شیخی‌زاده در گفتگوی تفصیلی با تابناک:

پشت‌پرده گرانی درمان از زبان عضو کمیسیون بهداشت / نباید پزشکان بیکار و کم سواد تربیت کنیم / هشدار درباره بیمه‌ها و مافیای دارو

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با تشریح مهم‌ترین چالش‌های نظام سلامت، از لزوم یکسان‌سازی بیمه‌ها، تقویت پوشش خدمات دندانپزشکی، مقابله با مافیای دارو و توسعه گردشگری سلامت سخن گفت. او همچنین درباره افزایش ظرفیت پزشکی، پروژه‌های نیمه‌تمام بیمارستانی و مشکلات بیمه‌های تکمیلی توضیحاتی ارائه کرد.

کد خبر: ۱۳۸۲۶۲۶

تاریخ: ۱۱ تير ۱۴۰۵ - ۱۸:۴۵

حوزه سلامت این روزها با چالش‌هایی از گرانی خدمات درمانی و دارویی گرفته تا تعدد بیمه‌ها، پروژه‌های نیمه‌تمام بیمارستانی و کمبود منابع روبه‌روست؛ مسائلی که مستقیماً بر زندگی مردم اثر می‌گذارد. در همین راستا، محمدرسول شیخی زاده؛ عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در گفت‌وگویی تفصیلی با خبرنگار پارلمانی تابناک، ضمن تشریح مهم‌ترین برنامه‌های این کمیسیون، از ضرورت اصلاح ساختار بیمه‌ها، افزایش حمایت از بیماران، مقابله با مافیای دارو و توسعه خدمات درمانی سخن گفت و آخرین وضعیت برخی از مهم‌ترین پرونده‌های حوزه سلامت را تشریح کرد.

مشروح سخنان شیخی زاده با تابناک به شرح زیر است:

تابناک: موضوعی که وجود دارد، بحث پروژه‌های نیمه‌تمام عمرانی در حوزه سلامت، به‌ویژه ساخت بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها در سراسر کشور است. بنده شخصاً شاهد هستم که در حوزه انتخابیه حضرت‌عالی، بیمارستانی قرار بود افتتاح شود اما متأسفانه تنها چیزی که تاکنون از آن به چشم می‌خورد چند ستون بتنی است که می‌توان گفت گرد فراموشی بر آن‌ها نشسته است. می‌خواستم بدانم دلیل اینکه چنین پروژه‌هایی تعریف می‌شوند اما در ادامه به حال خود رها می‌شوند چیست؟ همچنین بودجه‌هایی که برای این پروژه‌ها در نظر گرفته می‌شود، در نهایت صرف چه اموری می‌شود؟

شیخی‌زاده: آن بخش از اعتبارات که تخصیص پیدا می‌کند، قطعاً در همان پروژه هزینه می‌شود و اجازه نداریم در محل دیگری هزینه شود. به‌ویژه درباره پروژه بیمارستان ۱۶۴ تختخوابی شهرستان قروه که برای بنده از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و شخصاً روند اجرای آن را به‌صورت مستمر و جزئی رصد می‌کنم.

در سفر رئیس‌جمهور به استان نیز برای این پروژه اعتبار مناسبی پیش‌بینی شد. کل اعتبار مورد نیاز پروژه حدود هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان است. در سفر رئیس‌جمهور، ۶۵۰ میلیارد تومان برای آن پیش‌بینی شد که در مرحله نخست نیز ۲۹۵ میلیارد تومان آن تأمین شد.

تا این لحظه، به عنوان نماینده مردم از سرعت پیشرفت و روند ساخت این پروژه رضایت دارم. البته اینکه در ادامه، با توجه به شرایط اقتصادی کشور، در تأمین و تخصیص اعتبارات با مشکل مواجه شود یا خیر، موضوعی نیست که بتوانم امروز درباره آن پیش‌بینی قطعی داشته باشم؛ هرچند چنین احتمالی وجود دارد.

