تصویب بودجه سالانه و تجربه 90

حسن غفوری فرد

کد خبر: ۱۶۳۸۶۶

تاریخ: ۲۰ ارديبهشت ۱۳۹۰ - ۱۵:۵۶

پرونده بررسی بودجه سال 90 روز دوشنبه 18 اردیبهشت در مجلس بسته شد.

پرسش از رئیس جمهور در اولین کنفرانس خبری اش در سال جدید درباره اینکه چرا بودجه سال 90 را دیر تحویل مجلس دادید اگرچه با این پاسخ از سوی رئیس جمهور همراه شد که «ما دیر این بودجه را تحویل ندادیم، شاید مجلس کارهای دیگری داشته» چند روز بعد هم با مقاله مشاورحقوقی رئیس جمهور، در یکی از پایگاه های خبری تکمیل شد که دلیل مناقشات دولت و مجلس را عدم تصویب «قانون‌ تنظیم‌بودجه» توسط مجلس دانسته بود.

انتقادی که حسن غفوری فرد از نمایندگان مجلس، آن را نمی پذیرد و بعد از توضیح کوتاه درباره استدلال دولت درباره بودجه به صراحت تغییر در بودجه را از اختیارات مجلس می داند. موضوعی که غلامحسین الهام نگاهی متفاوت به آن دارد و معتقد است مجلس، حق تصویب یا رد بودجه را دارد نه تغییر در آن را.

در ادامه گفت وگوی خبرآنلاین با حسن غفوری فرد عضو فراکسیون اصولگرایان می آید:

***

مشاورحقوقی رئیس جمهور اخیرا در مقاله ای دلیل مناقشات بین دولت و مجلس را عدم تصویب «قانون‌ تنظیم‌بودجه»، توسط مجلس دانسته اند، آیا این امر جزو وظایف مجلس است که مجلس از آن غفلت کرده است؟
به نظرم در این زمینه به قانون نیاز نداریم. لایحه بودجه، مثل تمامی لوایح در مجلس مطرح می شود و مجلس حق نظردادن درباره آن دارد؛ دولت به طور خلاصه معتقد است مجلس درباره لایحه بودجه فقط می تواند آن را تائید یا ردکند و نمی تواند تغییری در آن ایجاد کند.
مجلس حرفش این است که قانون گذاری، حق مجلس است و هیچ محدودیتی در نحوه قانون گذاری وجود ندارد، مگر اینکه خلاف شرع یا قانون اساسی باشد. تشخیص این موضوع هم با شورای نگهبان است.

اما آقای الهام معتقدند بودجه، یک ماهیت خاص دارد و مستقل از قانون است. در قانون اساسی هم درباره بودجه نه از تعبیر لایحه استفاده شده و نه عنوان قانون برای آن آمده است، بلکه متن قانون این است که دولت باید بودجه را «تهیه» و به مجلس ارائه کند؟
اینکه لایحه بودجه و برنامه های 5 ساله توسعه با دیگر لوایح فرق متفاوت است، حرف درستی است. اما در خود آیین نامه مجلس هم بحث لوایح مطرح است. به عنوان نمونه وقتی لوایح مختلف مطرح می شود، اگر دولت به دنبال استراداد است، چه شرایطی دارد، اگر در شور اول باشد چگونه این موضوع امکان دارد و اگر در شور دوم باشد، چه شرایطی دارد.

فرق دیگر این لایحه این است که لایحه بودجه را، فقط دولت می تواند ارائه کند. بر خلاف دیگر امور که نمایندگان می توانند درباره آن طرح بدهند درباره بودجه، این امکان که مجلس قانون بودجه بنویسد وجود ندارد. اما این تفاوت ها به این معنی نیست که مجلس وقتی لایحه بودجه به دستش رسید، فقط حق داشته باشد آن را تائید یا رد کند؛ این حرف، منطقی نیست.

