نمایندگان مجلس جمع‌آوری ماهواره‌‌ را در کنار ارتقای برنامه‌های رسانه ملی موثر می‌دانند

سپر فرهنگی،‌ حلقه مفقوده مقابله با ماهواره

کد خبر: ۱۶۹۱۲۸

تاریخ: ۱۷ خرداد ۱۳۹۰ - ۱۱:۵۵

تاریخچه منع استفاده از ماهواره به سال ۱۳۷۳ میرسد که آیین‌نامه اجرایی آن در فروردین ۷۴ در هیئت وزیران به تصویب رسید. طبق ماده ۲ این قانون، وزارت کشور موظف است با استفاده از نیروی انتظامی در اسرع وقت نسبت به جمع‌آوری تجهیزات دریافت از ماهواره اقدام کند اما برای ورود به خانه افراد، نیازمند مجوز از دستگاه قضایی هستند.از آن زمان بود که مقابله با این ماهواره شکل قانونی به خودش گرفت و نیروی انتظامی هم مجری برخورد با دیش‌های ماهواره‌ای شد.

به گزارش خانه ملت، ابتدای امر، این روند با جدیتی بالا دنبال می شد ولی با گذشت زمان و تغییر تکنولوژی‌های این گیرنده‌ها و همچنین نوع استتار آنها نیروی انتظامی کارکردش در جمع آوری این گیرنده‌ها منفعلانه شد. البته نگاه عامه مردم در ابتدای امر به ماهواره خیلی منفی بود ولی با گذشت زمان و تغییر ذائقه مردم، گرایش به سمت استفاده از آن بیشتر. رونق بازار گیرنده‌های ماهواره‌ای باعث شد که بخش‌هایی از قانون منع به‌کارگیری تجهیزات ماهواره‌ای اصلاح و دوباره تصویب گردد.  در سال ۱۳۸۱ مجلس دوباره وارد میدان شد و طرح جدیدی در مقابله با ماهواره با عنوان «استفاده مدیریت شده از ماهواره» را به صحن مجلس برد ولی این طرح در نهایت از دستور کار مجلس خارج شد.

استفاده مدیریت شده از ماهواره

اما این پایان کار نبود. هرچه در دوره های قبلی در این مورد کم گذاشته شده بود در مجلس هفتم و هشتم روی این موضوع حساسیت وجود داشت. هرچند که در تعیین قانون و تصویب آن کش و قوس‌های فراوانی وجود داشت ولی برای نمایندگان و بخصوص برای کمیسون فرهنگی مجلس موضوع به کارگیری گیرنده‌های ماهواره تبدیل به یک دغدغه بزرگ شده بود. در بررسی‌های جدید دیدگاه‌های متفاوتی وجود داشت عده‌ای معتقد بودند که قانون‌های موجود بسیار خوب است و اگر قوانین با جدیت دنبال شود موضوع حل می شود.اما واقعا احتیاج به یک قانون جدید برای استفاده از ماهواره وجود داشت. البته در سال ۸۱ طرح استفاده «مدیریت شده از ماهواره» به صحن مجلس راه یافته بود ولی در نهایت از دستور کار مجلس خارج شده بود  تا دوباره در سال ۸۵  این طرح به رای گاشته شد و به تصویب رسید.

این طرح شامل ۱۱ ماده و یک مقدمه می باشد. در این طرح تصویب شده آمده است که جریمه نقدی استفاده‌کنندگان تجهیزات ماهواره‌ای از ۳۰۰ هزار تومان به ۵ میلیون تومان افزایش یافته و براساس ماده ۹ این طرح، تولید کنندگان، توزیع کنندگان، وارد کنندگان و نصب کنندگان غیر مجاز نیز از ۱۰۰ تا ۵۰۰ میلیون ریال جریمه می شوند و در نحوه برخورد با متخلفان نیز به صراحت آمده است که طبق ماده دو این طرح، وزارت کشور موظف است با استفاده از نیروی انتظامی و همکاری نیروی مقاومت بسیج، نسبت به اعمال ممنوعیت ورود، تولید، توزیع، نصب، راه‌اندازی، نگهداری و استفاده از تجهیزات دریافت از ماهواره که فاقد مجوز قانونی است، اقدام کند و متخلفان را به مراجع صالحه قضایی معرفی کند. با این اوصاف براساس ماد‌ه ‌۱ این طرح، تولید، ورود، توزیع و استفاده از تجهیزات دریافت از ماهواره‌های پخش مستقیم جز در مواردی که قانون تعیین کرده، ممنوع است.

استفاده از ماهواره غیر قانونی است

درباره قانون ممنوعیت استفاده از ماهواره دیگران هم نظرات و صحبت‌هایی کرده اند. یکی از این افراد دادستان کل کشور بود.