با این حال، تمام تلاش ما این است که پروژه فعال بماند و روند ساخت، تکمیل و تجهیز آن با قدرت ادامه پیدا کند. این پروژه صرفاً برای شهرستان قروه اهمیت ندارد، بلکه به اعتقاد من یک پروژه ضروری در سطح کشور محسوب می‌شود. مردم شهرستان قروه که در همه مقاطع و حوادث پای آرمان‌های انقلاب و کشور ایستاده‌اند، شایسته بهترین خدمات درمانی و بهداشتی هستند و یکی از مصادیق تحقق این حق، تکمیل و بهره‌برداری از همین پروژه‌های درمانی است.

تابناک: یکی دیگر از معضلاتی که بسیاری از مردم با آن مواجه هستند، گرانی خدمات دندانپزشکی است. هزینه‌های این خدمات به اندازه‌ای افزایش یافته که بسیاری از مردم ترجیح می‌دهند با مشکلات مربوط به سلامت دهان و دندان کنار بیایند تا اینکه توان پرداخت هزینه‌های درمان را داشته باشند. با توجه به اینکه حضرت‌عالی عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس هستید، آیا در کمیسیون برای ساماندهی این وضعیت و کاهش فشار هزینه‌ها بر مردم، برنامه یا بسته حمایتی خاصی در نظر گرفته شده است؟

شیخی‌زاده: کلینیک‌هایی که در بسیاری از دانشگاه‌های علوم پزشکی و بیمارستان‌ها راه‌اندازی شده‌اند، صرفاً در راستای حمایت از اقشار ضعیف و کم‌بضاعت جامعه هستند. خدمات دندانپزشکی امروز به خدماتی گران‌قیمت تبدیل شده و واقعاً همه افراد امکان دسترسی آسان به آن را ندارند.

آنچه امروز در دانشگاه‌های علوم پزشکی، درمانگاه‌های تأمین اجتماعی، بیمارستان‌های تأمین اجتماعی و بیمارستان‌های وابسته به وزارت بهداشت در قالب کلینیک‌های تخصصی دهان و دندان ارائه می‌شود، با این هدف است که زمینه‌ای فراهم شود تا اقشار ضعیف جامعه نیز بتوانند از خدمات بهداشت و درمان دهان و دندان بهره‌مند شوند و در آینده با مشکلات جدی‌تری مواجه نشوند.

البته به اعتقاد من این اقدامات کافی نیست. با توجه به شرایط موجود جامعه و افزایش سن جمعیت، تقریباً همه افراد به نوعی با مشکلاتی مانند پوسیدگی دندان، شکستگی دندان و سایر بیماری‌های دهان و دندان دست‌وپنجه نرم می‌کنند. به همین دلیل لازم است بسته‌های حمایتی در حوزه بیمه‌ای که پیش‌تر به آن اشاره کردم، بخشی را نیز به خدمات دندانپزشکی اختصاص دهند تا مردم بتوانند با هزینه مناسب‌تری از این خدمات استفاده کنند.

بیمه‌های تکمیلی پاسخگو نیستند

نکته دیگری که هم در حوزه دهان و دندان و هم در کل حوزه سلامت اهمیت دارد، بحث بیمه‌های تکمیلی است. بیمه تکمیلی از نظر اهداف و فلسفه شکل‌گیری، طرح بسیار ارزشمند و مبارکی است؛ اما در عمل، بسیاری از بیمه‌های تکمیلی در اجرای تعهدات خود عملکرد قابل قبولی ندارند و پاسخگوی مشکلات بیماران نیستند.

زمان آن رسیده است که یک ساماندهی اساسی و نظارت جدی بر عملکرد بیمه‌های تکمیلی در سراسر کشور صورت گیرد. امروز تنوع بسیار زیادی در حوزه بیمه‌های تکمیلی وجود دارد، اما در ارائه خدمات شاهد نوسانات جدی هستیم؛ به‌گونه‌ای که یک شرکت بیمه ممکن است در یک سال خدمات مناسبی ارائه دهد، اما سال بعد جامعه هدف خود را با مشکلات فراوانی مواجه کند و از انجام تعهدات خود به شکل شایسته سرباز بزند.