اما نگاه دولت این است که مجلس با تغییرات در بودجه دست دولت را می بندد، اما از دولت توقع دارد که به همه تکالیف برنامه عمل کند و این تناقض است؛ پیش از این هم بعد از اینکه کمیسیون تلفیق رقم درآمد دولت از فرآوردهای نفتی را 7 هزار میلیارد تومان کم کرد، معاون پارلمانی رئیس جمهور خواستار اصلاح این امر در مجلس شد.
ببیند! اگر از 100 ماده بودجه، مجلس با دو مورد آن مخالف بود، اینجا چه باید کرد؟در مورد درآمد نفت هم که شما اشاره کردید باید بگویم که مثلا دولت رقمی را برای نفت پیشنهاد می کند. مجلس می بینید در سال قبل رقم، خیلی پائین تر از پیش بینی دولت خرید و فروش شده و امکان عملی هم برای صادرات این میزان وجود ندارد. مجلس در اینجا موظف است،این رقم را کم کند.

اگر درآمدهای دولت به طور غیر عادی، متورم دیده شود و مجلس کاری نکند، طبیعی است که درآمد ها محقق نخواهد شد، اما اثرات تورمی خود را خواهد گذاشت.

مساله این است که این «دو موردها» در مجلس زیاد شده است!
حالا دو مورد یا ده مورد. من می خواهم بگویم این منطق که دولت یا لایحه را قبول کند یا رد کند، منطقی نیست. اگر یک لایحه را مجلس با چند موردش  مخالف بود با این فرض باید به دولت بر گردد واصلاح شود و زمانی که دولت آن را دوباره به مجلس فرستاد با چند ماده دیگرآن مخالفت کند!؟ اصلا چنین فرضی به هیچ وجه نه منطقی است ونه عملی. با این فرض، اصلا نمی شود کشور را اداره کرد.

اما طبق 126 قانون اساسی مسئولیت امور بودجه با رئیس جمهوراست
مسئولیت رئیس جمهور، تهیه لایحه بودجه و ارائه آن به مجلس است. عرض کردم لایحه بودجه، هزاران رقم دارد. حالا اگر مجلس با ماده ای مخالف کرد چه می شود؟ دولت باید دوباره یک لایحه بیاورد؟ در این صورت، اگر مجلس در این زمینه مخالفتی داشت چه کنیم؟ اصلا امکان عملی این شیوه، وجود ندارد.

برخی منتقدان می گویند ریز شدن مجلس در بودجه و بررسی تک تک ارقام  هم صحیح نیست. بالاخره این بودجه دولت است.
این حق مجلس است، نمی شود این حق مجلس را گرفت.طبق قانون اساسی، مجلس حق دارد در تمام موارد، قانون گذاری کند اما اصولا نباید این قدر تقابل به وجود بیاید.

به نظر من، اگر هر دو طرف حسن نیت داشته باشند وکار کارشناسی کنند،به این تقابل ها نمی رسند.اما اگر دولت به نظر خود اصرارکند که مجلس نباید در لایحه تغییر ایجاد کند،قاعدتا به دنبال حل مشکل هم نمی رود.اما اگردولت این حق مجلس را به رسمیت بشناسد،می تواند در نشست های مشترک با مجلس به تفاهم برسد تا به قول شما دست دولت هم بسته نشود.

به نظر می رسد دولت و مجلس در برهه فعلی در یک لجبازی افتاده اند
نه! من نه دولت را لجباز می دانم و نه مجلس را. منتها این نکته درستی است که نباید در نظرات خود تصلب داشته باشیم و فکر کنیم هرچه من می اندیشم درست است. بگذارید دیگران هم نظرات خود را مطرح کنند.

اما قبول دارید که واقعیت های فضای سیاسی نشان می دهد دولت و مجلس به این سمت نمی روند؟
بله، من هم قبول دارم. شاید هم دولت و هم بعضی نمایندگان، نظرات تصلبی داشته باشند. اما خارج از این بحث، بعید می دانم این مقدار بودجه ای که دولت برای پروژه های عمرانی می خواهد هزینه کند، قابل جذب باشد. سال 88 کل  هزینه برای پروژهای عمرانی 14-15 میلیارد تومان بوده است، در سال گذشته این رقم 17-18میلیارد تومان بوده است. برای سال 90 رقم حدود47 هزار میلیارد تومان را در نظر گرفتند. من بعید می دانم حتی اگر درآمد داشته باشیم، این رقم قابل جذب باشد. یعنی قدرت اجرایی و مدیریتی ما توان جذب این مقدار بودجه را داشته باشد.