چرا و چگونه داروی «کمیاب» در تاکسی اینترنتی دست یافتنی می شود؟!

شفافیت و عدالت اینجا زیر سئوال می رود. سرویس جدید در در «تپسی‌دکتر» در سایه ابهامات و پرسش های بسیار، اما به هر حال استارت خورده و در حال اجراست.

کد خبر: ۱۳۷۲۶۵۹

تاریخ: ۲۴ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۶:۰۵

در حالی که بیماران خاص و خانواده‌های آن‌ها در ایران روزانه با بحران کمبود و بی‌نظمی در تأمین داروهای حیاتی دست و پنجه نرم می‌کنند، پلتفرم تپسی‌دکتر از راه‌اندازی سرویس «داروهای کمیاب» با ادعای کاهش دغدغه دسترسی خبر داده است.

به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، بررسی‌ها نشان می‌دهد راه‌اندازی سرویس «داروهای کمیاب» علی‌رغم پوشش رسانه‌ای مثبت، با چالش‌های نظارتی و انتقادات جدی از سوی کارشناسان حوزه سلامت مواجه است. در این میان سیستم سلامت نیز باید پاسخگوی چنین اتفاقی باشد.

در شرایط حساس دارویی!

مهم‌ترین انتقاد وارد به این سرویس، نبود چارچوب قانونی شفاف و مصوب برای فعالیت پلتفرم‌های آنلاین در فرآیند توزیع و تحویل داروهای کمیاب است. منتقدان می‌گویند هرچند تپسی ادعا می‌کند تنها نقش «واسطه» بین بیمار و داروخانه را ایفا می‌کند و صرفاً از داروخانه‌های معتبر استفاده می‌نماید، اما در عمل مکانیسم شفافی برای راستی‌آزمایی این ادعا وجود ندارد.

این خلأ قانونی، زنگ هشدار  ورود احتمالی داروهای قاچاق، تقلبی یا تاریخ‌گذشته به چرخه درمان نیز می‌تواند باشد.

این نگرانی به ویژه در شرایط حساس جنگ اقتصادی و تحریم‌ها که بازار داروی ایران همواره در معرض نوسانات و سوداگران قرار دارد، دوچندان می‌شود.

رقابت ناعادلانه با الگوریتم متفاوت

کارشناسان حوزه دارو به این نکته اشاره می‌کنند که نحوه ارسال درخواست‌ها با «الگوریتم متفاوت» به داروخانه‌ها، می‌تواند به رقابت ناعادلانه با داروخانه‌های سنتی منجر شود. این نگرانی وجود دارد که در شرایط کمبود، تخصیص داروهای کمیاب به سمت مصرف‌کنندگان این پلتفرم سوق داده شود، در حالی که بیمارانی که به صورت حضوری مراجعه می‌کنند، از شانس کمتری برخوردار باشند. همچنین مسئولیت کیفری و حقوقی در صورت بروز عارضه ناشی از داروی تهیه شده از این مسیر، همچنان در هاله‌ای از ابهام است.

اساسا چرا و چگونه داروی «کمیاب» در تاکسی اینترنتی دست یافتنی می شود و این الگوریتم استفاده شده چرا باید به نحوی باشد که برای آنها متفاون باشد و مسیر برای دیگران نیازمندان، خیلی عادی و البته به سختی طی شود؟ آیا دسترسی به چنین نیازمندیهایی، می تواند مبتنی بر الگوریتمهایی باشد که عامه از داشتن یا دانستن آن محرومند؟

عدالت درمانی؟!

اگرچه تپسی مدعی کاهش دغدغه بیماران است، اما منتقدان می‌گویند راه‌اندازی این سرویس تنها در کلانشهرهایی مانند تهران، مشهد و کرج و نبود آن در مناطق محروم، شکاف عدالت در دسترسی به درمان را عمیق‌تر می‌کند. در پساجنگ و شرایط بحرانی که حداکثر کارایی توزیع دارو ضروری است، اتکا به پلتفرم‌های خصوصی بدون نظارت کافی می‌تواند منجر به مدیریت نادرست موجودی شود.

دفاعیات تپسی و هشدار سازمان غذا و دارو

در مقابل، تپسی‌دکتر تأکید می‌کند که فرآیند تحویل دارو صرفاً از مسیر رسمی و با همکاری داروخانه‌های دارای مجوز انجام می‌شود و هدف اصلی هوشمندسازی مسیر جست‌وجو است. با این حال، تجربه جهانی نشان داده که فقدان نظارت در چنین پلتفرم‌هایی معمولاً به پیچیدگی‌های جدید از جمله مسائل ایمنی بیمار و حریم خصوصی دامن می‌زند.

فعال‌سازی این سرویس در شرایطی که الزامات نظارتی و ضوابط اجرایی فروش آنلاین دارو هنوز به تصویب نرسیده، یک آزمون پرخطر برای سلامت بیماران ایرانی به شمار می‌رود. توصیه می‌شود کاربران تا روشن شدن تکلیف نهادهای نظارتی و تضمین شفافیت، با احتیاط با این پلتفرم‌ها رفتار کرده و زنجیره تأمین دارو را صرفاً از کانال‌های رسمی و شناخته‌شده پیگیری کنند.

اابته در صورت اجرای درست و شفاف این سرویس با نظارت کامل سازمان غذا و دارو، «تپسی‌دکتر» می‌تواند کمکی باشد برای افرادی که، در بحران کمبود دارو، به امید پیداکردن یک قلم داروی حیاتی از این داروخانه به آن داروخانه سرگردانند. اما داشتن انواع امکانات خاص همچون الگوریتم متفاوت و دیگر دسترسی ها قطعا باید مورد رسیدگی قرار گیرد.

سرویس اجتماعی تابناک همچنان پی گیر این موضوع برای روشن شدن ابعاد و زوایای این شیوه توزیع داروهای کمیاب خواهد بود و طبیعتا از تپسی هم برای ارائه پاسخ به افکار عمومی و دفاع از طرح خود، دعوت به عمل می آورد.