چيني‌ها هنرمندان را روانه خانه کردند

کد خبر: ۱۷۰۵۲۰

تاریخ: ۲۳ خرداد ۱۳۹۰ - ۱۷:۴۰

با نگاهی گذرا به بازار صنایع دستی همدان می‌توان فهمید که این صنایع مثل گذشته یادآور تمدن کهن استان نیست و ورود کالاهای چینی رونق آن را گرفته و هنرمندان سازنده این هنرهای اصیل را روانه خانه‌هایشان می‌کند.

به گزارش مهر، صنایع دستی، روایتگر صنعت و هنر نیاکان و بیانگر هنر و ذوق مردم هر کشور است و در روزگاران کهن، به عنوان صنعت تمام عیار عهد خویش حضور داشته است.

صنایع دستی، سفیران فرهنگی یک قوم و قبیله اند که هیچگاه از گزارش پیام خود دست نمی کشند به نحوی که می توان گفت صنایع دستی، تجلی گاه بخش قابل ملاحظه ای از هنر و خلاقیت اقوامی است که با این صنایع سر و کار دارند.

صنایع دستی در گذشته روایتگر زیبایی و حقیقتی بوده که آدمی همواره در جستجوی آن است و توجه به این صنعت در حال حاضر نه تنها ما را با گذشته مردمان در هر منطقه پیوند می دهد بلکه در حد مقدور می تواند ما را در همان جوّ و محیطی قرار دهد که انسانِ ماشین زده امروز از آن جدا مانده است.

در این عرصه هنرمند ایرانی همواره با کار هنری اش، مقصودی را بیان داشته و رمز و رازی را آشکار ساخته است.در صنایع دستی ایران، ذوق هنری و بردباری و وسواس هنرمندان ایرانی، در ریزه کاری فنون هنری دیده می شود و آنها همیشه در این هنر پیشتاز بوده اند و به نحوی اسرارآمیز در صنایع دستی ایران تصویر یک زندگی نهفته است. یک زندگی با رنج ها و شکل های بسیار همراه با شوق و زیبایی.

کشف آثار باستانیِ به جای مانده از نیاکان بشر از وجود صنایع دستی در زمان های بسیار دور، حتی دوران انسان های اولیه خبر می دهد. زمانی که به این آثار نظر می افکنی با دنیایی کهن روبرو می شوی که غبار تاریخ بر چهره تک تک آنها جای گرفته است.

بخشی از آثار به جای مانده از انسان های اولیه شامل سفالینه هایی است که از گِل پخته شده و تصاویر حیوانات به شکلی تخیلی بر روی آنها نقش بسته است.به راستی آیا هنرمند نقش آفرین، آن روز می دانست با دستانش چه گنجینه ای را نقش می زند؟ آیا می دانست روزی هنرش، تجسمی از روزگارش برای آیندگان خواهد شد؟ گزافه نیست اگر گفته شود صنایع دستی، عمری به قدمت عمر بشر دارد و سابقه صنایع دستی به عصر حجر باز می گردد.

در این دوره، ساخت ظروف و بعضی ابزار مصرفی در زندگی روزمره مانند نیزه و خنجر از سنگ برای صید و شکار حیوانات معمول شد و رفته رفته به علت پیشرفت فکری، دیگر مواد موجود در طبیعت مانند خاک رس، چوب، سنگ آهن، مس و سرانجام پشم و کرک حیوانات و الیاف گیاهی نیز مورد استفاده قرار گرفت.

پیشینه ساخت اشیا مسی به بیش از 4هزار سال پیش می رسد

پیشینه ساخت اشیای سفالی و مسی به بیش از چهار هزار سال پیش می رسد و ایران زمین نیز از هفت هزار سال پیش، بیرق هنر نیاکان خویش را به عنوان سند هویت ملی به رخ جهانیان کشیده است.

اما در این عرصه آنچه باید مورد توجه قرار گیرد این است که آیا انصاف است که هنر نیاکان را به دست فراموشی سپاریم و هرچند وقت یکبار نام یکی از صنایع دستی را در دفترچه خاطرات به یادگار بنویسیم؟

استان همدان با دارا بودن بیش از 150 رشته صنایع دستی، از شهرتی خاص در کشور برخوردار است و حتی برخی از صنایع دستی آن مانند صنعت سفالگری اهمیت صادراتی و جهانی دارد.

