آیا موضع پکن در هرمز تغییر می‌کند؟!

سفر رئیس جمهور آمریکا به چین با توجه به جنگی که علیه ایران به راه انداخت تقریبا مناسبات اقتصادی و سیاسی را در عرصه بین المللی به چالش کشیده است؛ از این رو بعید است این سفر تحت الشعاع جنگ با ایران به اهداف اصلی خود دست یابد.

کد خبر: ۱۳۷۲۳۹۸

تاریخ: ۲۳ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۰:۴۷

دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در چارچوب سفری دو جانبه و به‌عنوان نخستین سفر خود به چین در دور دوم ریاست جمهوری امروز- چهارشنبه- راهی پکن می‌شود تا با همتای چینی خود دیدار و رایزنی کند. آخرین بار روسای جمهور آمریکا و چین پس از 6 سال در شهر بوسان کره جنوبی با یکدیگر ملاقات کردند؛ دیداری که گفته شد محور آن‌ها صرفا موضوعات تجاری بود.

به گزارش تابناک به نقل از ایسنا، در همان دیدار ترامپ، «شی» را « رهبر بزرگ یک کشور بزرگ» توصیف کرد و گفت: فکر می‌کنم رابطه فوق‌العاده‌ای برای مدت طولانی خواهیم داشت.

او همچنین از دیدار با رئیس جمهور چین ابراز خرسندی کرده و افزود: افتخار بزرگی است که در کنار دوستی قدیمی باشم. رئیس جمهور چین شخصیتی بسیار برجسته و محترم است.

همچنین شی جین پینگ با استقبال از این دیدار اظهار کرد: دیدار با شما برای من نیز بسیار خوشایند است و دیدار دوباره پس از سال‌ها حس خوشایندی دارد.

رئیس‌جمهور چین تأکید کرد که «روابط چین و آمریکا تحت هدایت مشترک ما، در مجموع باثبات باقی مانده است.»

رئیس‌جمهور چین با اشاره به اهمیت روابط دوجانبه گفت: «تاریخ به ما آموخته که چین باید شریک و دوست ایالات متحده باشد. دو کشور ما کاملاً قادرند به یکدیگر کمک کنند تا موفق شوند و در کنار هم شکوفا شوند.»

جنگ تعرفه‌ها؛ اقدام صریح ترامپ برای مهار چین

روابط دو جانبه چین و واشنگتن در ابعاد مختلف به ویژه اقتصادی و سیاسی تعریف می‌شود؛ به همان اندازه که دو طرف تلاش می‌کنند نشان دهند روابط آن‌ها اطمینان و ثبات را به دنبال دارد به همان اندازه دچار تنش‌های بسیار جدی و پر چالش هستند. هر دو این کشورها دارای اقتصادهای بزرگ و جهانی هستند، شاید به نوعی اقتصاد آن‌ها نیز به هم وابسته باشد اما از زمانی که دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا روی کار آمد به شدت سعی کرده تا به لحاظ اقتصادی از هر زاویه چین را تحت فشار قرار دهد.

ابتدا جنگ تعرفه‌ها را به راه انداخت تا فشارهای مضاعفی را وارد کند که سر و صدای زیادی به راه انداخت اما بعد از مدتی با توجه به اقدام متقابل چین، این فشارها کمرنگ‌تر شد. در حال حاضر دو سرف در بحث تعرفه ها در وضعیت آتش بس هستند.

تایوان؛ خط قرمز پکن برای واشنگتن

اما مناسبات چالش برانگیز دو کشور به همین مساله محدود نیست؛ یکی دیگر از موضوعاتی که همواره چین نسبت به آن واکنش و حساسیت زیادی دارد مساله تایوان است که در این زمینه بارها از ایالات متحده در خواست کرده تا به سیاست‌های جمهوری خلق چین در این ارتباط احترام گذاشته و از دخالت در امور مرتبط با تایوان بپرهیزد.

پکن استقلال جزیره تایوان را طبق اصل «چین واحد» به رسمیت نمی‌شناسد و پیشتر تاکید کرده است برای وحدت دوباره آن با جمهوری خلق چین اگر لازم باشد به زور متوسل خواهد شد.

چین از حمایت‌های تسلیحاتی آمریکا از تایوان بارها انتقاد کرده است. در همین راستا، روزنامه گاردین در گزارشی مطرح کرد که چین ممکن است خواستار تغییر در لحن رسمی آمریکا درباره تایوان شود و از واشنگتن بخواهد موضع خود درباره استقلال تایوان را اصلاح کند و مثلا از «حمایت نکردن» از استقلال تایوان به «مخالفت با آن» تغییر نظر دهد.

در همین راستا، «لین چیان لونگ» وزیر امور خارجه تایوان نیز در اظهاراتی با اشاره به سفر ترامپ به پکن ابراز کرد که تایپه به توسعه پایدار روابط خود با ایالات متحده آمریکا اطمینان دارد اما امیدوار است که در مسائل مرتبط با تایوان در سفر «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا به چین با «شگفتانه» مواجه نشود.

سایه سنگین جنگ علیه ایران بر سفر ترامپ به چین

در هر حال سفر پراهمیت و حساس ترامپ به چین در سایه تحولات غرب آسیا و جنگی که رییس جمهور آمریکا یک جانبه به همراه رژیم صهیونیستی علیه ایران به راه انداخته انجام می‌شود و چه بسا با توجه به اهمیت تحولات خلیج فارس باید گفت این سفری از پیش شکست خورده در اهداف اولیه اش است.

