حذف ۴ صفر از پول ملی؛ شاید سال ۹۳

سیدنجیب حسینی

کد خبر: ۱۸۶۵۹۶

تاریخ: ۰۶ شهريور ۱۳۹۰ - ۰۹:۳۵

موضوع حذف چهار صفر از پول ملی از جمله مباحثی است که اخیرا از سوی دولت مطرح شده است و نظرات موافق و غیرموافق بسیاری در باره آن مطرح شده است؛ در این هفته نخستین دستور جلسه اعضای کمیسیون برنامه و بودجه بررسی حذف چهار صفر از پول ملی بود که با حضور مدیرکل بانک مرکزی، معاونان وی و اعضای کمیسیون یاد شده برگزار شد.

هفته‌نامه گلستان مهر در باره نتایج این جلسه و همچنین درباره مزایا و معایب حذف چهار صفر، با سیدنجیب حسینی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس و نماینده مردم مینودشت، کلاله، گالیکش و مراوه تپه، گفت‌وگویی انجام داده است که در ادامه می‌خوانید:

چه عاملی سبب شد که دولت این لایحه را به مجلس ارائه کند؟

دولت دهم به‌دلیل برخی از مشکلات پول رایج کشور درصدد است با همکاری مجلس، ۴ صفر را از پول ملی کشور حذف کند. پول ملی کشور ما در مقایسه با پول سایر کشورها ارزش کمتری دارد و همین مسئله باعث می‌شود امروزه پول ملی کشور ما اهمیت اندکی در بین افکار عمومی داشته باشد. همچنین گردشگران کشور ما در سفرهای خارجی خود همواره از پایین بودن ارزش پول ملی در مقابل ارز سایر کشورها گله‌مند هستند.

دومین نکته آن‌که محاسبات بانکی با وضعیت ریالی ما دشواری‌های خاص خود را دارد و ما شاهد افزایش خطا در محاسبات و عملیات بانکی هستیم. در کنار این مشکلات رایج، ما شاهد افزایش هزینه‌های مربوط به دستگاه‌های پول شمار و خودپرداز هستیم. از همه مهم‌تر آن‌که حمل‌ونقل اسکناس با وضعیت فعلی پول کشور ما با مشکلات عدیده‌ای روبه‌روست. تمام این موارد دست به دست هم داده است تا دولت حذف ۴ صفر از پول ملی را در دستور کار خود قرار دهد.

نظر اعضای کمیسیون برنامه و بودجه در این خصوص چیست ؟

اعضای کمیسیون بر این عقیده‌اند که قبل از اجرای این طرح ما باید به نوعی ثبات اقتصادی در کشور برسیم. یعنی در بخش کنترل تورم عددی ثابت و نرخ یک رقمی داشته باشیم و یا این‌که به مراحل پایانی اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها برسیم و همچنین براساس سیاست‌های اجرایی دولت، بخش خصوصی به توانمندی کامل رسیده باشد. در چنین شرایط با ثبات اقتصادی است که می‌توانیم اقدام به حذف ۴ صفر از پول ملی کنیم. البته مدیرعامل بانک مرکزی هم معتقد است که این کار نباید با عجله و شتاب‌زده انجام شود.

این لایحه اکنون به مجلس ارائه شده و لازم است به‌صورت همه جانبه بررسی شود، نظرات نمایندگان مجلس و مردم باید در این خصوص کسب شود و گمان می‌کنم این کار حدود ۲ یا ۳ سال زمان ببرد. بر این اساس اجرای این طرح تا سال ۹۳ طول می‌کشد و پس از آن در این زمینه اقدام می‌کنیم. البته به‌نظر من انجام این کار اکنون جزو اولویت‌های مهم اقتصادی کشور نیست، بلکه یکی از ابزار ساختار اقتصادی کشور است.