تعداد زیادی از رشته های صنایع دستی همدان منسوخ شده است

اما نکته ای که باید عنوان شود اینکه متأسفانه تعداد زیادی از رشته های صنایع دستی همدان که از دیرباز در این خطه رواج داشته منسوخ شده و دیگر چیزی جز یک نام از آنها باقی نمانده است.

نخ ریسی، نخ تابی، جلدسازی، علاقبندی، ماشته بافی، پتوبافی، شال بافی، پوستین دوزی و قاشق تراشی از جمله رشته هایی هستند که به کلی در همدان منسوخ شده اند.

ارسی سازی، موج بافی، آجیده دوزی، جاجیم بافی، صحافی سنتی، حلبی سازی، مسگری، سفیدگری، چلنگری، دباغی سنتی، چاقوسازی، نمدبافی، گره چینی و موتابی از جمله رشته هایی هستند که اگر فکری به حالشان نشود، در آینده ای نه چندان دور به تارک فراموشی سپرده می شوند.

در همین خصوص رئیس سازمان میراث فرهنگی،‌ صنایع‌ دستی و گردشگری استان همدان گفت: در دور سوم سفر هیئت دولت به استان همدان اعتبارات مناسبی برای احیای چند رشته منسوخ صنایع‌ دستی استان همدان در نظر گرفته شده است.

احیای صنایع‌ دستی فراموش شده از مصوبات سفر هیئت دولت به همدان است

اسدالله بیات با تاکید بر اینکه احیای صنایع‌ دستی فراموش شده و در حال فراموشی استان همدان یکی از مصوبات دور سوم سفر هیئت دولت به استان همدان بود، گفت: احیای چند رشته در کمیته فرهنگی هیئت دولت مورد تأکید قرار گرفت که از جمله آنها می توان به گره چینی، جاجیم بافی، شیشه‌سازی سنتی، نمدمالی و مسگری اشاره کرد.

وی با بیان اینکه این رشته‌ها از قابلیت‌های اختصاصی برای بازگشت به چرخه تولید برخوردارند، گفت: کمک به توانمند‌سازی بانوان برای مشاغل خانگی و راه‌اندازی کارگاه‌های رشته‌های بومی استان نیز یکی دیگر از مصوبات مهم دور سوم سفرهای هیئت دولت در بخش صنایع‌دستی است.

بیات اضافه كرد: بیش از 225 رشته صنایع دستی در ایران شناسایی شده است اما هجوم بی امان صنعت ماشینیزم به این رشته لطمه‌های فراوانی وارد کرده است.

وی با بیان اینکه سازمان میراث فرهنگی در راستای احیای رشته‌های مختلف صنایع دستی مانند مسگری و نمدمالی فعالیت می‌کند، یادآور شد: ظرفیت‌های استان همدان در زمینه صنایع دستی می‌تواند بسیاری از مشکلات اشتغال را حل کند.

2هزار جوان همدانی دوره های آموزش صنایع دستی را گذراندند

رئیس سازمان میراث فرهنگی،‌ صنایع‌ دستی و گردشگری استان همدان اضافه کرد: در 55 نقطه استان همدان در سال گذشته، تعداد دو هزار جوان در زمینه صنایع دستی آموزش داده شده‌اند.

وی با بیان اینکه ورود صنایع دستی از چین، هند، اندونزی، مالزی و پاکستان تأثیر نامطلوبی بر صنایع دستی ایران داشته است، گفت: صادرات صنایع دستی استان همدان در سال گذشته 39 میلیون و 946 هزار و 248 دلار بود.

بيات با اشاره به اینکه قدیمی ترین صنایع دستی دنیا، در ایران یافت می شود، بیان کرد: همدان با وجود 150 رشته صنایع دستی رتبه دوم کشور را داراست که نیمی از این رشته ها فعال است و با همت جمعی باید فعالتر شود.

رئیس سازمان میراث فرهنگی،‌ صنایع‌ دستی و گردشگری استان همدان در خصوص وضعیت کارگاه های منبت همدان نیز افزود: شش هزار و 515 کارگاه مبلمان منبت در استان همدان وجود دارد که تنها قسمتی از آنها به طور کامل فعال است.

