بزرگترين درياچه جهان در محاصره بحران آلودگي‌

کد خبر: ۱۶۷۱۹۰

تاریخ: ۰۶ خرداد ۱۳۹۰ - ۱۴:۲۶

موجي از آلودگي‌ها بر ساحل خزر مي‌كوبد؛ بزرگترين درياچه جهان در محاصره بحران آلودگي‌ها قرار گرفته است؛ هر چند كشورهاي منطقه همچنان از حفظ محيط زيست دم مي‌زنند ولي به روند فعاليت‌هايشان ادامه مي‌دهند.

به گزارش خبرنگار جامعه فارس‌، بزرگ ترين درياچه جهان كه آن را درياي خزر مي‌نامند در محاصره انواع و اقسام آلودگي‌ها قرار گرفته است. اين درياچه در طول دوران‌هاي مختلف اسامي متفاوتي به خود ديده است. تاريخ‌نويسان و مورخان در دوره‌هاي مختلف از اين درياچه به نام‌هاي مختلفي همچون آبسكون، كاسپين و هيركاني ياد كرده‌اند.

در اين بين سرازير شدن انواع و اقسام آلودگي‌ها به درياي خزر از مدت‌ها پيش به يكي از دغدغه‌هاي مسئولان و محيط زيستي‌ها تبديل شده است. آرزوي صنعتي شدن و پيشرفت كشورهاي حاشيه اين درياچه، خزر را به مكاني براي تجمع دور ريزها تبديل كرده‌ است؛ شايد هم اين بار قرار است ما با بي‌توجهي‌هايمان نام اين دريا را به دريايي از آلودگي‌ها تغيير دهيم.

با اين اوضاع برخي كشورها فعاليت‌هاي نفتي خود را بي هيچ توجهي به وضعيت خزر گسترش داده‌اند يا اين‌كه سال‌ها در اين زمينه فعاليت‌ كرده‌اند كه سهم درياي خزر تنها آلودگي شده است. البته با توجه به اين‌كه درياي خزر بسته است بخشي از آلودگي ناشي از فعاليت ساير كشورها در سواحل ايران متمركز مي‌شود.

افزايش آلودگي‌هاي نفتي كه روانه درياي خزر مي‌شود
---------------------------------------------------------------

محمد باقر معاون دريايي سازمان حفاظت محيط زيست در گفت‌وگو با خبرنگار فارس، گفت: سهم ايران نسبت به ساير كشورها در توليد آلودگي‌ در درياي خزر كمتر است.

نبوي تأكيد كرد: با توجه به اين‌كه درياي خزر بسته است و چرخش آب در آن وجود ندارد، آلودگي ناشي از فعاليت‌هاي كشورهاي ديگر نيز به سمت سواحل ما مي‌آيد.

معاون دريايي سازمان حفاظت محيط زيست تصريح كرد: سهم كشور تركمنستان در توليد آلودگي در درياي خزر نيز كم است.

رودخانه ولگا يكي از رودخانه‌هايي است كه به درياي خزر مي‌ريزد اما اين رودخانه در مسير خود آلودگي‌هاي زيادي را به همراه مي‌آورد.

معاون دريايي سازمان حفاظت محيط زيست با اشاره به اهميت حفاظت از رودخانه‌هايي كه منتهي به درياي خزر مي‌شوند، تصريح كرد: آلودگي‌هاي نفتي كه از طرف برخي رودخانه‌ها مثل ولگا به دريا مي‌ريزد بسيار زياد است.

سال‌ها پيش حميدرضا غفارزاده كه مديريت برنامه محيط زيست درياي خزر را بر عهده داشت اعلام كرد كه خطرناك‌ترين تهديدكننده خزر در سواحل ايران آلودگي ميكروبي است نه شيميايي.

به گفته كارشناسان و متخصصان اين حوزه، آلودگي هاي درياي خزر به چند نوع صنعتي، كشاورزي، ميكروبي و بيولوژيكي تقسيم مي‌شود كه لازم است دائم پايش شود.

البته برخي معتقدند به علت نزديكي كارخانجات به رودخانه‌ها و ورود فاضلاب هاي تصفيه نشده سواحل ايران از نظر ميكروبي بسيار آلوده شده است؛ اين آلودگي بيشتر از آلودگي‌هاي ديگر در دريا است.

