بررسي ادامه بحران در اوستيا در گفت‌وگو با سنايي؛

ظرفيت روسيه براي مقابله با آمريكا محدود است

هرچند ارتباط مستقيمي ميان پرونده هسته‌اي ايران و تحولات قفقاز وجود ندارد، اما اين حوادث مي‌تواند به لحاظ تأثير در شرايط بين‌المللي و همچنين در روابط روسيه با کشورهاي ديگر «1+5»، بر پرونده هسته‌اي ايران نيز تأثرگذار باشد.

کد خبر: ۱۵۰۶۱

تاریخ: ۱۹ مرداد ۱۳۸۷ - ۲۱:۴۸

حمله نظامي گرجستان به اوستياي جنوبي، ريشه در مرزبندي‌هايي دارد كه در دوره استالين صورت گرفته و بنا بر اين تقسيم‌بندي‌ها، اوستياي شمالي و جنوبي از هم جدا شدند كه يكي در خاك روسيه و ديگري در خاك گرجستان واقع شد.

دكتر مهدي سنايي، عضو هيأت علمي دانشگاه تهران در گفت‌وگو با خبرنگار «تابناك» اظهار داشت: اين مرزبندي‌ها در جاهاي ديگر هم مشكلاتي ايجاد كرده است؛ از آن جمله مي‌توان به تنش‌هاي بين ازبكستان و تاجيكستان، تاجيكستان و قرقيزستان، آذربايجان و ارمنستان اشاره كرد. اين تقسيم‌بندي‌ها كه در آنها مسائل قومي و فرهنگي به طور جدي لحاظ نشده بود، باعث شد تا‌ پس از فروپاشي شوروي در دهه نود، اختلاف و تنش‌هاي بسياري را در روابط جمهوري‌هاي تازه استقلال يافته شاهد باشيم كه همچنان هم ادامه دارد. در حالي كه اين تنش‌ها در ديگر مناطق قدري آرام شده، ولي به سبب حساسيت بسيار قفقاز، بر شدت آنها در اين منطقه افزوده شده است.

نماينده نهاوند در مجلس شوراي اسلامي خاطرنشان ساخت: گرجستان از جمله جمهوري‌هايي است كه از آغاز فروپاشي شوروي، نوعي واگرايي نسبت به روسيه داشته و اين واگرايي پس از انقلاب رنگين در گرجستان و به قدرت رسيدن «ساكاشوييلي» به اوج خود رسيد.
بايد افزود كه اين واگرايي و تنش‌ها بين روسيه و گرجستان، گاهي در قالب‌هاي نرم همچون ممنوعيت واردات محصولات الكلي گرجستان از سوي روسيه يا تشديد قوانين صدور ويزا از گرجستان به روسيه بوده است.

اين كارشناس مسائل منطقه قفقاز افزود: اين تقابل‌ها اكنون در اوستياي جنوبي به صورت سخت بروز كرده و باعث شده است تا اوستياي شمالي و جنوبي، مهره‌اي مهم براي بازيگران منطقه‌اي همچون روسيه و گرجستان و فرامنطقه‌اي همچون كشورهاي عضو ناتو قرار گيرد.

ناتو در گسترش و نفوذ به حوزه روسيه در حال بررسي عضويت گرجستان است و از سوي ديگر، روسيه در تقابل با سپر دفاع موشكي آمريكا در اروپاي شرقي، تلاش دارد با افزايش فشارهاي نظامي و اقتصادي خود بر گرجستان، مانع اين پيشروي شود.
اين علل و عوامل همگي باعث تشديد درگيري‌ها در اوستيا و نيز تغيير ماهيت اين برخوردها شود.

استاديار دانشکده علوم سياسي در ادامه با اشاره به افزوده شدن آبخازي به طرفين درگير و تأثير آن بر معادلات منطقه‌اي گفت: قفقاز آبستن حوادث بسياري است و متأسفانه، سياستمداران گرجي هم نشان داده‌اند كه تصميمات راديكالي مي‌گيرند كه ممكن است پيامدهاي ناگواري براي آن كشور در پي داشته باشد، اما به نظر مي‌آيد كه طرفين درگير، مايل به گسترش دامنه جنگ نيستند و تلاش آنها بر آن است كه دامنه درگيري‌ها، بيش از اين گسترش نيابد و به همين دليل تاكنون ناتو و يا طرف‌هاي سومي وارد جنگ نشده‌اند.

سنايي در ادامه خاطرنشان ساخت: روسيه در رويارويي با حمله نظامي گرجستان، بسيار جدي است، ولي تلاش خواهد كرد، اقدامات نظامي خود عليه گرجستان را از طريق اوستياي شمالي و جنوبي انجام دهد و از اين راه، فشارهاي جدي به گرجستان وارد كند؛ در واقع، رهبران گرجستان، دست به ريسك بزرگي زده‌اند، به گونه‌اي كه آينده استقلال و يكپارچگي اين كشور را در معرض تهديد قرار داده‌اند.

وي درباره تأثير اين مناقشات بر مذاكرات هسته‌اي ايران گفت: مسائل منطقه‌اي و بين‌المللي، ارتباط تنگاتنگي با يكديگر دارند، ولي اين موضوع ارتباط مستقيمي به مناقشه هسته‌اي ايران ندارد، ولي درگيري اخير كه نشان‌دهنده تقابل بيشتر بين آمريكا و روسيه است، به طور حتم در روند مذاكرات هسته‌اي ايران، كارساز خواهد بود و حتي ممكن است در روابط بين كشورهاي «1+5» تأثيرات بسزايي بگذارد.

دكتر سنايي در پاسخ به اين كه احتمال اين كه روسيه براي رهايي از مشكلاتي كه در مرز‌هاي جنوبي با آن روبه‌روست، با آمريكا به نوعي توافق بر سر پرونده هسته‌اي ايران برسند و حتي براي حمله نظامي آمريكا يا افزايش تحريم‌ها، چراغ سبز نشان دهند، چقدر است، گفت: در تعامل‌هاي بين قدرت‌هاي بين‌المللي، جمهوري اسلامي ايران بايد مراقب اين موضوع باشد كه ظرفيت‌هاي روسيه براي مقابله با آمريكا، بسيار محدود است و هر گاه ممكن است توافق‌هايي شود كه در روند پرونده هسته‌اي ايران تأثيرگذار باشد.

وي در پايان با بيان اين‌كه اوستيايي‌ها، اقوام ايراني هستند كه متأسفانه در ايران به اين موضوع پرداخته نشده است، افزود: در دستگاه سياست خارجي و ديپلماسي ما، اوستيا هيچ گاه جايگاه خاصي نداشته است، در حالي كه مردمان اوستياي شمالي، به مركزيت قفقاز، يك احساس كاملا ايراني دارند و خود را از اقوام ايراني مي‌دانند كه البته محققان ايراني، از جمله سعيد نفيسي آشكارا به اين مسأله اذعان دارند كه اوستيايي‌ها يا آلان‌ها، يكي از اقوام ايراني هستند.