تنها 10 درصد کارگاه های مبلمان فعالیت تولیدی را به طور کامل انجام می‌دهند

بیات درباره برخی از مشکلات سازندگان مبل در استان همدان اضافه کرد: متاسفانه مبل سازان همدانی به علت نداشتن کارگاه تکمیلی مجبور می شوند محصولات خود را برای انجام کارهای نهایی به تهران بفرستند.

رئیس سازمان میراث فرهنگی،‌ صنایع‌ دستی و گردشگری استان همدان گفت: تنها 10 درصد کارگاه ها فعالیت تولیدی را به طور کامل انجام می‌دهند.

وی درباره بازارچه فروش محصولات صنایع دستی نیز گفت: افزایش کیفیت محصولات، اولین راهکار برای بهبود وضعیت بازار است.

رئیس سازمان میراث فرهنگی،‌ صنایع‌ دستی و گردشگری استان همدان این کار را موجب از خود بیگانگی مردم دانست و گفت: این اقدامات منجر به گرایش به دوری از تولید می شود و به صنایع دستی آسیب می زند.

هنر مسگری در همدان احیا می شود

بیات از احیا و بهبود هنر مسگری در استان همدان خبر داد و گفت: با تقویت و حمایت از مسگرها و احداث کارگاه آموزشی به دنبال احیای این هنر هستیم.

وی با تاکید بر اینکه صنایع دستی حافظ سلامت جامعه است، بیان کرد: ارزشهایی که به دست فراموشی سپرده شده اند باید با همدلی و همکاری مردم و مسئولان احیا شود.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان همدان در خصوص وضعیت تولید سفال نیز گفت: در استان همدان تعداد هزار و 561 کارگاه در رشته سفال فعالیت می‌کنند که چنین آماری در کل کشور منحصر به فرد است.

بیات افزود: صنایع دستی در هر کشور بیان کننده ذوق و هنر و استعداد بشری است و سفال به عنوان مهمترین شی در میراث فرهنگی مدنظر قرار می‌گیرد.

صادر 31 میلیون دلار سفال از همدان

اسدالله بیات اظهار داشت: خوشه صادرات گرای سفال لالجین بالاترین میزان تولید سفال و صادرات در کشور را به میزان 31 میلیون و 861 هزار و 753 دلار در سال 89 دارد. سفال از قدیمی‌ترین محصولات ساخته شده به دست بشر است و از اهمیت و جایگاه خاصی در دنیا برخوردار است.

با این تفاسیر پرواضح است نقش صنایع دستی در اقتصاد همدان عبارت است از کمک به توسعه اقتصادی، ایجاد شغل و سرمایه گذاری اندک و بهره وری بالا که دستیابی به هدف های مختلف آن امروزه سرلوحه برنامه و فعالیت های بسیاری از دولت ها به ویژه در کشورهای در حال توسعه است.

در شرایط فعلی که مسئله بیکاری و ایجاد اشتغال مولد همراه با افزایش تولید داخلی و توسعه صادرات غیرنفتی و فراهم کردن زمینه مشارکت آن در فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی مهمترین دغدغه مسئولان و را تشکیل می‌دهد توجه به صنایع دستی و اهمیت آن بدلیل ویژگیهای منحصر به فرد آن ضروری است زیرا صنایع دستی علاوه بر جاذبه‌های هنری و فرهنگی و سهولت آموزش و فراگیری آن از کمترین هزینه سرانه آموزش و ایجاد فصت شغلی در میان بحث‌های مختلف فعالیتهای صنعتی برخوردار است.

در همین عرصه مبرهن است که عدم حضور بخش غیردولتی نیرومند در صنایع دستی، پراکندگی مناطق تولیدی و دوری از بازار که موجب تحمیل هزینه‌های اضافی تولید می شود، ضعف بنیه مالی صنعتگران که اغلب افرادی فقیر و عمدتاً روستایی هستند، بالا بودن سود تسهیلات بانکی، فقدان کارگاه های مدرن و مجهز و بیمه نبودن هنرمندان و صنعتگران راه را برای هدایت صنایع دستی به وادی فراموشی هموار کرده است که باید چاره ای برای آن اندیشید.