انقلاب، ولایت فقیه و روحانیت*

آیةالله مهدی هادوی تهرانی

کد خبر: ۱۵۴۳۰۵

تاریخ: ۲۶ اسفند ۱۳۸۹ - ۱۶:۰۸

بسم الله الرحمن الرحیم

رحلت حضرت معصومه ـ سلام الله علیها ـ را خدمت شما عزیزان تسلیت عرض می‌کنم. این روایت معروف را همه شنیده اید؛ «سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنْ زِيَارَةِ فَاطِمَةَ بِنْتِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ ـ علیه السلام ـ بِقُمَّ فَقَالَ مَنْ زَارَهَا فَلَهُ الْجَنَّةُ». از امام رضا ـ علیه السلام ـ نقل شده‌است که کسی که فاطمة بنت موسی بن جعفر ـ علیهم السلام ـ را در قم زیارت کند، بهشت برای او خواهد بود.

قطعاً مقصود از روایت این نیست که تنها زیارت آن بانوی بزرگوار چنین نتیجه‌ای را در پی خواهد داشت، بلکه مقصود آن است که هر کس به قصد زیارت او بیاید در حالی که به این درجه از معرفت رسیده‌است که ائمه ـ علیهم السلام ـ جایگاه آن‌ها، نسبت ایشان با رسول اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ را درک کند و فضیلت فاطمه بنت موسی بن جعفر ـ علیهم السلام ـ را بشناسد و در حقیقت فردی باشد که راه [سعادت] را پیدا کرده‌است، سزاوار آن است که به بهشت برود.

انشاء‌الله همة ما جزء این افراد باشیم و چنین نباشد که در کنار فاطمه معصومه ـ سلام الله علیها ـ زندگی کنیم و حق این بانوی بزرگوار که میزبان ما در این شهر است را ادا نکنیم، چه به لحاظ ظاهری؛ مانند حضور در حرم ایشان و زیارت ایشان و چه به لحاظ واقعی؛ یعنی انجام وظایفی که در قبال مثل این شخصیت‌ها داریم و تقویت رابطة معنوی‌ای که باید با آن‌ها داشته ‌باشیم. البته در روایات راجع به قم به صورت خاص و اینکه اینجا آشیانة آل محمد ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ است و اینکه اهل قم چه فضیلتی دارند، تعابیری وجود دارد. فقط این را عرض کنم که اهل قم مقصود آن‌هایی نیستند که صرفاً شناسنامه‌شان قمی است، بلکه اصلاً آنها مقصود نیستند، مقصود از اهل قم کسانی هستند که در قم هستند و اهل قمند؛ یعنی اهلیت قم را دارند؛ اهلیت این آشیانه آل محمد ـ صلی الله علیه و آله ـ را دارند که قطعاً یکی از مصادیقش خودِ طلبه ها هستند.

از برکات فاطمه معصومه ـ سلام الله علیها ـ همین حوزة علمیه قم در دوران معاصر است؛ البته در زمان مرحوم میرزای قمی هم این حوزه دایر بود، اما حوزة جدید به برکت مرحوم آقای حاج شیخ عبدالکریم حائری ـ رضوان الله علیه ـ پا گرفت و در واقع منشأ معرفی تشیع در جهان امروز بوده‌است. بدون شک اگر نبود حوزة قم و شخصیت‌هایی که در آن تربیت پیدا شدند، یا در آن فرصت بروز پیدا کردند؛ مثل علامه طباطبایی ـ رضوان الله علیه ـ، قطعاً جایگاهی که امروز شیعه در جهان دارد به وجود نمی‌آمد. اگر نبود شخصیتی؛ مثل حضرت امام خمینی ـ رضوان الله علیه ـ که با معرفی اسلام ناب و مکتب اهل بیت ـ علیهم السلام ـ در پرتو انقلاب اسلامی این زلزله بزرگ معرفتی را در جهان ایجاد کرد، قطعاً جایگاهی که امروز تشیع دارد و دائم در حال توسعه است پیدا نمی‌شد.

