شهری را که خدا آزاد کرده، باید به بهترین شکل ساخت

گفت و گوی «تابناک» با مسعود بهبهانی نیا

کد خبر: ۱۶۶۴۷۸

تاریخ: ۰۲ خرداد ۱۳۹۰ - ۲۰:۲۶

سرویس دفاع مقدس «تابناک»/ محمد دیندار ـ مسعود بهبهانی نیا، نویسنده سریال هایی همچون خاک سرخ، نرگس، ترانه مادری و فاصله هاست. وی افزون بر اینکه به عنوان نویسنده خاک سرخ ـ که مستقیم به وضعیت خرمشهر در دوران جنگ پرداخته ـ به عنوان یک جامعه شناس، نگاهی دقیق به وضعیت کنونی خرمشهر دارد؛ برای همین، در ادامه گفت وگوی قبلی با وی، به مناسبت سوم خرداد ماه پای سخنان وی نشستیم تا درباره این شهر و نقشی که هنرمند می تواند در آبادانی این شهر داشته باشد، گپ و گفتی داشته باشیم.

«تابناک»: آقای بهبهانی نیا شما به عنوان هنرمندی که تاکنون در یک سریال مانند خاک سرخ، مستقیم به خرمشهر پرداخته اید و در چند کار دیگر نیز نقبی به آن داشته اید و از دیگر سو، به عنوان یک جامعه شناس ـ که اصالت خرمشهری دارید و از شناخت خوبی نسبت به این شهر در دهه های اخیر برخوردار هستید ـ چه  تعریفی از خرمشهر دیروز و امروز دارید؟

ـــ ببینید، اگر ما به گذشته برگردیم، می بینیم که خرمشهر در دهه های گذشته، شهری غنی بود که حتی فقرایش نیز از سطح زندگی متوسطی برخوردار بودند. دلیل اصلی اش هم این بود که خرمشهر، مهمترین بندر آن زمان بود. اسکله هایی که در خرمشهر و آبادان بود، باعث می شد همه کشتی هایی که از خارج جنس وارد کشور می کردند و یا از ایران کار صادرات را انجام می دادند، آنجا پهلو بگیرند و برای این قبیل داد وستدها و از جمله وجود پالایشگاه آبادان، به این شهرها چهره ای اقتصادی داده بود.

با این همه، این شهر به واسطه جوانان فعال و مذهبی که داشت، ظلم و ستم رژیم پهلوی را نیز نادیده نمی گرفت و از طریق گروه های فعال سیاسی و مذهبی در بطن مبارزه با شاه بود و در جریان انقلاب هم همگام با تمامی ملت و کشور نقش اساسی در مبارزات داشت. به دلیل همین جوانان هشیار و آگاه بود که پس از انقلاب و حمله دشمن بعثی به ایران، شاهد مقاومت جانانه و مظلومانه جوانان خرمشهری و با محوریت شهیدانی بزرگوار همچون جهان آرا و موسوی بودیم.

چنانکه مقاوت 45 روز نخست همین جوانان در خرمشهر ـ که متأسفانه، تاکنون به آن به درستی پرداخته نشده ـ باعث شد، ماشین جنگی صدام با یک توقف و شوک روبه رو شود که اگر این مقاومت نبود، این ماشین ویرانگر با سرعت بقیه شهرهای خوزستان و بالطبع دیگر استان ها را مورد حمله ناگهانی قرار می داد و چه بسا تصرف درمی آورد.

مقاومت جوانان خرمشهری باعث شد تا مردم و رزمندگان دیگر شهرها تا حد امکان خود را آماده و سازماندهی کنند تا با شبیخون دشمن روبه رو نشوند. اما سال ها بعد و در دوران  بازسازی و با توجه به عمق ویرانی شهر، مردم انتظار داشتند با عزمی جدی و نگاهی ویژه کار بازسازی در این شهر آغاز شود که چنین نشد و مردم احساس می کردند که نسبت به آنها دارد بی مهری می شود.

مردم البته در آغاز تعابیر دیگری داشتند. برخی گمان می کردند، نکند دوباره می خواهد جنگی رخ دهد و دشمن بخواهد از آنجا وارد شده و ضربه بزند؟!

«تابناک»: این احساس بیشتر مربوط به همان دوره معروف نه جنگ نه صلح بود؟

ـــ بله! درست است. در این دوره، کار بازسازی محدود به درست کردن و ساخت پارک و یک مقداری نماسازی و رتوش خیابان ها و خانه ها بود. مردم شهر بلاتکلیف و گمرک تعطیل بود. انگیزه ای برای برگشت عناصر فعال و موثر به شهر وجود نداشت؛ اما با سقوط  صدام، دیگر آن مسأله هم منتفی شده بود و مردمی که در هشت سال دفاع مقدس، آن گونه جانانه از کشور و دین خود دفاع کرده و شهید و جانباز داده و کاشانه خود را از دست داده بودند، این بار انتظار داشتند، یک بار برای همیشه، عزم جدی برای بازسازی شهر صورت گیرد که باز هم متأسفانه، انتظارشان به ثمر ننشست.

مردم خرمشهر، در واقع مردم نجیب و صبوری هستند، ولی در اوضاع کنونی که از یک آب آشامیدنی مناسب و بهداشتی برخوردار نیستند و بیکاری و اعتیاد در شهر بیداد می کند، انصاف نیست، همچنان نسبت به این شهر کم لطفی شود.