به نظر من زمان آن رسیده است که یک ساماندهی اساسی و نظارت جدی بر عملکرد بیمه‌های تکمیلی در سراسر کشور صورت گیرد. امروز تنوع بسیار زیادی در حوزه بیمه‌های تکمیلی وجود دارد، اما در ارائه خدمات شاهد نوسانات جدی هستیم؛ به‌گونه‌ای که یک شرکت بیمه ممکن است در یک سال خدمات مناسبی ارائه دهد، اما سال بعد جامعه هدف خود را با مشکلات فراوانی مواجه کند و از انجام تعهدات خود به شکل شایسته سرباز بزند.

تابناک: موضوع بعدی درباره سهم درمان بیمه‌شدگان تأمین اجتماعی و نقش وزارت بهداشت است. با توجه به گستردگی خدمات درمانی سازمان تأمین اجتماعی، چرا منابع و سهم درمان بیمه‌شدگان این سازمان به صورت مستقیم در اختیار وزارت بهداشت قرار نمی‌گیرد تا سیاست‌گذاری یکپارچه‌تری انجام شود و از موازی‌کاری‌ها جلوگیری شود؟

شیخی‌زاده: این موضوع به همان مسئله تنوع بیمه‌ها که قبلاً اشاره کردم، بازمی‌گردد. ما امروز با انواع مختلف بیمه‌ها مواجه هستیم؛ بخشی تحت پوشش بیمه سلامت، بخشی تحت پوشش تأمین اجتماعی و بخش‌های دیگری نیز تحت پوشش سایر صندوق‌های بیمه‌ای قرار دارند.

سازمان تأمین اجتماعی به دلیل گستردگی جامعه هدف خود، ساختار درمانی مستقلی ایجاد کرده و امروز دارای معاونت درمان، بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های متعددی در سراسر کشور است که خدمات مورد نیاز بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران خود را ارائه می‌کنند. این ساختار طی سال‌ها شکل گرفته و توسعه یافته است.

انتقاد از تعدد ساختارهای درمانی در کشور

به اعتقاد من اگر طرح یکسان‌سازی بیمه‌ها که پیش‌تر به آن اشاره کردم، اجرایی شود، می‌توان بسیاری از این موازی‌کاری‌ها را برطرف کرد. واقعاً شایسته نیست که در کشور این همه ساختار درمانی موازی وجود داشته باشد. امروز بانک‌ها برای خود مجموعه درمانی دارند، وزارت نفت ساختار درمانی مستقل دارد، نیروهای مسلح شبکه درمانی جداگانه دارند، وزارت بهداشت مسیر خود را دنبال می‌کند و تأمین اجتماعی نیز ساختار مستقل خود را دارد.

اگر این ظرفیت‌ها در قالب یک نظام یکپارچه ساماندهی شوند، هم به عدالت نزدیک‌تر خواهیم شد، هم کیفیت خدمات افزایش پیدا می‌کند و هم منابع کشور به شکل بهتری مدیریت خواهد شد.

در سطح جامعه بالاخره یک متولی وجود دارد و آن متولی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است. وزارت بهداشت می‌تواند هم نقش حاکمیتی، هم نقش نظارتی و هم نقش درمانی خود را به صورت گسترده و یکپارچه انجام دهد.

شما امروز مشاهده می‌کنید دو فرد بیمه‌شده برای خرید یک دارو به داروخانه مراجعه می‌کنند؛ یکی تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی و دیگری تحت پوشش بیمه سلامت. اما در نهایت برای یک داروی مشابه، مبالغ متفاوتی پرداخت می‌کنند. به اعتقاد من این وضعیت مطلوب نیست و با عدالت در نظام سلامت همخوانی ندارد.