نبوي در اين زمينه تأكيد كرد: آلودگي‌هاي ميكروبي در سواحل و شناگاه‌ها بسيار حائز اهميت است بنابراين پايش اين آلودگي‌ها را در دستور كار خود قرار داده‌ايم.

ذخاير بيولوژيكي خزر در معرض آلودگي جدي ميكروبي
------------------------------------------------------------

عبدالرضا كرباسي مديركل دفتر آلودگي‌هاي دريايي سازمان محيط زيست در گفت‌وگو با فارس به وضعيت ماهي‌هاي درياي خزر اشاره كرد و گفت: همان‌گونه كه مي‌دانيد بخشي از فعاليت‌هاي منطقه در زمينه صيد ماهي است از سوي ديگر مردم از اين ماهي‌ها به عنوان غذا استفاده مي‌كنند.

وي با اشاره به اين‌كه بيش از 400 نوع انگل در ماهي‌هاي درياي خزر وجود دارد، گفت: در بيشتر ماهي‌هاي خوراكي درياي خزر بيش از 400 نوع انگل وجود دارد اما خوشبختانه اين انگل‌ها قابل انتقال به بدن انسان نيستند؛ بلكه تنها مانع از رشد ماهي‌ها مي‌شوند به طوري كه اگر يك ماهي در 6 ماه بايد به 1 كيلو و نيم برسد وزنش از 450 گرم هم بيشتر نخواهد شد؛ بنابراين ذخاير بيولوژيكي در معرض آلودگي جدي ميكروبي هستند.

كرباسي با بيان اين‌كه فاضلاب‌ها در بروز آلودگي‌هاي درياي خزر حائز اهميت هستند، گفت: كشورهاي حاشيه اين دريا به جاي اينكه تصفيه‌خانه فاضلاب احداث كنند فاضلاب‌هاي خود را از طريق رودخانه‌ها به درياي خزر مي‌ريزند؛ با توجه به اينكه درياي خزر بسته است و به آب‌هاي آزاد راه ندارد آلودگي‌هاي ميكروبي در ماهي‌هاي خوراكي مشاهده شده است.

اما هرچند مسئولان كشورمان معتقد هستند سهم ايران در توليد آلودگي درياي خزر كم است نمي‌توان نسبت به وظيفه و تعهد حفظ محيط زيست بي تفاوت بود.

ايجاد تصفيه‌خانه‌هاي فاضلاب يكي از نكات كليدي در حل مسئله است. در كشور ما طبق مصوبه هيئت وزيران در زمينه كنترل آلودگي‌هاي سواحل و درياها وزارت نيرو وظيفه دارد تصفيه‌خانه‌هاي فاضلاب در شهرها را اجرايي كند. اما علي‌رغم اين‌كه چند سالي از عمر اين مصوبه مي‌گذرد هنوز اقدامي صورت نگرفته است.

فاضلاب‌هايي كه راهي رودخانه‌ها و دريا مي‌شود در اولويت كاري وزارت نيرو نيست
------------------------------------------------------------------------------------------

در حالي كه لحظه به لحظه آلودگي درياي خزر بيشتر و فاضلا‌ب‌ها روانه اين دريا مي‌شوند،‌ محمد جواد محمدي‌زاده رئيس سازمان حفاظت محيط زيست از بي‌توجهي وزارت نيرو انتقاد كرده و گفت: وزارت نيرو ايجاد تصفيه‌خانه‌هاي فاضلاب را در اولويت كاري خود قرار نداده چرا كه تنها تأمين آب شرب در اولويت كاريش بوده است.

محمدي‌زاده در ادامه گفت: تنها اميدوارم ظرف 5 سال پروژه اجرا و آلودگي‌ها نيز رفع شود.

دستورالعمل پايش ميكروبي آب‌هاي درياي خزر در راه است
-----------------------------------------------------------------

مديركل دفتر آلودگي‌هاي دريايي سازمان حفاظت محيط زيست با اعلام اين خبر افزود: دستورالعمل پايش ميكروبي در آب‌هاي ساحلي درياي خزر به لحاظ حجم زيادي از فاضلاب‌ها در منطقه بسيار مهم است.

