کشاورزی در معرض برق گرفتگی

مرتضی قاسم زاده

کد خبر: ۱۸۰۳۸۳

تاریخ: ۲۵ مرداد ۱۳۹۰ - ۱۹:۵۱

ایران یکی از اولین کشورهای دنیاست که در آن کشاورزی و تمدن شروع شده و انسان اولیه برای نخستین بار در فلات ایران به کشت و زرع و پرورش دام دست زده است. کشاورزی همان چیزی است که به ظهور تمدن منجر شد و از همان دوران تا دوره حاضر همواره یکی از تاثیر گذارترین عواملی بوده که به جوامع بشری استمرار و بقاء بخشیده است. به همین دلیل توسعه کشاورزی در چارچوب توسعه ملی یک کشور مورد بحث قرار می گیرد و به عنوان یک بخش اقتصادی مهم نقش حیاتی در توسعه ملی ایفا می نماید.

بخش کشاورزی به عنوان بخش اصلی و یکی از مهمترین حلقه های استراتژیک اقتصاد، محرک اولیه رشد اقتصادی و تامین کننده غذا و مواد اولیه برای سایر بخش هاست و در صورت فعالیت مفید این بخش است که زمینه فعالیت و پیشرفت سایر بخش ها فراهم شده و کشور به سوی توسعه سوق می یابد.

در واقع پيشرفت كشاورزي را بايستي يكي از هدف هاي بزرگ اقتصادي ـ اجتماعي قلمداد نمود و واضح است، توسعه پایدار کشاورزی زمانی تحقق می یابد که همگرایی میان عوامل تکنولوژیک، عوامل انسانی و قوانین و مقررات وجود داشته باشد.

در بررسی اهمیت پيشرفت و توسعه کشاورزی در هر يك از كشورهاي در حال توسعه، بايستي چارچوب كلي را بر مشخصات و ويژگي هاي اقتصادي آن كشور تطبيق داد، بنابراین دولت ها می کوشند برای فراهم آوردن زمينه هاي توسعه در بخش كشاورزي و ارتقاء كيفيت در تولید از تمامي ظرفيت هاي سخت افزار و نرم افزاری خود  بهره برداری نمایند. یکی از سیاست های دولت در حمایت از بخش کشاورزی اعطای یارانه است. در بخش کشاورزی با توجه به شرایط و زیر ساخت ها  در ایران به نظر می رسد عمده ترین نیاز این بخش در تامین انرژی می باشد.

در واقع استفاده مناسب از انرژی های موجود در تولید محصولات کشاورزی می تواند به عنوان عامل مؤثر در راستای کشاورزی پایدار باشد.¬ هم اکنون استفاده از انرژی های فسیلی¬(گازویئل و بنزین¬) و انرژی برق در اکثر تجهیزات ثابت و متحرک کشاورزی به امری اجتناب ناپذیر بدل شده و در سیستم های حمل ونقل، انتقال و پمپاژ آب موتورها، مناسب ترین انتخاب جهت تامین نیروی  مورد نیاز برای کشاورزی هستند.

دولت نیز به منظور فراهم نمودن منابع تسهیلات برای عمران بخش های مختلف کشور وجلوگیری از هدر رفتن امکانات و انرژی در راستای طرح تحول اقتصادی اقدام به اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها نمود تا بتواند به موقعیتی بر مبنای سند چشم انداز 20 ساله نظام که در افق 1404، به اقتصادی توسعه یافته مبتنی بر علم و جنبش نرم افزاری، عدالت محور و به دور از فساد و تبعیض دست یابد.

اما آن چه در بخش کشاورزی در این رابطه دیده می شود عدم وجود سازوکار مناسب برای حمایت از کشاورزان است٬ چرا که با اجرای این قانون سیاست های حمایتی خاصی باید در بخش کشاورزی اجرا شود. بیان این مطلب در اینجا خالی از لطف نیست که بدانیم در بزرگترین اقتصاد های دنیا و حتی آزاد ترین و بزرگترین اقتصاد دنیا، "اقتصاد امریکا "حمایت از بخش کشاورزی و خرید تضمینی محصولات کشاورزی توسط دولت و دادن یارانه به بخش کشاورزی بخصوص کشاورزان گندم کار و پنبه کار همواره در دستور کاری دولت قرار داشته و اقدامات این چنینی از مهمترین سیاست های حمایتی دولت در جهت کمک به بخش کشاورزی است.

