ديگر نمي توان در مسجد جامع كرمان نماز خواند

اين روزها آنچه اين بناي تاريخي ارزشمند را كه داراي ارزش معنوي خاصي براي مردم كرمان است در معرض تخريب قرار داده، نفوذ چندساله آب‌هاي زيرزميني به پايه‌هاي بناي آن است.

کد خبر: ۱۵۲۲۹۹

تاریخ: ۱۶ اسفند ۱۳۸۹ - ۱۱:۳۴

جام جم آنلاين: بالا آمدن سطح آب‌هاي زيرزميني در بافت تاريخي شهر كرمان و نفوذ آن به بناهاي تاريخي اين شهر بويژه مسجد جامع كرمان، اين بناي تاريخي ارزشمند را در معرض تخريب قرار داده است. مسجد جامع كرمان كه از ارزشمندترين بناهاي تاريخي شهر كرمان است سال 750 هجري قمري بنا شده و از 4 ايوان و شبستان‌هاي مختلف تشكيل شده است كه ظرافت هنري كاشيكاري‌هاي زيبا و ستون‌هاي سنگي آن هر بيننده‌اي را مسحور مي‌كند.

اما اين روزها آنچه اين بناي تاريخي ارزشمند را كه داراي ارزش معنوي خاصي براي مردم كرمان است در معرض تخريب قرار داده، نفوذ چندساله آب‌هاي زيرزميني به پايه‌هاي بناي آن است. سطح آب‌هاي زيرزميني كه از حدود 4 سال پيش به دليل رها شدن فاضلاب منازل مسكوني بافت قديم شهر در كانال قنوات به دليل نبود سيستم فاضلاب شهري، مسدود شدن مسير قنوات و سرازير شدن آب‌هاي زيرزميني از نقاط مختلف شهر به سمت بافت قديم در اين منطقه از شهر كرمان بالا آمده، در صحن مسجد جامع به چند سانتي‌متري سطح زمين رسيده و باعث شكاف ديوارهاي مسجد، ريزش قسمتي از ديوارهاي شبستان و شكاف برداشتن بخشي از كاشي‌كاري‌هاي منحصر به فرد آن شده است. طي اين مدت ديوارها و كف شبستان مسجد جامع كرمان به دليل نفوذ آب و رطوبت چند بار تعمير شده و امكان برگزاري نماز جماعت را در اين قسمت از مسجد دشوار ساخته است به گونه‌اي كه فرش‌هاي اين قسمت از مسجد به دليل رطوبت زياد كف شبستان جمع شده است. در زيرزمين مسجد نيز وضعيت بالا آمدن سطح آب‌هاي زيرزميني به حدي حاد است كه در برخي از مواقع آب تا پلكان اين زيرزمين بالا آمده است و به همين دليل، با حفر يك حلقه چاه در اين قسمت از مسجد آب‌هاي زيرزميني توسط يك موتور پمپ به صورت شبانه روزي به خارج از مسجد انتقال داده مي‌شود.

فعاليت موتور پمپ‌ها براي نجات مسجد

با بالا آمدن سطح آب‌هاي زيرزميني در بافت تاريخي شهر كرمان بسياري از كارشناسان اجراي شبكه فاضلاب شهري را تنها راهكار اساسي براي مهار بحران بالا آمدن سطح آب‌هاي زيرزميني و نجات بناهاي تاريخي همچون مسجد جامع كرمان عنوان كرده‌اند؛ راهكاري كه به دليل هزينه بالاي اجراي شبكه فاضلاب شهري و دشواري اجراي آن زمان‌بر است. به همين دليل در حالي كه سازمان‌هايي همچون ميراث فرهنگي، شهرداري و آب و فاضلاب يكديگر را مسوول مهار بحران بالا آمدن سطح آب‌هاي زيرزميني در بافت تاريخي شهر كرمان مي‌دانند، شهرداري كرمان با حفر 15 حلقه چاه در اطراف محدوده مسجد جامع كرمان به نجات اين بناي تاريخي شتافته و به وسيله موتورپمپ‌ها آب‌هاي زيرزميني كه در اين منطقه بالا آمده را پمپاژ و براي آبياري درختان به جنگل قائم كرمان انتقال مي‌دهد. موتورپمپ‌هايي كه به نظر مي‌رسد در مقطع كنوني فعاليت آنها تنها راهكار ي كوتاه مدت براي نجات بناي مسجد جامع كرمان است، كه هادي ايرانمنش سرپرست سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان كرمان در اين باره مي‌گويد: اگر پمپ‌هاي آبي كه در مسجد جامع كرمان فعال هستند خاموش شوند خيلي زود رطوبت آب ديوارهاي مسجد را تخريب مي‌كند.

نگراني از احتمال فرونشست مسجد

در حالي كه موتورپمپ‌ها به صورت شبانه‌روزي در حال پمپاژ آب از محوطه مسجد جامع كرمان به سمت جنگل قائم اين شهر هستند، مسوولان سازمان ميراث فرهنگي كرمان نگران فرونشست زمين و احتمال وارد شدن خسارات بيشتر به بناي مسجد جامع كرمان به دليل پمپاژ بيش از حد آب از يك نقطه خاص هستند. محسن موحدي ، معاون فني سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان كرمان با اشاره به اين كه ما انتظار نداريم سطح آب‌هاي زيرزميني در اطراف مسجد جامع كرمان به سرعت پايين برود، مي‌گويد: به دليل اين كه سطح آب در اين منطقه از بافت تاريخي كرمان بسيار بالاست ما نگران اين هستيم كه اگر سطح آب‌هاي زيرزميني به دليل پمپاژ بيش از حد آب ناگهان پايين برود باعث فرونشست زمين و تضعيف و ترك خوردن بناي مسجد جامع خواهد شد. لذا فعاليت موتورپمپ‌هاي آب بايد به گونه‌اي باشد كه سطح آب‌هاي زيرزميني به مرور زمان پايين برود تا به بناي مسجد آسيبي وارد نشود.

حفر كانال در اعماق زمين براي انتقال آب

محمدجواد كامياب ، معاون عمراني استاندار كرمان هم با اشاره به اين كه براي نجات بناي مسجد جامع كرمان كانال‌هايي در اطراف ميدان شهداي اين شهر براي انتقال آب‌هاي زيرزميني حفر شده است مي‌گويد: اين كانال‌ها در 7مسير در بافت تاريخي كرمان حفر مي‌شوند تا براساس آنها با ايجاد يك كانال در عمق 12 متري زمين بالا آمدن سطح آب‌هاي زيرزميني در اين سطح از زمين مهار و به خارج از شهر منتقل شوند.