اکنون هم که پدیده گرد و غبار ـ که از عربستان و عراق به سوی این شهر می آید ـ مشکلی دوچندان شده و نفس شهر را گاه و بیگاه بند می آورد. شما ببینید شهرهای دیگر ایران نسبت به سی سال پیش، چقدر پیشرفت و سازندگی داشته اند؟

اما این شهر که باید نمونه ای از سازندگی برای ملت ایران و جهانیان باشد، هنوز با مشکلات اولیه، دست و پنجه نرم می کند و تنها سوم خرداد که می رسد، دوربین ها به شهر می روند و چند پارک گلکاری شده را نشان می دهند، در حالی که اگر سر دوربین را کج کنند، چند قدم آن سوتر، مردمی را می بینیم که مشکل آب آشامیدنی دارند.

«تابناک»: برای رفع این مشکلات چه پیشنهادی دارید؟

ـــ  به نظرمباید وضعیت خرمشهر و رسیدگی به آن در سیاست های کلان کشور دیده شود. اگر برای نمونه، رودخانه لایروبی و اسکله و گمرک به طور جدی و اساسی فعال شوند تا دوباره شاهد رفت و آمد کشتی ها به این شهر باشیم؛ اگر منطقه آزاد به شکلی حقیقی و اساسی فعال شده و رونق بگیرند تا بیکاری مهار شود؛ اگر زیرساخت های بهداشتی و اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی تقویت شوند و کاری کنیم که انگیزه برگشت در مدیران و فعالان اقتصادی و نیروهای موثر خرمشهری به این شهر دوباره پدید آید و در حقیقت، یک مهاجرت معکوس به سوی شهر و بازگشت به خرمشهر فراهم آید، آنگاه امید به آبادانی شهر تقویت می شود.

«تابناک»: نقش هنر و هنرمند را در بازتاب مسائل خرمشهر و ایجاد حساسیت و انگیزه در مدیران و مسئولین برای بازسازی شهر چگونه می بینید؟

ـــ هنرمند ما باید بین امروز و دیروز خرمشهر در دفاع مقدس، یک پل بزند و نشان دهد، خرمشهری که دیروز در صف اول مقابله با دشمن بود، امروز نیز باید در صف اول رسیدگی و رونق اقتصادی و اجتماعی باشد. باید به هنرمند آزادی عمل داده شود که مشکلات و ناهنجاری ها را البته با حفظ مزرها و چهارچوب مطرح سازد. این مشکلات اجتماعی می تواند در قالب فیلم های مستند و داستانی بازتاب داده شوند و در میان مردم و مسئولین، ایجاد حساسیت نموده و آنها را برای رفع مشکلات انگیزه دهد.
یک فیلمساز می تواند مانند یک جراح، غده ها را کشف نموده و از بدن جامعه بیرون آورد. هنرمند آسیب های اجتماعی را با نگاه هنرمندانه، ظریف و دلسوزانه خود ریشه یابی نموده و زمینه رفع آنها را فراهم می سازد؛ به شرطی که مسئولین در برابر آنها موضع منفی نگرفته و آنها را متهم به سیاه نمایی نکنند.

همین چند وقت پیش، برنامه ای از تلویزیون پخش شد که مشکلات آب و بهداشت خرمشهر را مطرح می کرد و برنامه خوبی بود، ولی همان موقع برخی موضع گرفتند و گفتند: این برنامه سیاه نمایی است و چه و چه و چه...

«تابناک»: منظورتان برنامه راز، کار آقای طالب زاده است؟

ـــ بله! همان بود. خب باید کارهای اینچنین در همه زمینه های اجتماعی ساخته شود تا از مشکلات گره گشایی کرد. نباید زود به سیاه نمایی متهم شود. هر بحران اجتماعی از نقطه ای کوچک آغاز می شود و هنرمند، می تواند در همان آغاز کار، با نگاه تیز و شاخک های حساس خود، همچون یک دیده بان آن را شناسایی نموده و مورد واکاوی قرار داده و سرانجام، مسئولین کشور و جامعه را نسبت به آن هشیار سازد.

«تابناک»: لطفاً اگر در پایان حرف خاصی دارید, بیان بفرمایید.

ـ هرچند خرمشهر در نقشه در منتهی الیه جنوب غربی کشور و از آن سمت آخرین شهر ایران در نقشه است، نباید در تصمیم گیری های اقتصادی و بودجه بندی و ... به عنوان آخرین شهر در نظر گرفته شود، بلکه باید به دلیل رشادت هایی که نشان داده و زخم هایی که برداشته، در معادلات گوناگون، به عنوان شهر نخست مورد توجه و رسیدگی و حمایت قرار گیرد.

فراموش نکنیم، اگر خدای ناکرده، دوباره کشورمان مورد حمله دشمن قرار گیرد، باز هم شهری مانند خرمشهر باید در صف مقدم مقاومت قرار گیرد؛ پس از هم اکنون باید این شهر از نظر روحی، اقتصادی و اجتماعی تجهیز شود؛ شهری که میراث خون شهداست؛ شهری که زادگاه جهان آراست؛ شهری که مردمش وفادارترین افراد به انقلاب و کشور هستند و شهری را که خدا آزاد کرده، باید به بهترین شکل ساخت، تا کسانی که در این شهر زندگی می کنند و یا به آن سفر می کنند، جلوه های رحمانی و زیبای الهی را در آن احساس کرده و ببینند.