ایران و آمریکا تفاهم‌نامه پایان جنگ را الکترونیکی امضا کردند/ مذاکرات ۶۰ روزه در مورد موشکی نیست/ اورانیوم به خارج از کشور انتقال نمی یابد

این توافق نخستین سند رسمی میان تهران و واشنگتن پس از پایان درگیری‌های اخیر محسوب می‌شود و انتظار می‌رود اجرای آن زمینه را برای کاهش تنش‌ها، بازگشایی کامل مسیرهای کشتیرانی در خلیج فارس و آغاز مذاکرات سیاسی و هسته‌ای میان دو کشور فراهم کند.

کد خبر: ۱۳۷۹۸۸۱

تاریخ: ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۱:۳۰

به گزارش تابناک، ایران و  آمریکا تفاهم‌نامه‌ای را برای پایان دادن به درگیری‌ها و بازگشایی تنگه هرمز به‌صورت الکترونیکی امضا کرده‌اند و این توافق اکنون در مرحله اجرایی شدن قرار دارد.

رؤسای جمهور دو کشور به‌صورت غیرحضوری این سند را امضا کرده‌اند. به گفته یکی از این مقامات، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، شخصاً این تفاهم‌نامه را امضا کرده است. شبکه خبری ای‌بی‌سی نیوز نیز گزارش داده که ترامپ هنگام شام با امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، یک نسخه از این تفاهم‌نامه را امضا کرده است.

قرار بود مراسم امضای رسمی این توافق روز جمعه در سوئیس برگزار شود، اما منابع دیپلماتیک اعلام کرده‌اند که در روزهای اخیر مذاکراتی برای تسریع در روند امضا و اجرای توافق انجام شده است. یک دیپلمات از کشور میانجی و همچنین یک منبع آگاه گفته‌اند که هدف از این اقدام، بازگشایی هرچه سریع‌تر تنگه هرمز بوده است؛ موضوعی که دو طرف بر سر آن توافق کامل داشته‌اند.

آکسیوس همچنین گزارش داده که فشارهای سیاسی داخلی بر کاخ سفید برای انتشار متن تفاهم‌نامه نیز در تصمیم به تسریع روند امضا بی‌تأثیر نبوده است.

تأیید وزارت خارجه ایران

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در گفت‌وگوی تلویزیونی، روند امضای تفاهم‌نامه را تأیید کرد و گفت: الان که با شما صحبت می‌کنم، احتمالاً متن تفاهم‌نامه به امضای رؤسای جمهور ایران و آمریکا رسیده باشد.

وی افزود: به این نتیجه رسیدیم که متن یادداشت تفاهم به امضای رؤسای جمهور ایران و آمریکا برسد. برگزاری مراسم روز جمعه همچنان در دستور کار قرار دارد، اما باید ببینیم در ساعات آینده به چه نتیجه‌ای می‌رسیم.

به گفته سخنگوی وزارت خارجه، دو طرف توافق کرده‌اند که تفاهم‌نامه به‌صورت الکترونیکی توسط رؤسای جمهور امضا شود و این امضا هم‌اکنون انجام شده است.

بقائی در توضیح دلیل امضای الکترونیکی گفت: یکی از دلایلش این است که وقتی متن به امضای بالاترین مقام‌های دو کشور برسد، قاعدتاً نقض آن هزینه‌های بیشتری دارد و ما با توجه به تجربه‌هایی که داریم ترجیح دادیم که این اتفاق بیفتد. ضمن اینکه تشخیص دادیم برگزاری مراسم هم چندان جایی در برنامه ما ندارد.

وی درباره برنامه سفر روز جمعه به سوئیس نیز توضیح داد: به هر حال باید فاز بعدی مذاکرات آغاز شود. این نشست در سوئیس هنوز در دستور کار است که برگزار شود. باید ببینیم که در ساعات آینده طرفین از طریق میانجی‌ها به نتیجه‌ای می‌رسند.