حذف صفرهای پول ملی چه تاثیری بر اقتصاد به‌خصوص بر کاهش یا افزایش نرخ تورم دارد؟

در حال حاضر ما حدود ۷۰ میلیارد قطعه اسکناس در کشور داریم و ۹۶ درصد از کل پول ما را پول‌های اسکناسی تشکیل می‌دهد. حدود ۲۵۰ میلیون قطعه آن چک پول است که این چک پول‌ها ۶۰ درصد ارزش کل اسکناس‌های ما را به‌خود اختصاص می‌دهد. با حذف صفرها برای مثال ما نمی‌توانیم کالایی را به ارزش ۱۳ تومان خریداری کنیم چون برای خرید آن باید یک اسکناس ۱۰ تومانی و یک اسکناس ۳ تومانی بپردازیم که این اسکناس هم وجود ندارد.

پس باید به جای آن پول بیشتری پرداخت و یا تعداد بیشتری از یک کالا را خریداری کرد. بنابراین ما می‌توانیم بگوییم یکی از اثراتی که حذف ۴ صفر می‌تواند داشته باشد ایجاد تورم است به همین دلیل ما معتقدیم اکنون در شرایط فعلی اقتصاد ما زمان مناسبی برای حذف صفرهای پول ملی نیست.

باید تورمی که در اثر هدفمندی یارانه‌ها در جامعه ایجاد شده است، تا حدودی کنترل شود و کاهش پیدا کند. بهترین تجربه‌های حذف صفر از پول ملی متعلق به کشورهایی است که با نرخ تورم یک رقمی مبادرت به انجام این کار کرده‌اند، بنابراین باید زمانی که نرخ تورم ما هم یک رقمی شد این لایحه را اجرایی کنیم. اکنون هم دولت اصراری بر اجرای سریع این کار ندارد اگر همه مقدمات کار فراهم شود، افکار عمومی آمادگی لازم را پیدا کند و نرخ تورم هم تک رقمی شود ما در سال ۹۳ این قانون را اجرا می‌کنیم.

یعنی دولت می‌تواند متعهد شود که تا سال ۹۳ نرخ تورم کنونی را به زیر ۱۰ درصد برساند؟

اگر دولت نتواند نرخ تورم را به یک نرخ تک رقمی تبدیل کند پس نباید این طرح را هم اجرا کند. زمانی که دولت ببیند اجرای این طرح نرخ تورم را افزایش می‌دهد اصراری بر اجرای آن ندارد. زیرا حذف صفرهای پول ملی شاخصی نیست که روی ساختار اقتصادی ما تاثیر چندانی بگذارد. این موضوع روی میزان تورم جامعه تاثیر دارد اما در اصلاح ساختار اقتصادی نقشی ندارد. جذب نقدینگی نیست که بگوییم اگر نقدینگی جذب شود رشد اقتصادی بالا می‌رود.

سؤال اساسی این است که با توجه به پیامدهای منفی حذف صفرها از پول ملی، از جمله افزایش نرخ تورم در جامعه، آیا مزایای اجرای این طرح به حدی است که بتواند بر این معضلات مهم پیشی بگیرد و دولت و مجلس را مصمم به حذف صفرهای پول ملی کند؟

قطعا خیر. به همین دلیل است که هیچ شتاب و عجله‌ای برای اجرای این طرح در جامعه و در شرایط کنونی احساس نمی‌شود. دولت هم درصدد نیست که این طرح را مانند هدفمند‌سازی یارانه‌ها سریعا اجرا کند. اجرای این طرح قطعا تورم‌زا خواهد بود و این تورم نباید باعث ایجاد مشکل در زندگی اجتماعی مردم شود.

براساس نظر و گزارش کمیسیون برنامه و بودجه زمانی که ما به ثبات در زمینه کنترل نرخ تورم در کشور برسیم شرایط برای اجرای این طرح مساعد است.

در صورتی که دولت بتواند نرخ تورم را تک رقمی کند و به شرایط ثبات اقتصادی مورد نظر دست یابد چه مدت زمان برای اجرای این تغییرات نیاز داریم؟

دولت اصراری برای اجرای سریع این کار ندارد و ساماندهی‌های لازم در این زمینه باید صورت بگیرد. درصورت اجرای این طرح دولت یک سال به مردم فرصت می‌دهد که برای اصلاح پول خود به شعبه‌های مختلف بانک مراجعه کنند و ۹ سال هم مردم فرصت دارند که برای اصلاح پول خود به بانک مرکزی مراجعه کنند.