بررسی ها نشان می دهد که اعطای یارانه به تولید بخش کشاورزی سهم اندکی از کل یارانه ها را دارد و بهتر است دولت با هوشمندی وتدبیر و رعایت اولویتها با افزایش سهم تولید از یارانه های اختصاص یافته حمایت خودرا از تولید کشاورزی افزایش دهد.

از آنجایی که کشاورزی ایران بیش از سه دهه است که بر اساس پرداخت یارانه شکل گرفته، کاهش یکباره یارانه ها و اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها باعث چند برابر شدن قیمت حامل‏های انرژی و اقلام مصرفی نظیر کود شیمیایی، بذر و... شده که این موضوع موجب افزایش قیمت‏ها و کاهش سود و بازده کشاورزی گردیده است. به نظر می‏رسد که اقدامات ضعیف فرهنگی قبل از اجرای طرح باعث نگرانی و سردرگمی این قشر عظیم جامعه و نهایتا کاهش تولید محصولات کشاورزی شده باشد.

با وجود تاثیر بسیار مهمی که بخش کشاورزی به دلیل ظرفیتهای فراوان میتواند در توسعه همه جانبه داشته باشد، اما بدلیل سیاست های اتخاذ شده ازسوی دولت دررابطه با اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها در ایران، هنوز بیشتر از یک سال از اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها نگذشته؛ بخش كشاورزي که از مدت ها پيش دچار بحران بود با اجرايي شدن قانون هدفمندي يارانه ها و افزايش و اصلاح قيمت ها بيش از پيش از اين مساله متضرر شده است .

بالا بودن تعرفه حق آب و برق بخش کشاورزی، تامین هزینه برق چاه های کشاورزی را به  معضل بزرگی در راه تولید تبدیل کرده است. محاسبه ساعت پیک مصرف برق برای بخش کشاورزی، مشکلات عدیده‌ای برای کشاورزان ایجاد کرده است. در حال حاضر شرایط به‌گونه‌ای است که قبض پرداختی کشاورزان که در گذشته معدل 100 هزار تومان محاسبه می‌شد، امروز این هزینه به 10 برابر افزایش یافته است. و این در حالی ست که با حجم عظیم واردات محصولات کشاورزی از خارج کشور، قیمت محصولات تولید داخل نسبت به سال گذشته تغییر نکرده است. متاسفانه در برنامه اجراي قانون هدفمند كردن يارانه‌ها به شرائط و وضعيت كشاورزان در كشور هيچگونه توجه و عنايتي نشد و كشاورزي در كشور بشدت دچار مخاطره گرديده است.

شایان¬ ذکر است کشاورزان امروزه با مشکلاتی نظیر کهنگی ماشین آلات، پائین بودن سطح آب حوضچههای زیرزمینی، عدم وجود الگوی کشت در مناطق مختلف، گرانی اقلام مصرفی از قبیل کود و بذر، واردات بی¬رویه¬ ی محصولات خارجی به کشور، استحصال سنتی آب با استفاده از موتورهای دیزلی، عدم وجود جاده‏های بین مزارع  مواجه هستند. در واقع  کاهش یکباره یارانه ها  در زمینه سوخت  تیر خلاصی بر پیکر نیمه جان کشاورزی میباشد.

کارشناسان معتقدند طی سالهای اخیر تنها شعار حمایت از بخش کشاورزی داده شده و به جای آن از بخش صنعت حمایت شده است. این مشکلات و عدم حمایت ها بالاخره نتیجه سوء خود را در این بخش نشان داده و کشاورزی دچار بحران شده است. وبه نظر می رسد که ادامه كار كشاورزي براي کشاورزان ما به هيچ‌وجه مقرون به صرفه نيست. قيمت برق و گازوئيل با افزايش قابل ملاحظه ای مواجه شده و موضوع تامین انرژی مورد نیاز بلای جان بخش کشاورزی شده است. با توجه به پیامدهای اجرای طرح باید به این نکته اشاره کرد که؛ شرایط هدفمندکردن یارانه‌های بخش کشاورزی فراهم نبوده و این طرح در دوره ای به اجرا گذاشته شده که هنوز زیر ساختها در بخش کشاورزی آماده پذیرش چنین تحولی نبوده است.