چند وقتی است به خصوص در روزهای اخیر، مسائلی پیش آمده است و هر چه می گذرد بیشتر بنده را نگران می‌کند و خیلی سعی کرده‌ام آن را به افراد مختلف منتقل کنم. چند سال است که خطر بزرگی رو حانیت را تهدید می‌کند؛ البته از اول انقلاب و حتی قبل از انقلاب هم به یک شکلی بوده است، ولی هر روز پیچیده‌تر و از جهاتی شدیدتر می‌شود و آن خطر، از بین بردن روحانیت است. دست‌هایی به اشکال مختلف مشغول از بین بردن کل روحانیت است. به این نتیجه رسیدند که تنها چیزی که می‌تواند روحانیت را از بین ببرد، خودِ روحانیت است. به همین دلیل الان به شدت به دنبال ایجاد درگیری در داخل خانواده روحانیت هستند تا کل روحانیت از بین ببرند. هدف این است که به اشکال مختلف [ریشة] روحانیت زده شود.

چه روحانیت حکومتی و چه روحانیت غیر حکومتی ـ به تعبیر مقام معظم رهبری فرمودند این تعبیر این‌طوری صحیح نیست، ولی مقصود ما اصطلاحی است که به کار می‌برند ـ روحانیت حکومتی را به یک شکل دارند از بین می برند و روحانیت غیر حکومتی را هم با یک عناوین دیگری. هدف، از بین بردن کل روحانیت است؛ البته هر جا به یک اسمی این کار صورت می‌گیرد؛ چون بالاخره یک چیزی را که می‌خواهند انجام بدهند، سعی می‌کنند در یک ظاهر مقبولی انجام شود، امروز خیلی باید هوشیار بود و این را باید توجه داشت که بالاخره اختلاف نظر بوده، مراجع دیدگاه هایشان همان‌طور که در مسائل فقهی جزئی با یکدیگر فرق دارد، در مسائل کلان هم احیاناً اختلاف دارد، اما بالاخره درایت، صداقت، اخلاص و ایمان آن‌ها، همیشه این زمینه را فراهم کرده که علی رغم اختلافات مشکلی ایجاد نشود و در حد توانشان کمک کنند.

اینکه ما اینها را تبدیل کنیم به درگیری‌ها و نزاع های داخل حوزه و بیرون حوزه، می‌تواند به صورت جدی به حوزه آسیب بزند؛ یعنی بازخورد آن را در بیرون نگاه کنید. برای مثال وقتی در صحنه سیاسی، این طرف می‌گوید این یکی دزدیده، آن طرف می گوید این یکی دزدیده، مردم می-گویند همة شما دزدید. این نتیجه‌ای است که مردم می گیرند. این نتیجه به ضرر اصل نظام است، این به نفع هیچ کدام از دو طرف دعوا نیست. کل نظام زیر سؤال می‌رود. مهم ترین رکن انقلاب بعد از ولایت، پشتیبانی مردم بوده، اگر مردم اعتمادشان از بین برود، احساس کنند مسئولین شان آن‌طوری که آن‌ها فکر می‌کنند نیستند، اصلی‌ترین پشتوانة انقلاب از بین رفته است؛ البته اختلاف سلیقه های سیاسی طبیعی است، باید هم وجود داشته باشد. اصلاً سیاست این‌ها را اقتصا می‌کند. اما باید طوری باشد که قاعدة بازی حفظ بشود، نه اینکه طوری درگیری سیاسی ایجاد بکنیم که اصل و ریشه نظام را بزنیم.

متأسفانه الان خیلی از حریم ها دارد شکسته می‌شود. اگر عقلای قوم این مسئله را حل نکنند، قطعاً دامنه‌اش توسعه پیدا می‌کند و قطعاً به ضرر نظام خواهد بود، قطعاً به ضرر تشیع خواهد بود. این انقلاب مجانی به دست نیامده که ما اینقدر مجانی از دست بدهیم. هر روز این آتش شعله ورتر می شود. این فتنه‌ای است که دارد شعله ور می‌شود. اگر بصیرت نداشته باشیم و عقلا و بزرگترها درست فکر نکنند، خیلی خطرناک خواهد شد. متأسفانه یک عده‌ای هم با انگیزه‌های غیر الاهی، به دامن زدن به بعضی از مسائل کمک می‌کنند. این عده به دنبال شهرتند؛ به دنبال جایگاه اجتماعی‌اند؛ به دنبال پول اند؛ به دنبال ثروتند؛ عوامل مختلفی وجود دارد. با کسی مشکل شخصی دارند؛ از دستش ناراحتند؛ حسادت می‌کنند و می‌خواهند در این میان، تسویه حساب‌های شخصی بکنند. این تسویه حساب-های شخصی امروز از حالت شخصی خارج شده‌است، به اصل نظام، اصل انقلاب و اصل روحانیت ضربه می زند.