"غلامحسین محسنی‌ اژ‌ه‌ای" در تازه‌ترین اظهارنظر درباره‌ی موضوع جمع‌آوری تجهیزات دریافت از ماهواره گفته: «داشتن ماهواره جرم است و اگر تجیهزات دریافت از ماهواره به صورت آشکارا مشاهده شود و به نوعی جرم آشکار باشد، نیروی انتظامی می‌تواند با آن برخورد کند.»

وی همچنین ادامه داد: «آنتن‌های ماهواره معمولا در پشت‌بام‌ها و ایوان منازل نصب است. ورود به منزل و محل تجاری و یا ورود به یک ساختمان مسکونی نیاز به حکم قضایی دارد و در مواردی که لازم باشد نیروی انتظامی مراجعه می‌کند و حکم می‌گیرد.»

محسنی‌اژ‌ه‌ای در پایان هم گفته: «در مواردی که آنتن در جایی نصب است که نیاز به ورود منزل یا مغازه کسی است ‌و نیاز به حکمی باشد، دستگاه قضایی حکم می‌دهد.»

البته جانشین فرمانده نیروی انتظامی اولویت طرح ضربت پلیس را «دیش‌ها آشکار» خوانده و در این باره گفته است: «پلیس برای ورود به مشاعات مجوز قانون گرفته است و ورود نیروهای پلیس به پشت‌بام‌ها و مراکزی که تجهزات دریافت ماهواره به‌صورت آشکار در آن‌ها وجود دارد، با اخذ مجوز قضا و توأم با اخلاق صورت میگرد.»

دادستان کل کشور هم درباره برخوردهای اخیر نیروی انتظامی تصریح کرد:  «حتما برای برخورد و ورود به مشاعات حکم گرفته شده است و حتما در مواردی که لازم شده مجوز صادر شده است.»

نظرات احمدی مقدم در مقام فرمانده نیروی انتظامی هم خالی از لطف نیست: «ما هیچ وقت با ماهواره قاطعیت نداشتیم. همواره در کشور با تعلل با ماهواره روبرو شده ایم. پلیس هیچ وقت همت جدی و روال یکسانی نداشته و این تصور به وجود آمده که قانون منسوخ شده است. قانون ماهواره نیز در حال متروک شدن بود. مراجعی می نشینند و برای آن سیاست گذاری می کنند. در مقوله ماهواره، تمام مسایل از جمله اقدامات ایجابی و سلبی، نیازمند بازنگری جدی دارد. فعالیتهای فعلی به معنی نفی کامل ماهواره نیست. مجلس نیز یکی دو بار بحث تغییر در قانون را آورده و برده و ما را هم دعوت می کند و صحبت می کنیم.»

حق با کیست؟ نیروی انتظامی یا مجلس!

البته انگار عملکرد نیروی  انتظامی زیاد مورد تایید نمایندگان مردم نبوده که اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس در اعتراض به عدم برخورد قاطع نیروی انتظامی با فروشندگان ماهواره‌ای، سردار احمدی‌مقدم را به خانه ملت فرا خواندند.  ولی نیروی انتظامی هم دلایل خودش را داشت. بهروز جعفری، نماینده سمیرم و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس در باره این جلسه گفته: «در این جلسه، نیروی انتظامی از محدودیت‌ها در جهت برخورد با این پدیده گزارشی داد و خواستار آن شد تا حمایت‌های کافی برای برخورد با آن صورت بگیرد.» با این اوصاف باز هم یکی از دلایل اصلی درباره قانون منع استفاده از گیرنده های ماهواره ای موضوع عدم تصویب قوانین جدید در این حوزه است. بیژن نوباوه، نماینده مجلس شورای اسلامی، ضعف قوانین موجود و نداشتن ضمانت اجرایی قوی را مهمترین مشکل مقابله با آنتن‌های ماهواره دانسته و تصریح کرده: «قوانینی که ما در این زمینه داریم کافی نیست و به نظر می‌رسد فقط به دلیل ضعف قوانین، نیروی انتظامی را مجبور کرده‌ایم با این موارد برخورد کند. و این کافی نیست؛ بلکه ما نیاز به ارائه پیشنهادهای جدید و قوانین بالادستی در این رابطه داریم.»

سید رمضان شجاعی کیاسری  بر عکس نوباوه عملکرد نیروی انتظامی در برخورد با ماهواره را ضعیف می داند و می گوید«:عدم برخورد‌های به موقع نیروی انتظامی هم یکی دیگر از دلایل رشد بی‌رویه خرید آنتن‌های ماهواره‌ای است، که باید هم در شکل ایجابی قانون ماهواره‌ها و هم در روند مبارزه نیروی انتظامی در این زمینه تحول جدی صورت گیرد.»

