نگاهی به گفتگومحورهای این‌روزهای فضای مجازی/برنامه‌هایی که سعی می‌کنند تحلیل‌گر و چالشی باشند

مهمان‌هایی هم که به این تاک‌شوها دعوت می‌شوند معمولا برای پاسخ‌گویی و مواجهه با پرسش‌هایی جدی و غالبا چالش‌برانگیز انتخاب می‌شوند تا از زاویه تازه‌ای به موضوعات روز کشور بپردازند. برنامه‌های مورد اشاره تلاش دارند مسیر گفت‌وگوها را به موضوعات روز سیاسی و جامعه نزدیک کنند.

کد خبر: ۱۳۸۲۶۲۹

تاریخ: ۱۵ تير ۱۴۰۵ - ۱۰:۱۰

به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک، در سال‌های اخیر، برنامه‌های گفتگو محور یا همان‌چیزی که تاک‌شوهای اینترنتی خوانده می‌شود، به یکی از شکل‌های جدید روایت و گفت‌وگو در فضای رسانه‌ای ایران تبدیل شده‌اند. برنامه‌هایی که قرار است صراحت شبکه‌های اجتماعی را داشته باشند و تلاش می‌کنند گفت‌وگوهای تحلیلی ارائه دهند که غالبا مخاطب خود را با فضایی بی‌واسطه، چالشی و صریح روبرو می‌کنند.

مهمان‌هایی هم که به این تاک‌شوها دعوت می‌شوند معمولا برای پاسخ‌گویی و مواجهه با پرسش‌هایی جدی و غالبا چالش‌برانگیز انتخاب می‌شوند تا از زاویه تازه‌ای به موضوعات روز کشور بپردازند. برنامه‌های مورد اشاره تلاش دارند مسیر گفت‌وگوها را به موضوعات روز سیاسی و جامعه نزدیک کنند. این‌برنامه‌ها به دلیل ماهیتی که دارند از قالب سرگرم‌کنندگی فراتر رفته و به بخشی از جریان تولید محتوا و شکل‌دهی به افکار عمومی در فضای مجازی تبدیل شده‌اند.

تعدد تولید چنین‌برنامه‌هایی از نظر کمّی قابل توجه و باعث خوشحالی است اما باید دید استقبال زیاد از چنین‌فرم و ساختاری، به تولید و کیفیت مقبول و مناسب هم منجر شده یا نه؟ این‌سوالی است که باید به‌طور مستقل به آن‌ پرداخت.

در گزارشی که در ادامه می‌آید، سعی داریم مروری بر برخی از این‌برنامه که طی چندسال گذشته تولید شده‌اند و حالتی جدی‌تر و قابل تامل‌تر از باقی این‌گونه برنامه‌سازی دارند، بپردازیم.

آزاد

برنامه اینترنتی «آزاد» که پخش آن از سال ۱۴۰۴ آغاز شده، با اجرای مصطفی نجفی، بیشتر به بحث پیرامون مسائل روز جامعه می‌پردازد و سعی می‌کند درباره موضوعاتی به گفت و گوهای عمیق‌تر و تحلیلی‌تر بپردازد که در فضای عمومی جامعه محل بحث هستند؛ گفت‌وگوهایی بی‌واسطه و صریح با چهره‌های فرهنگی، رسانه‌ای، پژوهشگران استادان دانشگاه و فعالان اجتماعی. مهمانان این برنامه معمولا افرادی هستند که تجربه متفاوتی در حوزه فعالیت خود داشته‌اند یا درباره مسائل روز دیدگاه‌های قابل توجهی دارند.

رویکرد برنامه مورد اشاره، ایجاد فضایی برای گفت‌وگوی بدون تعارف و شنیدن روایت‌های کمتر گفته‌شده است.

رُک

«رُک» از دیگر برنامه‌های اینترنتی است که نخستین قسمت آن سال ۱۴۰۳ منتشر شد. بنیان این برنامه، مانند اسمی که دارد، بر گفت و گوهای صریح و بی‌واسطه استوار است. مجری و گفتگوکننده «رک» که مجید واشقانی است، تلاش می‌کند سؤالاتی را مطرح کند که معمولا صریح و بدون ملاحظه‌های مرسوم رسانه‌ای است و مهمانان برنامه که اغلب مسئولان، مدیران، کارشناسان یا چهره‌های شناخته شده فضای عمومی هستند، به طور شفاف و بدون تعارف، مواضع خود را درباره مسائل روز کشور، تجربه‌های شخصی و چالش‌های مدیریتی مطرح می‌کنند.

