تكليف رئيس اوپك مشخص شد

در پي ادغام وزارتخانه‌ نفت در نيرو و خداحافظي رئيس جمهوري با مسعود ميركاظمي از وزارت نفت، طي ماه گذشته موضوع نماينده ايران در نشست 159 اوپك و اين‌كه چه كسي از ايران به عنوان رئيس نشست اوپك در اين نشست حضور خواهد داشت، يكي از بحث هاي داغ بود كه در نهايت با معرفي سرپرست جديد وزارت نفت به نظر مي‌رسد در فاصله دو روز مانده به اين اجلاس، ابهامات برطرف شده است.

کد خبر: ۱۶۸۹۸۷

تاریخ: ۱۶ خرداد ۱۳۹۰ - ۱۷:۱۱

در حالي كه دو روز تا زمان برگزاري نشست 159 اوپك باقي مانده، با معرفي علي آبادي به عنوان سرپرست وزارت نفت به نظر مي‌رسد كه ابهامات درباره نماينده ايران در اين نشست برطرف شده و سرپرست جديد اين وزارتخانه به نمايندگي از ايران رياست اين اجلاس را برعهده خواهد داشت.

به گزارش ايسنا در پي ادغام وزارتخانه‌ نفت در نيرو و خداحافظي رئيس جمهوري با مسعود ميركاظمي از وزارت نفت، طي ماه گذشته موضوع نماينده ايران در نشست 159 اوپك و اين‌كه چه كسي از ايران به عنوان رئيس نشست اوپك در اين نشست حضور خواهد داشت، يكي از بحث هاي داغ بود كه در نهايت با معرفي سرپرست جديد وزارت نفت به نظر مي‌رسد در فاصله دو روز مانده به اين اجلاس، ابهامات برطرف شده است.

اين در حالي است كه تاكنون از وزير نيرو، وزير اقتصاد و حتي خود رئيس جمهوري به عنوان گزينه‌هاي ايران براي رياست اجلاس اوپك نام برده مي‌شد.

محمدرضا رحيمي - معاون اول رئيس جمهوري، ساعاتي پيش در حاشيه مراسم معارفه محمد علي آبادي به عنوان سرپرست وزارت نفت، از احتمال حضور وي به عنوان نماينده ايران و رئيس اين اجلاس خبر داد.

وي در مورد اين‌كه آيا سازمان اوپك تغيير نماينده ايران را تاييد مي‌كند يا خير هم با جديت بيشتر تاكيد كرد كه علي‌آبادي به عنوان نماينده ايران در اوپك حضور خواهد داشت.

به گزارش ايسنا، رياست هيات عامل اوپك تا پايان سال 2011 بر عهده ايران قرار گرفته است، اما طي يك ماه گذشته با توجه به مشخص نبودن سرپرست وزارت‌خانه‌هاي ادغامي نفت و نيرو، شخص رئيس اوپك هم مشخص نبود و همين موضوع سوالاتي را ايجاد كرده و كار را تا جايي پيش برده بود كه حتي محمدعلي خطيبي - نماينده ايران در اوپك، در اين باره ابراز بي اطلاعي كرده و گفته بود كه "ما هم منتظر رفع ابهام رياست اوپك و انتخاب فردي براي سرپرستي وزارتخانه جديد هستيم" و در اين ميان، رياست سازمان كشورهاي صادركننده نفت را قائم به شخص ندانسته و اعلام كرده بود كه "اين سمت قائم به كشور است؛ يعني اين كه هر كسي وزير يا سرپرست مجموعه صنعت نفت ايران باشد، به عنوان رئيس اوپك تلقي مي‌شود."

ايران در حالي پس از سه دهه رياست اوپك را براي سال 2011 بر عهده گرفته است كه نشست آتي اين سازمان قرار است 18 خرداد در وين - پايتخت اتريش - برگزار شود و ايران به‌عنوان يکي از پنج کشور بنيانگذار و مؤسس، دومين كشور دارنده ذخاير نفتي و دومين توليدكننده نفت‌خام اوپك، براساس تصميم اعضاي اين سازمان از ابتداي سال 2011 ميلادي به‌مدت يكسال به‌عنوان رييس كنفرانس در سازمان كشورهاي صادركننده نفت (اوپك) نقش ايفا خواهد كرد.

حسين الشهرستاني - وزير نفت عراق، هم به عنوان نايب رييس اوپک در اين اجلاس حضور خواهد داشت و پيش از اين هم ويلسون پاستور - وزير نفت اکوادور، رياست اوپک و وزير نفت ايران نايب‌رييس اين نشست بودند.