{$sepehr_media_2336284_700_400}

لحظه امضای یادداشت تفاهم ایران و آمریکا توسط ترامپ در کاخ ورسای

علت تأخیر در انتشار متن

سخنگوی وزارت خارجه درباره فاصله زمانی بین نهایی شدن و انتشار متن تفاهم‌نامه گفت:این یادداشت اکنون رسماً نهایی شده است، چرا که دو طرف امضا کرده‌اند. به هر حال، در هر روند دیپلماتیکی، رویه‌هایی وجود دارد که طرف‌های مربوطه تلاش می‌کنند به آن پایبند بمانند. همچنین نظر میانجی‌ها نیز مهم است تا بتوانند این روند را به نتیجه مورد نظر برسانند.

وی ادامه داد: برای طرف‌های مذاکراتی، این تفاهمی بود که دو طرف انجام داده بودند مبنی بر اینکه تا پیش از نهایی شدن، متن منتشر نشود. البته در مورد بخش‌های مختلف و محتوای متن، ما بارها توضیح داده بودیم و فکر می‌کنم اکنون اگر متن را مرور کنیم، خواهیم دید که مطلب ناگفته‌ای در این مدت باقی نگذاشته بودیم. ممکن است در مورد برخی جزئیات ورود دقیقی نکرده باشیم، اما در خصوص کلیت موضوعات، همه این موارد را کم‌وبیش بیان کرده بودیم.

آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده ایران

بقائی در مورد آزادسازی پول‌های بلوکه‌شده ایران گفت: باید بتوانیم هرگاه اراده می‌کنیم از اموال مسدود شده خود استفاده کنیم و برای هر خریدی از این دارایی‌ها استفاده کنیم. مذاکرات مفصل و جزئی طی دو سه هفته گذشته در این باره انجام شده است. آمریکا متعهد است که همه موانع را برطرف کند. ما تجربه‌های تلخی از بدعهدی آمریکا در سنوات گذشته در زمینه آزادسازی اموال متعلق به ملت ایران داریم. همه این تجارب در مذاکرات مد نظر بود تا اطمینان حاصل کنیم این بار آمریکا به تعهد خودش عمل می‌کند.

تأکید بر آتش‌بس در لبنان

سخنگوی وزارت خارجه با تأکید بر پایبندی ایران به دوستان خود گفت: جمهوری اسلامی ایران نشان داده است که دوستان خود را در هیچ شرایطی تنها نمی‌گذارد. برای ما، آتش‌بس در لبنان به اندازه آتش‌بس در ایران و در ادامه، خاتمه جنگ در لبنان به اندازه خاتمه جنگ در ایران اهمیت داشته و دارد. بارها نیز گفته بودیم. در این بند که بند اول یادداشت تفاهم است، سه بار از کلمه لبنان نام برده شده و بر خاتمه جنگ در لبنان و همچنین احترام به تمامیت سرزمینی و حاکمیت ملی لبنان تأکید شده است و این کاملاً گویا است.

اجرای توافق، سخت‌تر از تدوین آن

بقائی در پاسخ به این سؤال که آیا با امضای این تفاهم‌نامه خیالشان راحت شده است، گفت: اینکه در این مرحله ما یک توافق خاتمه جنگ را امضا کرده‌ایم به این معنا نیست که گذشته را فراموش کنیم یا درس‌هایی را که با قیمت گزاف و بهای سنگین آموخته‌ایم رها کنیم. تجربه‌های قبلی همواره باید پیش چشم ما باشد. الان به نظر می‌رسد کار ما اتفاقاً سخت‌تر از قبل است، چرا که همواره اجرای توافق‌های بین‌المللی از تدوین آن‌ها به‌مراتب دشوارتر است.

جزئیات رفع محاصره دریایی

سخنگوی وزارت خارجه درباره دلایل رفع محاصره دریایی بلافاصله پس از اعلام تفاهم توضیح داد:طبق این بند، به صورت متناظر قرار بر این بود که آمریکا طی ۳۰ روز آن چیزی را که تحت عنوان محاصره دریایی علیه ایران اعمال کرده بود، بردارد و متقابلاً ما هم در رابطه با تردد در تنگه هرمز چنین کاری را انجام دهیم. بعد از تحولات مربوط به حمله رژیم صهیونیستی به ضاحیه و برنامه جمهوری اسلامی ایران برای اقدام متقابل، که تهدیدی بسیار معتبر و جدی بود، مذاکراتی به‌صورت فوری انجام شد و قرار بر این شد که آمریکا تعهد خود را بلافاصله در رابطه با برداشتن محاصره دریایی انجام دهد و این اتفاق افتاد.