عده‌ای هم ممکن است از سر اخلاص و صفا، کاری را انجام دهند. چه آن‌هایی که مخلصانه این کار را می‌کنند و چه آن‌هایی که به دنبال دنیا این کار را می‌کنند، اتفاقی که خواهد افتاد قطعاً به ضرر روحانیت و نظام خواهد بود. این نظام رکنش ولایت فقیه است و ولایت فقیه، پشتوانه‌اش حوزه‌های علمیه است. تضعیف حوزه‌های علمیه و جایگاه روحانیت، تضعیف ولایت فقیه است، هرچند به اسم حمایت از ولایت فقیه صورت بگیرد و یک سری جاهل هم فکر کنند که این حمایت از ولایت فقیه است. مقام معظم رهبری در سفرشان به قم در خطاب به حوزوی‌ها دو تا تذکر مهم داشتند، یکی مسئلة احترام مراجع و دیگری اجتناب از تندروی بود. این سخن ایشان ناظر به بعضی از خطراتی بود که امروز می بینیم. خطراتی که شکل تازه‌ای پیدا کرده و می رود به سمتی که می‌تواند به صورت جدی حوزه و روحانیت را با بحران مواجه کند؛ البته من اعتقاد دارم که این حوزه، حوزة امام زمان ـ عج الله تعالی فرجه الشریف ـ است و آن بزرگوار حامی حوزه است و انشاء‌الله که تمام این توطئه‌ها نقش بر آب خواهد شد، اما این باور مسقط تکلیف ما نیست، مسئولیت ما به جای خودش باقی است.

در شرایط فعلی، بصیرت و توجه ما به توطئه‌هایی که وجود دارد بسیار مهم است. امروز دشمن ما مثل 32 سال قبل نیست، وقتی 32 سال قبل انقلاب شد، آمریکایی‌ها گیج بودند. اصلاً نمی‌فهمیدند روحانیت یعنی چی؟ نمی‌دانستند مسئلة ارتباط بین روحانیت و مردم چیست؟ چون نمی دانستند، اصلاً نمی‌توانستند کاری بکنند. واقعاً آنها منفعل بودند؛ به گونه‌ای که مثلاً سیا (CIA) در همان زمان برای اینکه بفهمد بالاخره امام ـ رضوان الله علیه ـ چه می‌گوید و چگونه کار می‌کند، تحقیق کردند که ببینند از کجا می‌شود نظراتش را فهمید. گفتند اینها یک چیز دارند به نام توضیح المسائل، در آن همه نظراتشان را گفته‌اند. یکی را مأمور کردند رساله عملیه امام را به انگلیسی ترجمه کند، مثل شاه که به علم گفته بود که اینها [یعنی روحانیت] چه می‌گویند، گفته بود من نمی‌دانم. گفته بود خب الان از کجا بفهمیم، گفته بود که این آقا [یعنی امام خمینی ـ رضوان الله علیه] کتابی دارد. بعد کتاب ولایت فقیه امام را برای شاه می‌خواند و او هم نمی فهمید. آن موقع اینطوری بود، اما الان اینطوری نیست، اینها 32 سال است در ابعاد مختلف کار کردند. به شکل‌های مختلف به هر حال نفوذ پیدا کرده‌اند، اطلاعات مختلفی جمع آوری و دائم تحلیل کرده‌اند.