رئیس جمهور آمریکا در جنگ ناعادلانه‌ای که علیه ایران به راه انداخته با واکنش قاطع و محکم ایران مواجه شد و نتوانست به اهدافی که برای خود پیش بینی کرده بود دست یابد، همین مساله نارضایتی‌های زیادی را درون جامعه آمریکا و نیز در دنیا به دنبال داشته، جنگی بدون دستاورد که نه تنها اعتبار ایالات متحده را زیر سوال برده بلکه موجب افزایش هزینه‌های بسیار زیاد به ویژه در نرخ بنزین و سوخت و کالاهای اساسی و حیاتی در آمریکا و دنیا شده است. این مسائل به نوبه خود دونالد ترامپ را تحت فشار قرار داده است.

با وجود این‌که دو قدرت بزرگ چین و آمریکا تلاش دارند روابط با ثبات و مطمئنی را از خود نشان دهند و سطح اصطحکاک در تعاملات به ویژه در سطح نظامی و امنیتی کاهش دهند اما جنگ اخیر که موجب بسته شدن تنگه هرمز و قطع شاهراه حیاتی ترانزیت انرژی، فشار زیادی را در درازمدت به شریک راهبردی ایران یعنی چین وارد می کند.

جمهوری خلق چین منافع اقتصادی قابل توجهی در خلیج فارس دارد و بسته بودن تنگه هرمز بشدت پکن را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

شبکه خبری سی‌ان‌ان در گزارشی مطرح کرد؛ در حالی که دولت ترامپ می‌خواهد چین بر شریک خود - تهران- فشار آورد، نارضایتی پکن از بسته شدن تنگه هرمز که مسیر مهمی برای واردات نفت آن است می‌تواند به ترامپ نیز فشار بیاورد.

تقابل چین و آمریکا در پی تحریم‌ شرکت‌های نفتی از سوی ایالات متحده

اخیرا ایالات متحده بسته‌ای از تحریم‌ها را علیه چندین شرکت بزرگ چینی فعال در حوزه پالایش و تجارت نفت در بحبوبه جنگ در منطقه و محدودیت‌های شدید بر تنگه هرمز که ترانزیت انرژی از این منطقه به دنیا به ویژه چین را مختل کرده، اعمال کرد؛ اقدامی که به طور رسمی با هدف محدودسازی منابع مالی ایران توجیه شد، اما در عمل یکی از مهم‌ترین بخش‌های زنجیره تامین انرژی چین را هدف قرار داد. اما پکن در یک بیانیه‌ کم سابقه علیه تحریم اخیر آمریکا، به پنج شرکت بزرگ پالایشی خود که در لیست تحریم آمریکا هستند، به لحاظ حقوقی دستور داد که از تحریم‌های آمریکا علیه ایران تبعیت نکنند؛ تصمیمی که از منظر بسیاری از تحلیلگران، نشانه‌ای روشن از عبور چین از فاز «احتیاط» به مرحله «مقاومت فعال» در برابر فشارهای واشنگتن ارزیابی می‌شود.

با آغاز تقابل امریکا با چین بر سر تعرفه ها، چین در موضعی جدی برای مقابله با اقدامات آمریکا قرار گرفت و از زمان تا کنون شاهد این رویکرد از سوی پکن هستیم. از انجایی که ایران و چین شرکای راهبردی نیز هستند و طی سال‌های اخیر به ویژه در شرایط تحریمی پکن همیشه حامی ایران بوده و حتی در جنگ تجاوزکارانه آمریکا علیه ایران، چین تلویحا حمایت خود را از ایران به عمل آورد بنابراین کار برای ترامپ در پکن برای مقابله اقتصادی و سیاسی سخت خواهد بود.

قطعنامه ضد ایرانی آمریکا و بحرین درباره تنگه هرمز؛ آیا چین وتو می‌کند؟

براساس این گزارش، اخیرا آمریکا و بحرین پیش‌نویس مشترک قطعنامه‌ای درباره وضعیت در تنگه هرمز و مسایل پیرامون آن را تهیه کرده‌اند که از این طریق ایران را برای بازکردن تنگه هرمز تحت فشار قرار دهند.

امیرسعید ایروانی سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد، درباره این اقدام آمریکا و بحرین گفت: آن‌ها ادعا می‌کنند که اقداماتشان با هدف حمایت از آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز صورت می‌گیرد و همچنین برخی اتهامات بی‌اساس را علیه ایران مطرح کرده‌اند. واقعیات میدانی خلاف این ادعا را اثبات می‌کند. چرا که اقدامات ایالات متحده در تعارضی آشکار با اهداف اعلامی آن قرار دارد و صرفاً به تشدید تنش‌ها و تعمیق بی‌ثباتی در منطقه انجامیده است.

وی با بیان اینکه موضع ایران روشن است گفت: تنها راه‌حل قابل دوام در تنگه هرمز: پایان دائمی جنگ، رفع محاصره دریایی و اعاده عبور و مرور عادی است.

در عین حال برخی کارشناسان با توجه به نیاز چین به انرژی منطقه در دراز مدت بر این نظرند که احتمالا ترامپ بر روی متقاعد کردن چین برای عدم وتو قطعنامه مذکور تلاش خواهد کرد به علاوه احتمالا امریکا وعده های نفتی قابل توجهی را برای پکن در نظر بگیرد. لذا اینطور به نظر می‌رسد یکی از خروجی ها و دستاوردهای سفر دونالد ترامپ به پکن را باید وتو یا عدم وتو قطعنامه مورد نظر جستجو کرد.

به علاوه چالش‌ها و تنش‌های ایالات متحده آمریکا و چین به اندازه‌ای هستند که بعید است در این سفر کوتاه و در میانه تنش منطقه ای شدید در خاورمیانه قابل بحث و رفع باشند و چشم انداز مشخص و روشنی از توافق دو طرف بر سر موضوعات مهم متصور باشد.