9 ميليون شاغل بدون اميد به بيمه بازنشستگي

مركز پژوهش‌هاي مجلس در گزارش اخير خود هشدار داده است كه در دو‌دهه آينده، پديده سالمندي در كشور مسئله‌اي جدي خواهد بود. اين در حالي است كه سالمندان در حال حاضر از امكانات لازم براي تحمل ناتواني هاي ناشي از سالخوردگي برخوردار نيستند.

کد خبر: ۱۴۳۳۴۱

تاریخ: ۲۹ دی ۱۳۸۹ - ۱۱:۲۷

انگار كسي به فكر پدربزرگ ها و مادربزرگ هايي كه سال ها در مشاغل مختلف كاركرده و رنج برده اند، نيست. مردان وزناني كه روزگاري بازوي كار جامعه بوده اند و اكنون پس از سال هاي دراز به سالخوردگي رسيده اند. اين درحالي است كه پيش بيني مي شود جمعيت پنج ميليوني سالمندان كشور كه تنها يك كلينيك تخصصي دارند، تا 15‌سال ديگر سه برابر شود.

رئيس كانون بازنشستگان صندوق تامين اجتماعي با گلايه مندي از بي توجهي وزارت رفاه به بازنشستگان كارگري گفته است:« وزارت رفاه بازنشستگان كارگري را فراموش كرده است و بيشتر بر بازنشستگان لشگري و كشوري نظارت مي‌كند. به عنوان مثال خانه‌هاي مهر فقط براي بازنشستگان لشگري و كشوري ساخته مي‌شود و بازنشستگان كارگري از اين امكانات برخوردار نمي‌شوند، به هر حال اين بازنشستگان نيز به كشور و نظام جمهوري اسلامي ايران خدمت كرده‌اند. »

علي اكبر خبازها به فارس گفت:« از وزير رفاه و تامين اجتماعي تقاضا داريم فرق بين بازنشستگان لشگري و كشوري با كارگري قرار ندهند و تمام بازنشستگان از امكانات مساوي برخوردار شوند. در تمام ارگان‌ها در سال روزي را به عنوان روز تكريم از بازنشستگان برگزار مي‌كنند كه امسال نيز در تامين اجتماعي اين روز برگزار نشد.

9 میلیون سالمند آينده بيمه ندارند

در گزارش مركز پژوهش‌هاي مجلس آمده است:« افزايش انفجارگونه نرخ زاد و ولد در دهه 1360 و تغييراتي كه به تبع آن در ساختار جمعيت كشور ايجاد شده، توجه به پديده سالمندي را – به عنوان يك پديده حتمي در آينده – ضرورت مي‌بخشد. برآوردهاي رسمي بيانگر اين است كه در صورت تداوم روند موجود، جمعيت سالمند كشور بين سال‌هاي 1385 تا 1405 به حدود سه برابر افزايش يافته و به مرز 5. 15 ميليون نفر خواهد رسيد. افزايش نسبت سالمندان 60 سال و بالاتر از حدود 7 درصد در سال 1385، به 5. 14 درصد در سال 1415 و 22 درصد در سال 1425 خواهد رسيد. »

اين گزارش مي‌افزايد: «با وجود اهميت بيمه‌هاي بازنشستگي – به عنوان مطمئن‌ترين ساز و كار حمايت از افراد در دوران سالمندي – هنوز در كشور ما نزديك به 9 ميليون شاغل(خانوار) از پوشش اين نوع بيمه‌ها برخوردار نيستند و در نتيجه خود و همسران‌شان در دوره سالمندي نيازمند كمك دولت خواهند بود. اين در حالي است كه بيمه‌هاي بازنشستگي نيز صرفاحداقل‌هاي ضروري در زندگي را تامين مي‌كنند. در سال 1387، با وجود بيش از پنج ميليون سالمند در كشور، مجموع سالمندان زير پوشش دو نهاد حمايتي (كميته امداد امام (ره) و سازمان بهزيستي) حدود 5. 1 ميليون نفر و سالمندان زير پوشش دو صندوق بازنشستگي كشوري و تامين اجتماعي (با احتساب همسران‌شان) كمتر از دو ميليون نفر بوده است. »

بر اساس اين گزارش امكانات مراقبتي و پزشكي ويژه سالمندان در كشور ما بسيار اندك (كمتر از حد نياز) و اغلب گران است. بخش عمده‌اي از اين خدمات در تعهد صندوق‌هاي بيمه نيست و نهادهاي حمايتي هم فقط از كساني كه نياز اقتصادي آنان احراز شود، در حد اعتبارات‌شان حمايت مي‌كنند. اين در حالي است كه طبق برخي بررسي‌ها، بيش از نيمي از زنان سالمند و حدود يك چهارم مردان سالمند از نظر اقتصادي به اطرافيان خود وابسته هستند.

