بازخوانی تاریخ/ سری که ۴۳۶ سال پس از اعدام دوباره پیدا شد

قرن شانزدهم در انگلستان یکی از پرتنش‌ترین و بی‌ثبات‌ترین دوره‌های تاریخ این کشور بود؛ دورانی که سلطنت تودور‌ها نه‌تنها با شکوه دربار و گسترش قدرت پادشاهی همراه بود، بلکه با بحران‌های عمیق مذهبی، سیاسی و جانشینی نیز گره خورده بود.

کد خبر: ۱۳۷۶۰۵۹

تاریخ: ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۲:۰۶

به گزارش تابناک، پس از جدایی هنری هشتم از کلیسای کاتولیک و ایجاد کلیسای انگلستان، کشور وارد چرخه‌ای از تغییرات مذهبی شد که هر پادشاه جدید می‌توانست مسیر آن را به کلی دگرگون کند.

پس از مرگ هنری هشتم، پسرش ادوارد ششم به سلطنت رسید؛ پادشاهی جوان و بیمار که عملاً تحت نفوذ مشاوران پروتستان اداره می‌شد. اما مرگ زودهنگام او در سال ۱۵۵۳ میلادی، خلأ قدرتی ایجاد کرد که به سرعت به یکی از پیچیده‌ترین بحران‌های جانشینی در تاریخ انگلستان تبدیل شد. دربار، اشراف و خاندان‌های قدرتمند برای کنترل تاج و تخت وارد رقابتی خطرناک شدند؛ رقابتی که در آن مشروعیت سیاسی، مذهب و خون سلطنتی همگی در هم تنیده بودند.

در این میان، تلاش برای جلوگیری از بازگشت کاتولیسیسم باعث شد گروهی از اشراف پروتستان، ادعای سلطنت لیدی جین گری را مطرح کنند؛ دختری نوجوان و باهوش از خانواده‌ای قدرتمند که تنها به مدت ۹ روز به عنوان ملکه انگلستان شناخته شد. اما بازگشت قدرت به مری اول، دختر هنری هشتم و یک کاتولیک سرسخت، این معادله کوتاه‌مدت را به خون و اعدام ختم کرد. در چنین فضایی، حتی اعضای بلندپایه خاندان‌های اشرافی نیز از سرنوشت‌های خشونت‌بار در امان نبودند.

در این دوره، خیانت به تاج و تخت یکی از سنگین‌ترین جرایم محسوب می‌شد و مجازات آن معمولاً اعدام علنی و نمایش بدن محکومان برای عبرت عمومی بود؛ روشی که بعد‌ها به یکی از نماد‌های خشونت سیاسی عصر تودور تبدیل شد.

سری که از تاریخ جان سالم به در برد

در این عکس، آنچه دیده می‌شود فقط یک بقایای انسانی نیست؛ بلکه یکی از تکان‌دهنده‌ترین یادگار‌های نبرد بر سر قدرت در انگلستان قرن شانزدهم است. سری مومیایی‌شده که گفته می‌شود متعلق به هنری گری، دوک سافک و پدر «لیدی جین گری» مشهور به «ملکه نه‌روزه» است؛ مردی که در سال ۱۵۵۴ میلادی به جرم خیانت به تاج و تخت در برج لندن گردن زده شد.

هنری گری از خاندان‌های بانفوذ عصر تودور‌ها بود. دخترش، لیدی جین گری، پس از مرگ پادشاه جوان، ادوارد ششم، برای تنها ۹ روز بر تخت سلطنت نشست؛ اما این سلطنت کوتاه با به قدرت رسیدن ملکه مری اول پایان یافت. جین گری اعدام شد و چند ماه بعد، پدرش نیز به دلیل مشارکت در شورش علیه مری اول سرنوشتی مشابه پیدا کرد.

اما داستان هنری گری با فرود آمدن تیغه جلاد تمام نشد.

در سال ۱۸۴۹، کارگران هنگام بررسی سردابه‌های کلیسای «هولی ترینیتی مینوریز» در نزدیکی برج لندن، با کشفی غیرمنتظره روبه‌رو شدند؛ سری جداشده و به‌طرز شگفت‌آوری سالم که در میان خاک‌اره نگهداری می‌شد. بسیاری معتقد بودند این همان سر هنری گری است که نزدیک به سه قرن در سکوت زیر زمین پنهان مانده بود. بعد‌ها کارشناسانی از جمله جرج شارف، از مدیران پیشین نگارخانه ملی پرتره بریتانیا، با مقایسه چهره این سر با پرتره‌های تاریخی، احتمال تعلق آن به دوک سافک را مطرح کردند؛ هرچند این انتساب هرگز به طور قطعی اثبات نشد.

روایتی قدیمی حتی می‌گوید همسر هنری گری پس از اعدام، سر او را مخفیانه از سرنوشت معمول محکومان سیاسی ــ یعنی نصب شدن بر فراز یکی از پل‌های لندن برای نمایش عمومی ــ نجات داده و در کلیسا پنهان کرده بود. برخی مورخان این روایت را محتمل دانسته‌اند، هرچند سند قطعی برای آن وجود ندارد.

این سر مومیایی‌شده پس از کشف، سال‌ها در یک جعبه شیشه‌ای در کلیسا نگهداری شد و به نوعی به یکی از عجیب‌ترین اشیای تاریخی لندن تبدیل شد. سپس به کلیسای سنت بوتولف در آلدگیت منتقل شد و سرانجام در جریان کاوش‌های باستان‌شناسی سال ۱۹۹۰ دوباره از دل یک سردابه بیرون آمد. پس از نزدیک به ۴۵۰ سال جابه‌جایی، نمایش و گمانه‌زنی، تصمیم گرفته شد بقایا برای همیشه در محوطه کلیسا به خاک سپرده شود.

این تصویر، بیش از آنکه یک عکس تاریخی باشد، نمادی از بی‌رحمی عصر تودورهاست؛ دورانی که فاصله میان قدرت و مرگ گاه تنها چند روز بود. پدری که برای رساندن خاندانش به تاج و تخت جنگید، نه تنها دخترش را از دست داد، بلکه قرن‌ها بعد نیز نامش نه با افتخارات سیاسی، بلکه با سری درون یک جعبه شیشه‌ای به یاد آورده شد.