* * مروري بر روند شكل‌گيري اوپك

اوپک در سال 1349شمسي برابر با سپتامبر 1960 ميلادي در بغداد تاسيس شد. تاسيس اوپک زماني مطرح شد که شرکت‌هاي نفتي و خريداران اصلي نفت خاورميانه بدون مشورت با کشورهاي توليد کننده نفت، قيمت نفت را پايين آورده بودند و اين قيمت روند نزولي در پيش گرفته بود.

در نتيجه پنج کشور ايران، عربستان، عراق، ونزولا و کويت اين سازمان را پايه‌گذاري کردند و به طور خلاصه هدف اصلي اين کشورها مبارزه با انحصار شرکتهاي نفتي بزرگ و ايجاد وحدت بين کشورهاي صادر کننده نفت بود.

* * چگونگي انتخاب دبيركل، رييس هيات عامل و رييس كنفرانس

در اين رابطه رياست هيات عامل اوپك از ابتدا براساس حروف الفبا و به‌صورت گردشي بوده است كه تاكنون در دو دوره به ايران رسيده كه در اين رابطه رياست هيات عاملي اوپك در سال 2007 نوبت ايران و برعهده كاظم‌پور اردبيلي - نماينده سابق ايران در اوپك بود.

درخصوص رياست كنفرانس تا سال 1386 شمسي هرساله رييس اوپك يا براساس اجماع انتخاب مي‌شد يا برحسب اين‌كه نشست در چه كشوري برگزار مي‌شد، وزير نفت آن كشور رياست هيات عامل را برعهده مي‌گرفت. در اين رابطه هر ساله روي انتخاب نايب رييس اجماع مي‌شد كه به‌صورت خودكار سال بعد نايب رييس، به‌عنوان رياست سازمان انتخاب مي‌شد.

ولي پس از آن يعني در نشست 145 اوپك (سپتامبر 2007) براي اين‌كه رياست كنفرانس نيز مانند رياست هيات عامل به همه اعضا برسد، قرار شد به صورت گردشي و براساس حروف الفبا باشد. بنابراين در سال 2008 ميلادي شكيب خليل - وزير انرژي الجزاير، در سال 2009 ميلادي خوزه ماريا بوتلهو دي واسكونسلس - وزير نفت آنگولا و در سال 2010 ميلادي ويلسون پاستور - وزير نفت اکوادور رييس دوره‌اي كنفرانس اوپك بودند؛ به‌اين ترتيب به‌طور طبيعي براي سال 2010 ميلادي و براساس حروف الفبا نوبت رياست كنفرانس اوپك به ايران مي‌رسيد.

همچنين درمورد دبيركلي در ابتداي تاسيس اوپك، فواد روحاني از ايران براي دبير کلي اين سازمان به مدت چهار سال انتخاب و بعد از آن مقرر شد که کشورها بر اساس حروف الفباي انگليسي به دبيرکلي اوپک منصوب شوند و سپس مدت زمان دبير کلي نيز به دو سال تقليل پيدا کرد. بعد از دبير کلي وزير نفت گابن درسال 1983 نوبت ايران بود تا دبير کل شود كه با کارشکني برخي كشورهاي عربي عضو، ايران نتوانست مجددا دبير کل شود. هم‌اكنون نيز تنها پست دبيركلي است كه براساس اجماع تعيين مي‌شود و باوجود پيشنهاد هيات عامل اوپك در زمان رياست ايران در سال 2007 براي تعيين آن براساس حروف الفبا و به‌صورت گردشي، ولي مورد قبول اعضا قرا نگرفت و كشورمان پس از فواد روحاني موفق به كسب دبيركلي نشده است.

* * ايران پس از 36 سال رييس كنفرانس اوپك ‌شد

براساس اين گزارش، در سال 1975 و همزمان با حمله يک گروه تروريستي به رهبري کارلوس - تروريست معروف به مقر اوپک با رياست جمشيد آموزگار، ايران رييس كنفرانس اوپك بود. برخي كارشناسان درخصوص دليل تاخير 36 ساله با تاكيد براين‌كه رياست كنفرانس يك سمت مديريتي اداري و بيشتر تشريفاتي بوده و بار سياسي ندارد، معتقدند كه به‌طور معمول وزيران نفت ايران در ادوار مختلف به دلايل مختلف شخصي و كاري چندان تمايلي به انتخاب شدن به عنوان رييس كنفرانس نداشته‌اند و به‌همين دليل درخواستي نداشته‌ايم.

طبق تحليل اين كارشناسان، به عبارت ديگر اين فاصله 36 ساله دليلي بر عدم اجماع اعضا روي كانديداي ايراني نيست، بلكه وزيران نفت ايران خودشان نسبت به اين مقوله اقدام نكرده بودند.