سلامت سالمندان

پیش‌بینی می‌شود تا سال 2015 یك‌چهارم جمعیت كشور سالمند شوند. به گزارش مراكز اطلاعات سازمان ملل متحد تا این سال جمعیت سالمندان ایران به ۲۶ میلیون و ۳۹۳ هزار نفر خواهد رسید، یعنی ۲۶‌درصد از جمعیت كل كشور.

علی درویش‌پور، دانشجوی دكترای تخصصی پرستاری در پژوهشی كه براساس سرشماری‌های سال‌های ۱۳۷۵ و ۱۳۸۵ انجام داده پیش‌بینی می‌كند در سال ۱۴۲۹ با موج سالمندان بین ۵۵ تا ۷۵ ساله روبه‌رو باشیم. به گفته او در این سال مردان بیشتر از زنان سالمند هستند و بررسی هرم جمعیتی این دو سال نشان می‌دهد كه ایران به سمت جمعیت سالمند حركت می‌كند.

به گفته مدیركل دفتر امور سالمندان سازمان بهزیستی كشور در حال حاضر برای این جمعیت پنج میلیونی تنها یك پلی‌كلینیك تخصصی سالمندی وجود دارد .

به گزارش مركز پژوهش‌هاي مجلس دستگاه‌هاي اجرايي و نهادهاي مسئول و مرتبط با سالمندان (از جمله وزارت بهداشت ، وزارت رفاه و تامين‌اجتماعي وسازمان‌هاي تابعه آن) در حد وظايف جاري خود و اعتبارات تخصيص يافته، اقداماتي را در زمينه حمايت از سالمندان انجام مي‌دهند، اما اين اقدامات كافي به نظر نمي‌رسد، زيرا حل مسئله سالمندي – به‌عنوان مسئله‌اي كه هم اكنون آثار آن مشهود است و در آينده شدت بيشتري خواهد يافت – نيازمند مسئوليت‌پذيري و همكاري تعداد بيشتري از دستگاه‌هاي اجرايي و نهادهاي عمومي است. به خصوص، وظايف و اقداماتي كه در آيين‌نامه تشكيل شوراي ملي سالمندان بيان شده، نيازمند توجه بيشتري از سوي دستگاه‌هاي ذي‌ربط است.

بيمه و آلزايمر

دفتر مطالعات مركزپژوهش رفع خلأهاي قانوني در زمينه‌هاي ساماندهي و توانبخشي سالمندان، پوشش فراگير بيمه‌هاي بازنشستگي و ساماندهي و تقويت مراكز غيردولتي حمايت از سالمندان را راهكار مناسب براي رفع مشكلات سالمندان (بخصوص سالمندان دو دهه آينده) عنوان كرده است.

مدیركل سالمندان سازمان بهزیستی نيز راهكار مناسب را تشكیل شورای ملی سالمندان مي داند. او پيش از اين به ايسنا گفته است:« این پیشنهاد در سال‌های گذشته هم از سوی كارشناسان مطرح شده اما خبری از تشكیل این شورا نیست. هرچند سازمان بهزیستی به دنبال رفع برخی مشكلات در قالب شورای ملی سالمندان است اما همكاری لازم در این رابطه از سوی وزارت رفاه و تامین اجتماعی نداشتیم در حالی كه این شورا به‌عنوان حلقه مفقوده می‌تواند زیر نظر مجلس یا دولت مانع از موازی‌كاری‌های وزارتخانه‌ها و سازمان‌های دخیل در امر سالمندان باشد.»

سالمندان معتقدند با توجه به افزایش نرخ تورم، حقوق بازنشستگی كفاف زندگی‌شان را نمی‌دهد و گاه مجبور به اشتغال در كارهای دیگر می‌شوند.حسینیان، كارشناس مسائل اجتماعی می‌گوید: «صندوق‌های بازنشستگی در حال حاضر با مشكلات مالی روبه‌رو هستند و همواره برای پرداخت حقوق بازنشستگان مجبور به تاخیر در پرداخت می‌شوند كه همین تاخیرها زندگی سالمندان را تحت تاثیر قرار می‌دهد. سازمان بازنشستگی هر سال همان مقدار پولی كه از مشتركان شاغل دریافت می‌كند بابت حقوق بازنشستگان جدید می‌پردازد. این سازمان خود به سمت فرسودگی پیش می‌رود.» و مشكل دیگر، ابتلای تعدادی از سالمندان به آلزایمر است.

معصومه صالحی، مدیرعامل انجمن آلزایمر در روز جهانی این بیماری اعلام كرد حدود ۲. ۷ درصد از جمعیت بالای ۶۰ سال به بیماری آلزایمر مبتلا می‌شوند و در حال حاضر ۳۵۰ هزار نفر در ایران به این بیماری مبتلا هستند. دوره مراقبت از این بیماری طولانی است و هزینه ماهانه داروهای خارجی آلزایمر بین ۱۵۰ تا ۲۵۰ هزار تومان و هزینه داروی داخلی به‌صورت آزاد بيش از ۵۰ تا ۸۰ هزار تومان است.