وی افزود: ما صرفاً به حرف و قول طرف مقابل بسنده نمی‌کنیم. رصدی که انجام شد، نشان داد که ظرف دو سه روز گذشته کشتی‌های ما بدون مشکل وارد بنادر شده‌اند و آن‌هایی که محموله‌ای داشتند نیز از بنادر خارج شده‌اند. لذا این تعهد آغاز شده است. تعهد ما نیز بلافاصله پس از امضای این سند، در رابطه با تنگه هرمز آغاز می‌شود.

بازگشایی تدریجی تنگه هرمز

بقائی در پاسخ به این پرسش که آیا در ۲۸ خرداد شاهد باز شدن تنگه هرمز و تردد کشتی‌ها خواهیم بود، گفت: بله. به مدت ۳۰ روز این کار باید انجام شود تا به حجم ترافیک دریایی که قبل از ۹ اسفند برقرار بود، برسد. این زمان لازم است؛ هم برای اینکه ترتیبات لازم را تمهید کنید و هم برای اینکه اگر موانعی وجود دارد، موانع و مسائلی که در بند ۵ به آن خواهیم رسید، رفع شود.

خروج نیروهای نظامی بیگانه؛ هدف راهبردی ایران

بقائی خروج نیروهای نظامی خارجی از منطقه را یک هدف راهبردی برای ایران دانست و گفت: ما اعتقاد داریم که حضور نیروهای نظامی بیگانه در منطقه ما، جز ناامنی، جنگ، فتنه و تفرقه، چیزی برای منطقه به ارمغان نیاورده است. کشورهای منطقه نیز شاهد این موضوع بوده‌اند. کشورهای منطقه دیده‌اند که وجود پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه، صرفاً آنها را در برابر اقدامات دفاعی جمهوری اسلامی ایران آسیب‌پذیر می‌کند.

وی همچنین نارضایتی شدید خود را از وقایع چند ماه اخیر اعلام کرد و گفت: علی‌رغم همه هشدارهای ما به کشورهای منطقه و کشورهای همسایه مبنی بر اینکه اجازه سوءاستفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی از پایگاه‌ها، امکانات و خاک خود را برای حمله به یک کشور مسلمان ندهند، متأسفانه این اتفاق رخ داد و جمهوری اسلامی ایران نیز طبق اصل دفاع مشروع، پایگاه‌ها و امکانات مورد استفاده برای حمله به ایران را هدف قرار داد.

همکاری ایران و عمان برای کشتیرانی امن

بقائی درباره بازگشت تردد به حالت عادی در تنگه هرمز گفت:این بند نشانگر رویکرد بسیار مسئولانه جمهوری اسلامی ایران نسبت به کشتیرانی و آزادی کشتیرانی بین‌المللی و تردد در تنگه هرمز است. ما و عمان دو کشور ساحلی تنگه هرمز هستیم. آب‌های تنگه هرمز بخشی از دریای سرزمینی ایران و عمان است و ما برای دهه‌ها پاسبان و نگهبان تنگه هرمز بوده‌ایم.

وی افزود: تصمیم داریم تدابیری را اتخاذ کنیم برای اطمینان از تردد ایمن کشتی‌ها در تنگه هرمز. این کار قرار است با همکاری ایران و عمان انجام شود. ما با بقیه کشورهای منطقه هم در این مورد گفت‌وگو خواهیم کرد. قاعدتاً برای انجام این کار ما خدماتی را ارائه خواهیم داد و در ازای خدمات هم قاعدتاً باید هزینه آن دریافت شود.

سازوکار صندوق بازسازی خسارات

بقائی بازسازی خسارات ناشی از جنگ را فوق‌العاده مهم دانست و گفت:ما می‌دانیم که این جنگ توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران تحمیل شد و جنگی غیرقانونی بود و جنایات بسیار زیادی طی مدت ۴۰ روز در آن رخ داد. لذا مردم ایران از متجاوزین مطالبه‌گر هستند. واقعیت این است که برخی از آسیب‌هایی که به ما وارد کردند، به عدد و رقم درنمی‌آید و ما برای همیشه نسبت به این جنایات مطالبه‌گر خواهیم بود.

