين عراق، ستيز مسلمانان هند با استعمار انگليس و مسائل  تاریخی دیگر که یا تاکنون به آنها اعتراف کرده‌اید و یا در آینده اعتراف خواهید کرد، نیست.

به یاد داشته باشید که امروز بیداری ملتها به قلب اروپا رسیده است و سلطنت ملکه بریتانیا  در سواحل شمال غربی اروپا نیر متاثر از آنها است. حال اگر به گفته سفیرتان که هدفش را «ایجاد رابطه ای جدید بر اساس عدالت و احترام متقابل» برشمرد، معتقدید؛ پس بر این مبنا عمل کنید. زیرا که بر اساس یک ضرب المثل انگلیسی دوستی های حقیقی بدون شرط تساوی هیچوقت پایدار نیست. **

*روزنامه‌نگار و کارشناس علوم ارتباطات اجتماعی
**(Perfect friendship can not be without equality )