مجال

برنامه گفتگومحور «مجال» تلاش کرده سراغ تجربه‌های واقعی افراد اثرگذار برود و با یک گفت‌وگوی صمیمی و بدون تعارف و بدون پرده به واکاوی مسائل روز بپردازد. مهمانان این برنامه معمولا فعالان فرهنگی، هنرمندان، مدیران، استادان دانشگاه، پژوهشگران، و چهره‌هایی هستند که در یک حوزه اجتماعی یا فرهنگی تجربه میدانی دارند. انتخاب مهمان‌ها بیشتر براساس تجربه زیسته و تآثیرگذاری آنهاست، نه صرفا شهرت.

ویژگی «مجال»، پرسش‌هایی است که مجری برنامه، علی مرادخانی معمولا آنها را گاه همسو با تفکر قشر خاکستری جامعه می‌پرسد که باعث جنجالی‌تر شدن پاسخ‌های مهمانان می‌شود. پخش «مجال» از سال ۱۴۰۳ آغاز شده است.

خیابان جمهوری

«خیابان جمهوری» از معدود برنامه‌هایی است که بیشتر به سراغ روایت‌های اجتماعی و مردم می‌رود. در این برنامه، مهمانان الزاما چهره مشهور نیستند؛ بلکه از فعالان فرهنگی و رسانه‌ای گرفته تا چهره‌های هنری، مسئولان و مدیران، فعالان اجتماعی، پژوهشگران و دانشگاهیان و چهره‌های مرتبط با رویدادهای روز، محور اصلی روایت برنامه را تشکیل می‌دهند. هدف از این برنامه، ثبت روایت‌های کمتر شنیده‌شده از جامعه ایران است. پخش این برنامه از سال ۱۴۰۳ آغاز شده و اجرای آن را اکبر نبوی و پرویز کرمی برعهده دارند.

حکمران

«حکمران» یکی از معدود برنامه‌های اینترنتی است که به صورت تخصصی به موضوع حکمرانی، سیاست‌گذاری عمومی، مدیریت کشور و تجربه مدیران می‌پردازد. در این برنامه استادان دانشگاه، پژوهشگران، مدیران اجرایی و صاحب‌نظران علوم انسانی حضور پیدا می‌کنند و درباره مسائل کلان کشور، از نظام آموزشی و اقتصاد گرفته تا فرهنگ و رسانه، گفت‌وگو می‌کنند.

هدف این‌برنامه، به گفته دست‌اندرکارانش نزدیک کردن مباحث تخصصی حکمرانی به افکار عمومی است. پخش «حکمران» از سال ۱۴۰۳ آغاز شده است.

کات

برنامه اینترنتی «کات» یک برنامه گفت‌وگومحور فرهنگی و سینمایی است که تلاش می‌کند به جای گفت‌وگوهای تبلیغاتی، به سراغ بحث‌های تحلیلی درباره سینما، هنر و فرهنگ برود و به عبارتی، از زاویه مسائل فرهنگی، اجتماعی و گاه سیاسی به سینما نگاه کند. مهمان‌های آن معمولا از میان بازیگران، کارگردانان، خوانندگان، منتقدان، نویسندگان، روزنامه‌نگاران و فعالان فرهنگی انتخاب می‌شوند و گفت‌وگوها اغلب چالشی و مفصل هستند.

پخش این برنامه از دوران کرونا و از سال ۱۴۰۱ با اجرای حسین لامعی، تهیه‌کننده آغاز شد و هنوز هم ادامه دارد اما در فصل جدید مسعود فراستی اجرا را بر عهده دارد. اجرای این برنامه بر عهده حسین لامعی است و پخش آن به طور اختصاصی از آپارات انجام می‌شود. گفت و گو با نادر فتوره‌چی، فعال سیاسی و فرهنگی از پرچالش‌ترین قسمت‌های برنامه «کات» بود.