وی درباره سازوکار صندوق بازسازی توضیح داد: سازوکار اجرایی‌سازی این تعهد باید ظرف ۶۰ روز هم‌زمان با مذاکرات مربوط به این یادداشت تفاهم نهایی شود. گفت‌وگوهای بسیار مفصلی بین طرف‌های مختلف انجام شد تا ببینیم به چه نحو می‌توانیم موضوع تأمین مالی این سازوکار را برای بازسازی تمهید کنیم.

جزئیات لغو تحریم‌ها

سخنگوی وزارت خارجه درباره لغو تحریم‌ها گفت: این متن تصریح کرده است که همه تحریم‌های آمریکا، همه تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه، به علاوه همه تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد و قطعنامه‌های شورای حکام، همه اینها باید برداشته شود طبق این تعهدی که داده‌اند.

وی تأکید کرد که بازه زمانی مذاکره برای این موضوع ۶۰ روز است و در این مدت جزئیات نحوه ایفای تعهدات آمریکا در متن نهایی توافق مشخص خواهد شد.

تعهد متقابل؛ اصل توافق

بقائی در پاسخ به این پرسش که اگر آمریکا یک بند را اجرا کند و بند دیگری را نه، چه خواهد شد، گفت: تعهد متقابل است؛ تعهد در برابر تعهد. قرار نیست که ما تعهدی را انجام دهیم و طرف مقابل از اجرای تعهد خود طفره برود. بدون هرگونه مماشات، ما ایفای تعهدات طرف مقابل را رصد خواهیم کرد. در صورتی ما تعهدات خود را انجام می‌دهیم که طرف مقابل نیز تعهداتش را انجام بدهد. این یک اصل است.

موضوع هسته‌ای و غنی‌سازی

بقائی درباره پرونده هسته‌ای توضیح داد: در تنها بندی که در مورد موضوعات هسته‌ای صحبت کردیم، همین بود که در بازه زمانی ۶۰ روزه در مورد موضوع هسته‌ای در کنار بحث رفع تحریم‌ها صحبت بکنیم.

وی افزود که جزئیات مرتبط با غنی‌سازی یا مواد غنی‌شده ایران تاکنون در این تفاهم‌نامه مورد بحث قرار نگرفته و تعهدات باید متناظر باشند.

سرنوشت مواد غنی‌شده

بقائی درباره بند مربوط به مواد غنی‌شده ایران گفت: اینجا آمده است حداقل به شیوه رقیق‌سازی در محل. ما از ابتدا گفتیم که مواد غنی‌شده ایران به خارج از ایران منتقل نخواهد شد. گزینه رقیق‌سازی در داخل ایران، گزینه جدیدی نیست و اکنون به عنوان یک گزینه مطرح شده است تا راه را بر گزینه‌های غیرقابل قبول برای ما ببندد.

وی همچنین تأکید کرد که ایران به عنوان عضو معاهده منع اشاعه (NPT) به دنبال سلاح هسته‌ای نبوده و نیست.

نظارت بر اجرا و کارگروه تخصصی

بقائی درباره نظارت بر اجرای تفاهم‌نامه گفت: ما احتمالاً یک کارگروه تخصصی را صرفاً برای همین موضوع خاص پیشنهاد خواهیم داد، چرا که رصد ایفای تعهدات از سوی طرف مقابل، فوق‌العاده حائز اهمیت است. این توافق حاصل شده است که مکانیزمی برای اجرای تعهدات در نظر گرفته شود.

موضوع موشکی و اسرائیل

بقائی تأکید کرد که موضوعات موشکی در دستور گفت‌وگوهای ۶۰ روزه قرار ندارد. وی همچنین گفت که آمریکا باید اسرائیل را وادار به اجرای تعهداتش کند.

زمان شروع بازه ۶۰ روزه

بقائی در مورد زمان دقیق شروع مذاکرات ۶۰ روزه گفت: اگر بخواهیم اصل متن را در نظر بگیریم، از اکنون و به محض امضا شروع می‌شود؛ یعنی از امروز آغاز می‌شود. البته طرفین می‌توانند توافق کنند که مثلاً از روز جمعه شروع شود.

وی افزود که فاز بعدی شامل تعیین دستور کارها، سازوکارها و فعالیت کمیته‌های تخصصی در مورد هر یک از موضوعات است.