وقتی عراق اشغال می‌شود، کالین پاول وزیر خارجه وقت آمریکا رسماً در کنگره آمریکا از حضرت آیت الله العظمی سیستانی تجلیل می‌کند، او می‌فهمد چه‌کار می‌کند، هدف دارد، برنامه دارد، اینطور نیست که نفهمد، نشناسد، آن‌ها دیگر شناختند؛ البته خداوند تبارک و تعالی تا حالا نقشه‌های شان را نقش بر آب کرده، بیداری و هوشیاری مجموعة روحانیت، مراجع و رهبری، نگذاشته توطئه‌ها اثر کند، ولی این بدان معنا نیست که توطئه‌ها متوقف شده، متأسفانه شکل توطئه‌ها خیلی پیچیده شده است، گاهی دشمن مشخص است، اما وقتی دشمن لباس دوست می‌پوشد در کنار سایر افراد طرفدار انقلاب و ولایت قرار می‌گیرد تشخیصش سخت می‌شود.

اینجاست که گاهی افراد گول می خورند، توجه ندارند که بعضی از اتفاقاتی که می‌افتد حمایت از نظام نیست، حمایت از رهبری نیست، حمایت از ولایت نیست. این‌ها در حقیقت به نظام، به رهبری و ولایت ضربه می زند. اگر حرمت روحانیت بشکند، حرمت همه می‌شکند. اگر عمود انقلاب که ولایت فقیه است بشکند، همه صدمه می‌بینند و به تعبیر امام ـ رضوان الله علیه ـ دیگر معلوم نیست که اسلام کی بتواند کمر راست کند. اگر شوکت روحانیت در این انقلاب شکسته بشود، هیچ چیز باقی نمی ماند، دشمنان ما الان چه در داخل چه در خارج کمین کردند، به صغیر و کبیر رحم نخواهند کرد، آن‌هایی که فکر می‌کنند که در این بازی برنده می‌شوند و مثلاً ما فلانی را حذف می کنیم و خودمان موقعیت پیدا می‌کنیم، آنها برنده نیستند، آن‌ها اولین بازنده‌ها هستند.

من واقعاً تعجب می‌کنم، برخی از استادانی که درس خارج می‌گویند و در یک مسئلة فقهی چقدر دقت می‌کنند، وقتی به پای عمل و مصادیق می‌رسد، چقدر راجل و پیاده می‌شوند. ما این همه بالای منبر به مردم می‌گوییم تهمت نزنید، غیبت نکنید، بعد خودمان اصلاً نمی‌فهمیم که مصداق تهمت چیست. یک چیزی را بدون هیچ مستندی می‌گویند. ما آن را بدون هیچ مستندی به یکی دیگر می‌گوییم و بعد هم بازار تهمت داغ می‌شود. وقتی بازار تهمت داغ شد، دیگر هیچ کس در امان نیست، و هر کسی را می‌شود با یک تهمت کنار زد. اینکه من توقع داشته باشم که همه مثل من فکر کنند، توقع قابل قبولی نیست. بالاخره یک عده فکرشان با من فرق می‌کند، اما حالا هر کس فکرش با من مخالف است معنایش این است که آدم بدی است؟! معنایش این است که آدم فاسقی است؟! نهایت آن است که فکر من، فکر درستی است و فکر او فکر اشتباهی است. از این که بالاتر نیست، ولی شاید او آدم بدی نباشد و اشتباه می‌کند. اختلاف نظرها فی حد نفسه مضر نیست. مادامی که منجر به درگیری و شقاق و اختلاف نشود، مشکلی نیست. هر کس نظری دارد و نظرش برای خودش محترم است.

امام ـ رضوان الله علیه ـ بارها تذکر داد که یک عده دنبال تز اسلام منهای روحانیت‌اند، این تز از بین نرفته، این‌ها هنوز هم دنبال می‌کنند. امروز کسانی هستند که در جلساتشان می‌گویند مانع اصلی روحانیت است. ما اگر روحانیت را از بین ببریم، مانع اصلی را از بین برده‌ایم. همة ما در هر سطحی که هستیم خیلی باید هوشیار باشیم. در رفتارها و گفتارهای خودمان توجه کنیم. برای ایجاد شقاق در بین روحانیت بهانه ایجاد نکنیم. متأسفانه هرچه برای از بین بردن این توطئه‌ها تلاش می‌شود، متأسفانه باز یک سری توطئه ها این تلاش‌ها را نقش بر آب می‌کند.