تابناک: در سال‌های اخیر شاهد افزایش ظرفیت و سهمیه رشته پزشکی در کنکور بوده‌ایم. دلیل این موضوع چیست؟ آیا کشور واقعاً با کمبود پزشک مواجه است یا مسائل دیگری در این تصمیم‌گیری دخیل بوده است؟

علت اقبال گسترده به رشته پزشکی چیست؟

شیخی‌زاده: در بحث پذیرش دانشجوی پزشکی، واقعیت این است که یک مطالبه اجتماعی جدی وجود دارد. خانواده‌ها به دلیل جایگاه، شأن و منزلتی که رشته‌های علوم پزشکی به ویژه پزشکی در جامعه دارند، علاقه زیادی به ورود فرزندانشان به این رشته‌ها نشان می‌دهند. به همین دلیل بخش قابل توجهی از داوطلبان کنکور به سمت رشته تجربی و رشته‌های پزشکی سوق پیدا می‌کنند.

این موضوع را نمی‌توان نادیده گرفت؛ زیرا اگر نسبت به آن بی‌تفاوت باشیم، بخشی از دانش‌آموزان و خانواده‌های ما سرمایه خود را به کشورهای همسایه منتقل می‌کنند و برای تحصیل در رشته پزشکی راهی خارج از کشور می‌شوند. بنابراین نمی‌توان نسبت به این مطالبه اجتماعی بی‌تفاوت بود.

نکته دوم این است که اگر به دنبال اجرای طرح پزشک خانواده هستیم، که یکی از برنامه‌ها و شعارهای دولت نیز محسوب می‌شود، طبیعتاً به تعداد بیشتری پزشک نیاز خواهیم داشت. البته همه فارغ‌التحصیلان پزشکی وارد چرخه درمان کشور نمی‌شوند؛ برخی برای ادامه تحصیل به خارج از کشور می‌روند و برخی نیز در حوزه‌های دیگر فعالیت می‌کنند.

پزشک بیکار؛ پیامد افزایش بی‌برنامه ظرفیت پزشکی

به نظر من برای اینکه بتوانیم شاخص نسبت پزشک به جمعیت را به استانداردهای متعارف جهانی نزدیک کنیم، افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی ضروری بود. البته در کنار این موضوع باید مراقبت جدی نیز صورت گیرد. نباید به سمتی حرکت کنیم که پزشکان کم‌سواد را وارد جامعه کنیم یا با افزایش بی‌برنامه ظرفیت‌ها، در آینده با پدیده پزشک بیکار مواجه شویم.

تابناک: یعنی به اعتقاد شما در حال حاضر پزشک بیکار در کشور وجود دارد؟

شیخی‌زاده: در برخی مناطق گزارش‌هایی در این زمینه وجود دارد. حتی اگر بیکاری مطلق هم نباشد، برخی پزشکان با حقوق و مزایای بسیار پایین مشغول به کار هستند. امروز در بسیاری از نقاط کشور، به‌ویژه در مناطق محروم، پزشکان با درآمدهایی فعالیت می‌کنند که تناسب چندانی با مسئولیت سنگین حرفه پزشکی ندارد.

با این حال تأکید من این است که افزایش ظرفیت‌ها باید کاملاً برنامه‌ریزی‌شده باشد. باید ظرفیت دانشگاه‌های علوم پزشکی، بیمارستان‌های آموزشی و امکانات موجود کشور را در نظر بگیریم. از سوی دیگر، پزشکی حرفه‌ای است که مستقیماً با سلامت و جان مردم سر و کار دارد؛ پزشک باید بیماری را تشخیص دهد، دارو تجویز کند و درباره جان انسان‌ها تصمیم بگیرد. بنابراین نمی‌توان این موضوع را ساده یا کم‌اهمیت تلقی کرد.