البته انگار این صابون فقط به تن مسئولان نیروی انتظامی نخورده و قرار است وزیر کشور هم برای سوالی که علی مطهری درباره همین موضوع مطرح کرده به مجلس بیاید.

شاید به نوعی بشود به نیروی انتظامی حق داد چون امروزه به قدری خرید و فروش ماهواره و تهیه آن سهل الوصوصل شده که عملا طرح جمع آوری دیش ها کاری را از پیش نمی برد. مگر این که نیروی انتظامی هرهفته به ساختمان ها سرکشی کند.این وضعیت به خودی خود نشانگر لازمه نیاز به قوانین جدیدی در این روند است.

قوانین جدید لازم داریم

قوانین قدیمی درباب منع  استفاده از گیرنده های ماهواره ای موضوعی است که نه تنها قوه قضاییه و نیروی انتظامی به آن اشاره دارند بلکه مجلس و نمایندگان مردم هم روی آن تاکید جدی دارند و خواهان بازنگری مجدد روی آن هستند. سید جلال یحیی زاده عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با بیان این که قانون منع استفاده از ماهواره به تنهایی جوابگو نخواهد بود معتقد است:« قانون مربوط به ماهواره‌ها قطعا نیازمند تغییر است اما بعید می‌دانم این تغییر تا دو سه ماه آینده و به این زودی‌ها اتفاق بیفتد.»

این تغییرات در این قانون زمانی خودش را پیش از پیش نشان می دهد که سال گذشته صداوسیما تحقیقاتی انجام داد که نشان می‌داد سالانه به تعداد۱۰ درصد از جمعیت مردم تهران، به بینندگان شبکه‌های ماهواره‌ای و مشتریان این تجهیزات افزوده می‌شوند. ‌ماده ۹ قانون منع استفاده از ماهواره که بر اساس آن، علاوه بر ضبط و مصادره اموال مکشوفه، استفاده‌کنندگان به مجازات نقدی از یک میلیون تا سه میلیون ریال‌ محکوم می‌گردند، تأثیر چندانی در نظر این افراد نداشته و ندارد. نتایج تحقیقات صدا وسیما نشان می‌دهد بیشتر خانواده‌هایی که جزء مخاطبان برنامه‌های ماهواره‌ای هستند ترجیح می‌دهند شبکه‌های فارسی‌زبان را تماشا کنند خود این موضوع که بیشتر مخاطبان برنامه های ماهواره ای برنامه های فارسی این شبکه ها را نگاه می کنند بیانگر توجه بیشتر به سازمان صداوسیما و نقش رسانه ملی در میزان کاهش ضریب نفوذ ماهواره است.

صداوسیما ضعیف عمل می کند

یکی از مهمترین مراکز فرهنگی ای که می تواند به میزان بسیارزیادی ضریب نفوذ ماهواره را در سطح کشور کاهش دهد سازمان صداو سیماست که می‌تواند با فرهنگ‌سازی در این زمینه و ارتقای برنامه‌های خود سپری فرهنگی در جریان مقابله با ماهواره‌ باشد. نمایندگان مردم هم روی این موضوع تاکید زیادی دارند.

سید رمضان شجاعی کیاسری عضو کمیسیون فرهنگی مجلس یکی از مهمترین دلایل توجه مردم به ماهواره را رسانه ملی می داند:« ضعف رسانه ملی در جذب مخاطب و عدم تولید برنامه‌های جذاب و حتی پوشش نامناسب شبکه‌های ملی موجب توجه و اقبال عمومی نسبت به ماهواره شده است.»

اما سید علی طاهری نماینده گرگان دراین باره نظر دیگری دارد و عملکرد صداوسیما را مثبت ارزیابی می کند:« رسانه ملی تا به امروز تمامی تلاش خود را در جهت ارائه برنامه‌های متنوع و مناسب به جامعه کرده است و امروز برای همراهی با این طرح نیازمند همکاری بیش از پیش صدا و سیما هستیم. »

حسن ملک محمدی دیگر عضو کمیسیون فرهنگی مجلس نیز گسترش تنوع و سرگرمی و تغییر ساختارهای فنی صداوسیما را مهمتر می داند:«جمع آوری ماهواره‌ها از سطح شهر یک بخش از طرح مبارزه با تاثیرات منفی ماهواره در جامعه است و بخش دیگر آن ایجاد تنوع و سرگرمی برای مردم در برنامه‌های صدا و سیما است.» نماینده مردم دامغان و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس همچنین گفت: «به موازات اجرای طرح منع استفاده از ماهواره‌ها به دلیل مضرات فرهنگی آن باید ارتقا و گسترش برنامه‌های شبکه‌های رسانه ملی را نیز به جد پیگیری کرد و ارائه آنتن‌های دیجیتالی در مقیاس زیاد به مردم برای افزایش امکان استفاده از کانال‌های متفاوت و بیشتر اقدام موثری در این زمینه است.»