اگر در جایی یک مشکلی را می‌بینیم و وظیفه خودمان می‌دانیم که مطلبی را مطرح کنیم، باید ببینیم تبعاتش چطور است، اولاً باید توجه داشته باشیم که درست تشخیص دادیم یا نه، ثانیاً اگر درست تشخیص دادیم راه درست انجام وظیفه چیست؟ ممکن است اگر این مشکل را علنی بگویم آثار سوءش بیشتر از آثار مثبتش باشد، اما اگر خصوصی به شخصی که مؤثر است بگویم، چه بسا تأثیر کند، باعث بشود که مسئله اصلاح بشود. بعضی وقت‌ها دقیق فهمیده نشده‌است که واقعاً نظر آن شخص چه بوده، یک جمله‌ای که در یک مجموعه گفته شود ممکن است مقصود از آن ظاهر کلام نباشد. ما اصرار کنیم نه آقا همین ظاهر مورد نظر است و این ظاهر حتماً باطل است. پس باید برویم این‌طوری کنیم. این همان دامی است که الان دنبال این هستند که ما را در آن بیندازند.
سفر امسال مقام معظم رهبری با مقدمات فراوانی که داشت و اینکه که مدتش نسبت به سفرهای متعارف ایشان طولانی بود، خیلی ثمرات و برکات داشت.

یکی از مهمترین ثمرات و برکاتش این بود که بسیاری از توطئه‌هایی که تا آن زمان شده بود خودِ آن سفر نقش بر آب کرد، ولی متأسفانه همین که ایشان به تهران، بازگشت دوباره دست‌های پیدا و ناپیدا شروع کرد که از خودِ سفر ایشان برای ایجاد تفرقه و شقاق سوء استفاده کند؛ یعنی درست خلاف هدف سفر، متأسفانه سعی کردند به انگیزه‌های مختلف خلاف آنچه که مورد نظر ایشان بود را انجام بدهند. گاهی بعضی‌ها مخلصانه و با عشق به اسلام در جهت از بین بردن اسلام تلاش می‌کنند، با اخلاص برای حفظ ولایت، بر علیه ولایت کار می‌کنند و متأسفانه چون فکر می‌کنند خودشان مخلصند، فکر می‌کنند که اخلاص برای صحت عمل کافی است، در حالی که کافی نیست.

وقتی کسی بصیرت ندارد، نمی فهمد چه کار می‌کند، صرف اینکه مخلصانه کار می‌کند خیلی مفید نیست، بله، برای خودش انشاء الله در عالم آخرت معذور است، ولی به لحاظ اثرات واقعی‌، کارش می‌تواند بسیار مضر باشد. اکنون کنار مضجع شریف حضرت معصومه ـ سلام الله علیها ـ زندگی می‌کنیم و از برکات این شهر آشیانه آل محمد ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ برخورداریم و نیز این نعمت بزرگ حوزه که در اختیار ما قرار گرفته و این جایگاهی که روحانیت هم در داخل، هم در خارج دارد، این مسئله‌ای است که خودِ ما باید حافظش باشیم؛ البته عرض کردم که این حوزه، حوزة امام زمان است. آن‌هایی که به سوء نیت در این حوزه فعالیت می‌کنند، قطعاً چوبش را خواهند خورد. اما به هر حال ما مسئولیم. تکلیف مان این است که وظیفه را درست تشخیص بدهیم و در شرایطی که امروز قرار داریم و این همه موقعیت و جایگاه که برای اسلام، تشیع، انقلاب و روحانیت فراهم شده را به جهالت از بین نبریم. به جهالت فرصت هایی که فراهم شده را به تهدید تبدیل نکنیم که ممکن است در آن دنیا گرفتار عقابی شویم که با عقاب های متعارف متفاوت باشد. انشاء الله که خداوند تبارک و تعالی به همه ی ما توفیق تشخیص وظیفه و عمل به آن مرحمت بفرماید.

*بیانات آیت الله هادوی تهرانی پیرامون مسائل جاری (انقلاب، ولایت فقیه و روحانیت) در ابتدای دروس خارج فقه و اصول - 24/12/1389