نقشه حزب‌الله برای مرگ گنبد آهنین

گزارش‌ها از میدان نبرد حاکی است که حزب‌الله تمرکز ویژه‌ای بر انهدام سامانه‌های پدافندی ارتش اسرائیل دارد؛ روندی که می‌تواند تأثیرات راهبردی مهمی بر توان پدافندی و بازدارندگی اسرائیل بر جای بگذارد.

کد خبر: ۱۳۷۷۰۳۱

تاریخ: ۱۵ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۸:۰۹

تحولات میدانی ماه‌های اخیر نشان می‌دهد یکی از مهم‌ترین عرصه‌های رویارویی میان حزب‌الله لبنان و رژیم اسرائیل، نبرد پنهان اما سرنوشت‌ساز بر سر سامانه‌های پدافند هوایی است. در حالی که طی سال‌های گذشته سامانه «گنبد آهنین» به نماد توان پدافندی ارتش اشغالگر در برابر راکت‌ها و پهپادها تبدیل شده بود، شواهد موجود نشان می‌دهد حزب‌الله راهبردی تدریجی و هدفمند را برای تضعیف این سامانه در پیش گرفته است.

به گزارش تابناک به نقل از فارس؛ گنبد آهنین که از مجموعه‌ای از رادارها، مراکز فرماندهی و پرتابگرهای موشکی تشکیل شده، مهم‌ترین لایه پدافندی اسرائیل در برابر حملات کوتاه‌برد به شمار می‌رود. بخش قابل توجهی از این سامانه‌ها در شمال فلسطین اشغالی و در مناطق همجوار با جبهه لبنان مستقر شده‌اند؛ زیرا بخش عمده توان رزمی حزب‌الله بر موشک‌ها، راکت‌ها و پهپادهایی استوار است که اساساً گنبد آهنین برای مقابله با آن‌ها طراحی شده است.با این حال، روند درگیری‌ها نشان می‌دهد حزب‌الله تنها به شلیک موشک و پهپاد بسنده نکرده و به صورت مستقیم اجزای این شبکه پدافندی را هدف قرار داده است.

برآوردها حاکی از آن است که تنها در ماه گذشته، بین چهار تا پنج واحد از سامانه‌های گنبد آهنین هدف قرار گرفته و از چرخه عملیاتی خارج شده‌اند. با توجه به اینکه اسرائیل در مجموع حدود ۳۰ تا ۴۰ واحد از این سامانه را در اختیار دارد، چنین میزان خسارتی قابل توجه است.

در این عملیات‌ها از مجموعه‌ متنوعی  از ابزارهای تهاجمی استفاده شده است. موشک‌های ضدزره دوربرد، پهپادهای شناسایی و تهاجمی و همچنین مهمات پرسه‌زن، مهم‌ترین سلاح‌هایی هستند که برای هدف قرار دادن رادارها و پرتابگرهای سامانه‌های پدافندی به کار گرفته شده‌اند. در میان این تسلیحات، موشک ضد زره «الماس» جایگاه ویژه‌ای دارد. این موشک قادر است اهداف را در فواصل دور و خارج از میدان دید مستقیم مورد اصابت قرار دهد.

روش کار حزب‌الله نیز برای هدف قرار دادن سامانه گنبد آهنین بدین گونه است که پهپادها ابتدا محل استقرار رادارها و پرتابگرها را شناسایی می‌کنند و سپس اطلاعات لازم را برای حمله موشک‌های هدایت‌شونده، موشک‌های ضدزره یا مهمات پرسه‌زن (مانند ریزپرنده‌های انتحاری) فراهم می‌سازند. حتی اگر تنها چند پرتابگر آسیب ببینند، ارتش اسرائیل ناچار می‌شود سامانه‌ها را جابه‌جا کند، تجهیزات خود را پراکنده سازد و منابع بیشتری را برای حفاظت از شبکه پدافندی اختصاص دهد؛ اقدامی که خود به کاهش کارایی عملیاتی این سامانه‌ها منجر می‌شود.

اما چالش ارتش اشغالگر تنها به خسارت‌های مستقیم محدود نمی‌شود. یکی از مشکلات ساختاری گنبد آهنین، هزینه بسیار بالای رهگیری در مقایسه با هزینه حمله است. هزینه شلیک یک موشک رهگیر چندین برابر هزینه ساخت و پرتاب یک راکت یا پهپاد است. به همین دلیل، حتی اگر سامانه بتواند بخش عمده‌ای از تهدیدها را رهگیری کند، حجم بالای حملات می‌تواند آن را اشباع کرده و بخشی از موشک‌ها و پهپادها را از سد دفاعی عبور دهد.

همین مسئله سبب شده است تا اسرائیل به سمت نابودی زیرساخت‌های پرتاب موشک و پهپادد حزب‌الله برود تا به زعم خود به جای ره‌گیری مدام پرتابه‌های حزب‌الله، اساسا مانع شلیک آن‌ها شود، اما در مورد حزب‌الله این راهکار نیز در عمل جواب نداده است. این جنبش طی دو دهه گذشته شبکه گسترده‌ای از تونل‌ها، پناهگاه‌ها و مواضع زیرزمینی ایجاد کرده که امکان پنهان‌سازی و حفاظت از سامانه‌های موشکی را فراهم می‌کند. در نتیجه، برتری هوایی اسرائیل تاکنون نتوانسته به حذف کامل توان موشکی حزب‌الله منجر شود.

آنچه اهمیت بیشتری دارد، پیامدهای راهبردی تضعیف گنبد آهنین است. اگر حزب‌الله بتواند به فرسایش این لایه دفاعی ادامه دهد، راه برای هدف قرار دادن سامانه‌های پیشرفته‌تر دفاع هوایی اسرائیل هموارتر خواهد شد. در این میان، سامانه‌های «فلاخن داود» و «باراک» از مهم‌ترین اهداف بالقوه به شمار می‌روند.

این دو سامانه مسئول مقابله با تهدیدهای پیشرفته‌تر و موشک‌های دوربرد هستند و نقش مهمی در شبکه پدافندی چندلایه اسرائیل ایفا می‌کنند. آسیب دیدن یا از کار افتادن آن‌ها می‌تواند توان دفاعی اسرائیل را در برابر حملات گسترده آینده به شکل محسوسی کاهش دهد و اثربخشی هرگونه حمله موشکی احتمالی را افزایش دهد.

اهمیت این موضوع تا حدی است که اسرائیل در اواخر سال ۲۰۲۵ برنامه‌ای چند میلیارد دلاری را برای افزایش تولید سامانه‌های گنبد آهنین به اجرا گذاشت. بخش عمده منابع مالی این طرح نیز از محل بسته کمک نظامی آمریکا تأمین شد که سهم قابل توجهی از آن به توسعه سامانه‌های پدافند هوایی و موشکی اختصاص یافته بود.

در مجموع، آنچه امروز در جبهه شمالی فلسطین اشغالی در حال وقوع است، صرفاً یک نبرد موشکی نیست؛ بلکه تلاشی برای تغییر موازنه در جنگ پدافند و ضدپدافند به شمار می‌رود. اگر روند فرسایش سامانه‌های پدافندی اسرائیل ادامه یابد، پیامدهای آن می‌تواند فراتر از آسیب به چند رادار یا پرتابگر باشد و بر کل ساختار دفاع هوایی این رژیم تأثیر بگذارد؛ ساختاری که سال‌ها یکی از مهم‌ترین نقاط اتکای امنیتی اسرائیل محسوب می‌شد.