وي افزود: با توجه به تخليه حجم زيادي از فاضلاب‌ها بهداشت توريسم و افرادي كه در منطقه زندگي مي‌كنند بسيار خطرناك است.

مديركل دفتر آلودگي‌هاي درياي سازمان حفاظت محيط زيست گفت: با توجه به پايش آلودگي‌ها، ميزان فاضلابي كه در منطقه رها يا افزايش و حدود آن كاملاً مشخص مي‌شود همچنين روش‌هاي كنترل فاضلا‌ب‌ها معرفي مي‌شود.

يكي از مسائلي كه باعث بروز اختلاف نظر بين كارشناسان حوزه محيط زيست شده است برآورد دقيق ميزان آلودگي‌هايي است كه به درياي خزر ريخته مي شود.

رضا پورغلام رئيس پژوهشكده اكولوژي درياي خزر در اين باره اعلام كرد: درياي خزر از لحاظ آلودگي در وضعيت بحراني قرار دارد.

وي با بيان اينكه سالانه به طور نمونه 304 تن كادميوم و34 تن سرب وارد درياي خزر مي‌شود، گفت: سالانه 122 هزار و 350 تن آلودگي‌هاي نفتي وارد دريا مي‌شود.

رئيس پژوهشكده اكولوژي درياي خزر با اعلام اينكه 16 تا از مشتقات مواد نفتي سرطان‌زا است، خاطرنشان كرد: ساحل باكو پر از آلودگي نفتي است كه از طريق نفتكش‌ها، مبادي ورودي و خروجي نفت، چاه‌هاي اكتشاف و استخراج كه از تكنولوژي پيشرفته استفاده نمي‌كنند، آلودگي را به درياي خزر تحميل مي‌كنند.

پورغلام با بيان اينكه 95 درصد آلودگي درياي خزر را كشورهاي شمالي و شمال غربي شامل روسيه فدراتيو، قزاقستان و جمهوري آذربايجان ايجاد مي‌كنند، اظهار داشت: سهم ايران نيز در اين بخش 5 درصد است‌.

نبوي بر خلاف اظهار نظرهاي صورت گرفته، معتقد است ميزان دقيق ورود آلودگي‌ها به درياي خزر را نمي‌توان محاسبه كرد.

وي در ادامه تأكيد: سهم ايران به نسبت ساير كشورهاي منطقه در آلودگي درياي خزر كمتر است اما ما نيز در برابر حفظ محيط زيست وظايفي را بر عهده داريم كه بايد انجام دهيم.

امير عبدوس مديركل محيط زيست استان گيلان نيز در اين زمينه هشدار داد: وضعيت پساب‌هاي كشاورزي بيشتر بايد مورد توجه قرار گيرد چراكه سموم ناشي از پساب‌هاي كشاورزي بسيار زياد است و مي‌تواند رودخانه‌ها و در نهايت درياي خزر را آلوده كند.

فعاليت كارخانه‌هاي صنعتي و توليدي مانند كالباس و سوسيس يا توليد محصولات لبني بدون شك پساب‌‌هايي را به دنبال دارد كه اگر هدايت نشوند آرام آرام دريا و رودخانه‌ها را در بر مي‌گيرند. بنابراين بهتر است با كنترل و مديريت آلودگي‌ها در اولين فرصت از افزايش مشكلات جلوگيري كنيم.

در مرحله بعد آلودگي ناشي از فاضلاب‌هاي خانگي و شهري است كه مي‌تواند اوضاع را بدتر كند. اين مسئله به عنوان يكي از نگراني‌هاي مديران زيست محيطي مطرح است.

از آنجايي كه در برخي از ايستگاه‌هاي تحت پايش آلودگي ناشي از فاضلاب‌هاي خانگي بالا گزارش شده است بنابراين بهتر است سازمان محيط زيست در اين زمينه نيز وارد عمل شده و با هماهنگي وزارت نيرو برنامه‌ها هر چه زودتر به مرحله اجرايي برساند تا مبادا با بي‌توجهي‌هايمان نام درياي خزر را به " درياي آلودگي‌ها " تغيير دهيم.