همه این مؤلفه‌ها باید در کنار هم دیده شوند و افزایش ظرفیت‌ها متناسب با نیاز واقعی کشور صورت گیرد. البته یکی از نقاط قوت سیاست اخیر این بود که مناطق محروم بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفتند. استان‌هایی مانند سیستان و بلوچستان، کردستان و سایر مناطق کمتر برخوردار، افزایش قابل توجهی در ظرفیت پذیرش دانشجویان پزشکی داشتند که این اقدام می‌تواند در آینده به توزیع عادلانه‌تر خدمات درمانی در کشور کمک کند.

تابناک: آماری دارید که چه تعداد از دانشجویان خارجی در کشور ما در حال تحصیل هستند؟

شیخی‌زاده: از کشورهای مختلف و به‌ویژه کشورهای همسایه، دانشجویان زیادی در دانشگاه‌های کشور ما در حال تحصیل هستند.

توریسم درمانی؛ فرصت اقتصادی مغفول کشور

یکی از موضوعاتی که به نظر من می‌تواند به‌عنوان یک منبع درآمدی برای کشور مورد توجه قرار بگیرد، بحث توریسم درمانی است. توریسم درمانی به‌ویژه در استان‌های مرزی می‌تواند بسیار موفق عمل کند و به رونق اقتصادی این مناطق کمک جدی داشته باشد.

بنابراین باید بسترها، ظرفیت‌ها و زیرساخت‌های لازم برای توسعه توریسم درمانی در کشور فراهم شود. من در دیدار با وزیر بهداشت و قائم‌مقام ایشان که به کردستان سفر کرده بودند نیز این موضوع را مطرح کردم که استان کردستان یکی از بسترهای بسیار مناسب در این زمینه است.

با توجه به بیش از ۲۳۰ کیلومتر مرز مشترک با کشور عراق و به‌ویژه اقلیم کردستان، این استان ظرفیت بسیار خوبی برای توسعه توریسم درمانی دارد. از سوی دیگر، اشتراکات فرهنگی، زبانی، قومی و اجتماعی میان مردم این مناطق بسیار گسترده است.

اعتماد قابل توجهی نیز به حوزه سلامت ایران در کشورهای همسایه وجود دارد و بسیاری از بیماران تمایل دارند برای ادامه درمان خود به کشور ما مراجعه کنند. اگر این ظرفیت به‌درستی مدیریت شود، می‌تواند هم به رونق اقتصادی، هم به ایجاد اشتغال و هم به توسعه خدمات درمانی کمک کند.

تابناک:  یک نکته دیگر درباره فارغ‌التحصیلان رشته علوم آزمایشگاهی وجود دارد. این افراد تمایل دارند به عضویت سازمان نظام پزشکی درآیند و ظاهراً مجلس نیز مخالفتی با این موضوع ندارد، اما موانعی در این مسیر وجود دارد. این موانع چیست و این افراد چه زمانی می‌توانند عضو این سازمان شوند؟

شیخی‌زاده: این یکی از مطالباتی است که این افراد دارند و از آنجا که در حوزه علوم آزمایشگاهی نیز بخش قابل توجهی از فعالیت‌ها ماهیت تشخیصی دارد، این موضوع یک نقطه اشتراک مهم محسوب می‌شود.

تشخیص نوع بیماری است که به واسطه آن آزمایش اتفاق می‌افتد. البته موانعی وجود دارد، اما نمی‌خواهم بگویم موانع بسیار جدی است؛ در عین حال مبانی و چارچوب‌های مشخصی در این زمینه وجود دارد.

در حال حاضر، حوزه آزمایشگاه‌ها و نظام پزشکی بیشتر در چارچوب خدمات درمانی، ویزیت و فرآیندهای مرتبط با پزشکان تعریف شده و در حال پیگیری است. با این حال، به نظر من می‌تواند در قالب یک ساختار منسجم‌تر نیز قرار بگیرد.

البته لزوماً هم اصراری بر این نیست که حتماً و به هر شکل، این حوزه در نظام پزشکی ادغام شود؛ این موضوع نیز جای بحث و بررسی کارشناسی دارد. امیدواریم پس از بررسی‌های تخصصی، به یک جمع‌بندی و تصمیم مناسب و مطلوب برسیم.

