برخی اختلاف​نظرهای دولت با مجلس، لجبازی است

موسی قربانی

کد خبر: ۱۶۱۱۳۸

تاریخ: ۰۶ ارديبهشت ۱۳۹۰ - ۱۳:۵۰

عضو کمیسیون حقوقی مجلس، دلیل اختلافات بودجه​ای دولت و مجلس را لجبازی دو قوه می​داند.

موسی قربانی عضو کمیسیون حقوقی مجلس که به گفته خودش بعد از پایان دوره نمایندگی به کارش در قوه قضائیه بر می​گردد، از آن جنس نمایندگانی است که معمولا علاقه​ای به گفت وگو درباره مسائل روز سیاسی ندارد. وقتی  هم که موضوع  دیدگاه​های حقوقی مشاور حقوقی رئیس جمهور را با وی در میان می​گذرایم چندان مایل به اظهار نظر نیست.

آنچه در ادامه خواهید خواند، ما حصل دقایقی است که گفت وگوی ما با او به مباحثه می​کشد.

***

همزمان با فصل بررسی بودجه در مجلس، مباحثات دو قوه هم افزایش پیدا می​کند؛ برخی معتقدند که «تنظیم قانون بودجه» در مجلس می​تواند جلوی این اختلاف نظرها را در فهم قانون بگیرد. آیا مجلس در این زمینه به وظیفه خود عمل کرده است؟

من این حرف​ها را نمی​فهم یعنی چه؟ وظیفه مجلس بوده که قانونی به نام تنظیم بودجه بنویسد؟چه کسی گفته مجلس چنین وظیفه​ای داشته است؟

کسانی که این عقیده را دارند می​گویند این امر، درقانون اساسی آمده است؟

ببینید! مجلس در همه امور به دو شرط، می​تواند قانون گذاری کند. اول اینکه مخالف شرع نباشد و دوم اینکه بدون ارائه راه حل، بار مالی بر دولت تحمیل نکند. با این دوقید، مجلس در کلیه امور، حق قانون گذاری دارد.

مشاور حقوقی رئیس جمهور اخیرا درمقاله​ای در مورد دلیل مناقشات دولت و مجلس تصریح کردند که بودجه ماهیتی خاص دارد و مستقل از قانون است؛ در قانون اساسی هم درباره بودجه نه ازتعبیر طرح استفاده شده و نه عنوان قانون برای آن آمده است، بلکه متن قانون این است که دولت باید بودجه را« تهیه» وبه مجلس ارائه کند.

بله، درست است که بودجه را فقط دولت می​تواند بدهد، ولی وقتی لایحه آمد، مجلس اختیار دارد بر اساس مصالح کشور، بودجه را بررسی کند.

بر اساس قانون اساسی مجلس چنین حقی دارد ؟

من عرض کردم، مجلس براساس رعایت آن دو اصل،می​تواند درهمه امور قانون گذاری کند،این عین قانون اساسی است. غیر از این هم هیچ قیدی وجود ندارد و نمایندگان در همه امور می​توانند قانون گذاری کنند.

اما دلیل مناقشه این است که دوستان دولت معتقدند که...

من اصلا نمی​دانم مناقشه چیست؟ مشخص کنید که کجا مناقشه است؟

استناد دولتیان به این است که مجلس یا باید بودجه را رد کند یا تائید. نه اینکه در بودجه تغییر به وجود بیاورید.

نه، مجلس در قانون گذاری هیچ محدودیتی ندارد. تفسیر قانون اساسی هم با شورای نگهبان است واین شورا، تاکنون درباره بررسی لوایح بودجه سنواتی چنین حرفی نزده است. در عمل هم تاکنون شورای نگهبان بودجه​ای را به این دلیل که تغییری در آن به وجود آمده، رد نکرده است. البته مقام معظم رهبری در دیدارهای خودشان با مجلس تاکید دارند که به شکلی بودجه را تصویب کنید که دولت در مقام اجرا راضی باشد. اما دولت هم باید در چارچوب لایحه بودجه برنامه بدهد و مجلس هم آن را در چارچوب برنامه تصویب بکند. اگردولت جایی کم گذاشته، مجلس تعدیل کند که قوانین، درچاچوب سیاست​های کلی باشد.

برنامه​های پنجم باید براساس سیاست​های کلی نوشته شود. بودجه​های سنواتی هم مقید به چارچوب برنامه​های پنج ساله باشند. درسیاست​های کلی هم مقام معظم رهبری، مجمع تشخیص مصلحت را مامور بررسی این امر کرده​اند.

مجلس، لوایح بودجه را با اسناد بالا دستی تطبیق می​دهد و هرجا این امر رعایت نشده باشد، تذکر داده و اصلاح می​کند. من مناقشه​ایی در این موارد نمی بینیم. همان طور که مجلس می​تواند اساسا بودجه را رد کند، در جزئیات آن هم حق دخالت دارد.

اما مساله این است که وقتی مجلس بودجه دولت را تغییر می​دهد، قاعدتا دولت نمی​تواند به تعهداتی که در لایحه بودجه تنظیمی خودش آورده، عمل کند.

اینها شدنی است. 30 سال است که دولت​ها این رویه را انجام می​دهند و شورای نگهبان هم ایراد نگرفته است. از نظر حقوقی و اجرایی هم ممکن است. بنده رسما پیشنهاد کرده​ام مجلس بودجه دولت را تغییر ندهد. چون ولو یک درصد تغییر صورت گیرد، دولت می​گوید که مجلس شیرازه بودجه را به هم زده است و من نمی​توانم آن را اجرا کنم. دولت بودجه​هایی را که خودش هم آورده، اجرا نمی​کند.