سید جواد زمانی  نماینده مردم هرسین،برنامه ریزی  در پخش برنامه‌هارا  از طرف صداوسیما عاملی جذاب برای سوق دادن مردم به سمت رسانه ملی می داند و تصریح کرده است:« وقتی سه کانال از تلویزیون داخلی سخنرانی پخش می‌کند طبیعی است که مردم به سمت تماشای کانال‌های ماهواره می‌روند چرا که معضل اصلی نه از مردم که از بی‌برنامگی سیستمی است که نمی‌تواند پاسخگوی نیاز‌های فرهنگی و رسانه‌ای  مخاطبان باشد»

البته فقط نمایندگان درباره جذابیت برنامه های تلویزیون نظر ندارند. رییس پلیس کشور هم در این باره معتقد است:« در فضای تولید رسانه ای هم باید جذابیت ایجاد شود. با رئیس صدا و سیما بارها عرض کرده ام جذابیت تلویزیون را اجازه ندهید پایین بیاید. گفته ام اگر جذابیت را شما پایین بیاورید، همان موقع استقبال از ماهواره بالا می رود.»

اما علاوه بر موضوعاتی که نمایندگان مردم به آن اشاره کردند ضعف فنی هم یکی از دلایلی است که باعث اقبال مردم به استفاده از ماهواره شده .سید جواد زمانی ،عضو کمیسیون اجتماعی مجلس در این باره معتقد است: «در شهرستان حوزه انتخابیه شخص من، مردم به دلیل اینکه امکان دریافت امواج و فرکانس‌های کانال‌های تلویزیونی داخلی را ندارند از ماهواره استفاده می‌کنند و در بعضی بخش‌ها فقط امکان دسترسی به یک کانال را دارند و بعضی قسمت‌های دیگر فقط از شبکه استانی می‌توانند استفاده کنند.»

اما سید علی طاهری با بیان این که دیجیتالی شدن فرستنده ها کیفیت دریافتی کانال های داخلی را افزایش داده نظر دیگری دارد: «با ورود برنامه های دیجیتالیزه شده به عرصه رسانه تصویری کشور جا برای بهانه بسیاری افراد که دلیل استفاده از ماهواره را کیفیت پایین پخش برنامه‌ها از کانال‌های داخلی اعلام می‌کردند از بین رفت.»

سید جلال یحیی زاده نماینده یزد تقویت رسانه ملی را یکی از راهکار ها برای مقابله با ماهواره می داند: «معتقدیم برای کم کردن تمایل جامعه به استفاده از برنامه های ماهواره ای نیازمند کار فرهنگی در جامعه هستیم و صدا و سیما نیز باید تقویت شود تا بتواند برنامه های پرمخاطب تولید کند.»

فرهنگ در خطر است

تاثیرات منفی فرهنگی ای که ماهواره ها در بین خانوادها ایجاد می کند و در سطح کلان تر درسطح جامعه ،ضرورت مقابله و منع استفاده  از این وسیله را نشان میدهد. حسن ملک محمدی عضو کمیسون فرهنگی مجلس در این باره معتقد است:« در حال حاضر بعضی کانالهای ماهواره با ترویج ارزش‌های ضد نظام اعتقادات نسل جوان را تهدید می‌کنند و با استفاده از راهکارهای جنگ نرم سعی در تخریب ارزش‌های انقلاب اسلامی دارند.» اما سید جواد زمانی برخورد قهری با این  انحطاط فرهنگی را به تنهایی کافی نمی داند و معتقد است :«جمع آوری دیش های ماهواره ای شاید برخلاف قانون نباشد و نیروی انتظامی اجازه انجام این اقدامات را داشته باشد اما تاثیر فرهنگی را که به دنبال آن هستیم نمی‌توانیم با جمع آوری دیش از پشت بام خانواده‌ها و برخورد انتظامی به دست آوریم. تنها برخورد‌های قهری برای ترویج ارزش‌های فرهنگی نظام کافی نیست.»

حسن ملک محمدی  هم به معضلات فرهنگی ماهواره اذعان دارد و می گوید:« امام خمینی زمانی دربیانات خود اشاره کردند که با سینما مخالف نیستند بلکه با فسادی که می‌تواند از طریق سینما در جامعه اشاعه یابد مخالف هستند و امروز نیز در جامعه کسی با برنامه‌های مثبت کانال‌های ماهواره مخالفتی ندارد اما بافت جامعه نشان می‌دهد که ماهواره تبدیل به الگوی بدحجابی در جامعه شده است و به همین دلیل باید برای پاکسازی کشور از ماهواره چاره جدی اندیشید.»

اما به هر تقدیر و با توجه به این که مجلس هشتم ماه‌های پایانی خودشرا سپری می کند امید می رود این طرح به یک سرانجام مشخص و درستی برسد.