تابناک: اگر بخواهید مهم‌ترین دستورکارهای کمیسیون بهداشت و درمان را بیان کنید و یک خبر امیدوارکننده به مردم در حوزه سلامت بدهید، آن خبر چیست؟

شیخی‌زاده: چند محور مهم در دستور کار کمیسیون قرار دارد. یکی از آن‌ها موضوع بیمه‌هاست؛ بحث یکسان‌سازی بیمه‌ها به نظر من یک موضوع بسیار مهم و جدی است.

طرح بسته‌های حمایتی برای تقویت عدالت سلامت

موضوع دیگر، بسته‌های حمایتی است که باید با هماهنگی دولت و مجلس برای حمایت از اقشار ضعیف جامعه اجرا شود. البته حوزه سلامت فقط مربوط به اقشار ضعیف نیست و همه اقشار جامعه را درگیر می‌کند؛ هرچند ممکن است فشار هزینه‌ای برای دهک‌های بالاتر کمتر باشد، اما در نهایت همه جامعه نیازمند توجه در این حوزه هستند.

بسته حمایتی نیز موضوع مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد. همچنین موضوع زیرمیزی پزشکان نیز در دستور کار کمیسیون قرار دارد و پیگیری می‌شود. امیدواریم در این زمینه به نتیجه بسیار خوبی برسیم.

موضوع دارو نیز همواره یکی از دغدغه‌های اصلی کمیسیون بهداشت و درمان بوده و به‌صورت مستمر در دستور کار قرار دارد؛ به‌ویژه بحث مقابله با مافیای دارو که به‌طور مرتب، هر دو تا سه هفته یک‌بار در جلسات کمیسیون با حضور مسئولان سازمان غذا و دارو مورد بررسی قرار می‌گیرد.

به نظر من این‌ها مسائل بسیار مهمی هستند؛ مردم از حاکمیت، دولت و نظام سلامت یک خدمت مناسب و در شأن می‌خواهند. این خدمت زمانی محقق می‌شود که دست مافیا از حوزه دارو کوتاه شود، دارو به‌موقع تأمین و با دسترسی آسان در اختیار مردم قرار گیرد و همچنین حمایت‌های بیمه‌ای به‌درستی انجام شود.

در مجموع این‌ها محورهای مهمی است که هم مورد نیاز جامعه است، هم مورد توجه مردم و هم در دستور کار کمیسیون قرار دارد. امیدواریم هر بخش به جمع‌بندی خوبی برسد و در نهایت خبرهای بسیار خوشحال‌کننده‌ای برای مردم عزیز کشورمان حاصل شود.

تابناک: ممنون از شما که وقتتان را در اختیار ما گذاشتید. در پایان اگر نکته‌ای دارید بفرمایید.

شیخی زاده: لازم می‌دانم از تلاش‌های اصحاب رسانه، به‌ویژه خبرگزاری تابناک تشکر و قدردانی کنم. توصیه من این است که حوزه سلامت را در صدر برنامه‌ها و اولویت‌های رسانه‌ای خود قرار دهید؛ چرا که حوزه سلامت هر روز با تحولات جدیدی در حوزه داروها و درمان مواجه است که می‌تواند خبرهای بسیار خوشحال‌کننده‌ای برای مردم داشته باشد. از سوی دیگر، اطلاع‌رسانی درباره هشدارهای مرتبط با ویروس‌ها، میکروب‌ها و شناخت انواع بیماری‌ها نیز از طریق رسانه‌ها نقش بسیار مهمی در آگاهی‌بخشی عمومی دارد.

به نظر من این اقدامات توسط اصحاب رسانه در سطح جامعه، حرکت‌های بسیار ارزشمند و موثری است.

و در نهایت، آخرین جمله من این است: به امید روزی که خدمات بهداشتی و درمانی بدون دغدغه، آسان و ارزان در اختیار مردم عزیز کشورمان قرار بگیرد.

گفتگو: سجاد دهقانی