مصداقی برای این مساله می​گویید؟

مثل اعتبارات فرهنگی سال قبل. سهم دو درصد از درآمد نفتی برای روستاها و .... من به دوستان مجلس پیشنهاد دادم در مقام اجرا و نه درمقام حقوقی- چون در مقام حقوقی، مجلس می​تواند تغییراتی را ایجاد کند- یک سال هم که شده مجلس هیچ تغییری در بودجه دولت ندهد، اما در اجرا اگر حتی به مقدار کم بودجه این طرف وآن طرف شد، گوش دولت را بگیرد.

خودتان هم می​دانید که اجرایی شدن این پیشنهاد تقریبا غیر ممکن است.

بله، اما با این روش فعلی، دولت عملا با ابزارهایی مثل تخصص بودجه، نظرات خودش را اعمال می​کند. بنابراین چرا وقتی این گونه است، عرض خود می​بری و زحمت ما می​دارید؟! دست دولت را باز بگذارید. عرض کردم، این پیشنهاد من، یک پیشنهاد اجرایی است والا از نظر حقوقی، قانون اساسی محدودیتی برای مجلس در زمینه قانون گذاری قائل نشده است

اما اصل 126 قانون اساسی می​گوید مسئولیت امور برنامه و بودجه با رئیس جمهور است. درست است؟

بله، اما این حرف بدین معنا نیست که امور بدون قانون باشد.

اما شما از دولت توقع دارید ...

بله، من هم می​دانم که مسئولیت اجرا با دولت است. اما از آن طرف مجلس هم در همه امور حق قانون​گذاری دارد. جمع این دو این است که هر چه قانون شد، دولت باید آن را اجرا کند. این موضوع خیلی روشن است.

ولو اینکه با سیاست​های دولت همخوانی نداشته باشد؟

سیاست​های دولت یعنی چه؟ دولت نمی​تواند هیچ سیاستی جز اجرای قانون داشته باشد. عرض کردم قانون اساسی ثابت است. از آن طرف، ضوابط تا حدودی ثابت ما، سیاست​های کلی نظام است. بنابراین برای ثبات سیاستگذاری، سیاست​های کلی تنظیم می​شود. قانون برنامه هم باید در چارچوب سیاست​های کلی باشد. دولت که نمی​تواند  خارج از چارچوب سیاست​های کلی، برای خودش قانون تنظیم کند یا سیاست​های دیگری داشته باشد. دولت هرحرفی دارد باید در چارچوب قانون بزند. ضمنا بودجه را هم باید براساس سیاست​های کلی بنویسد نه سیاست​های که به نظرش می​رسد.

اما مجلس، در همین بودجه هم تغییراتی می​دهد؟

کم کردن که درعدد و رقم تحقق پیدا نمی​کند. این نه دست دولت است و نه دست مجلس. یک عددی نوشته می​شود ولی درآمد نفت سر جای خودش است. اینها مغلطه است. همان لجبازی است. درآمد نفت که با گفتن مجلس و دولت کم و زیاد نمی​شود.

بالاخره شما بودجه نفت دولت را از 57 هزار میلیارد تومان به 50 هزار تغییر دادید. با این رقم، می​شود کارهای عمرانی بیشتری انجام داد؟

اجازه بدهید. یک عددی در بودجه نوشته می​شود. اگر بیشتر از آن بودجه​ای تصویب شد، دولت موظف است لایحه بدهد که با رقم اضافی چه کنم؟ وقتی هم بودجه مورد نیاز دولت از پیش​بینی در لایحه بودجه بیشتر شد، باز هم دولت باید لایحه متمم بیاورد. دعوا سر لفظ است و اینها بهانه تراشی است. درآمد نفت، بر اساس قیمت جهانی تعیین می​شود. واقعا مسخره است که بگوییم که مجلس بودجه نفتی دولت را دست کاری کرده است. چون پول نفت بر اساس اتفاقات بین​الملی تعیین می​شود. بنده یادم  هست سال 75 در دولت آقای هاشمی، قیمت نفت افزایش یافت. ایشان به مجلس متمم بودجه داد که با این پول چه کنم؟ مجلس هم تعیین تکلیف کرد. این اصلاحیه​های بودجه که دولت هر دوره به مجلس می​آورد، دلیل اثبات حرف من است. عددی که دربودجه می​آید، رقم فرضی است والا شما از کجا می​دانید که نفت چه قیمتی خواهد داشت؟!

بالاخره دولت در این زمینه محاسبه​ای کرده است که به مجلس پیشنهاد می​دهد؟

مجلس هم محاسبه کرده است که آن را اصلاح می​کند! مگر خود دولت به ارقامی که در قانون درباره یارانه​ها بوده عمل کرد؟ چرا دولت اجرای قانون هدفمندسازی را از اواخر آذرماه سال قبل شروع کرد؟ اینها همه لجبازی است. در عین حال، بنده معتقدم که مجلس هم نباید در بودجه ریز شود و همه بودجه را پروژه-پروژه کند تا دولت نتواند تغییری ایجاد کند، این هم غلط است.

بنابراین دعوا سراین امور نیست. یک مقدار از این کشمکش​ها  لجبازی است و مقام معظم رهبری هم بارها به دو قوه گفتند که اختلافات کارشناسی خودتان راعلنی نکنید. هر کس این اختلافات را به بیرون کشیده است، خلاف فرمایشات رهبری عمل کرده است.

منبع: خبرآنلاین