بازخوانی جنگی که اسرائیل را غافلگیر کرد

بازخوانی تاریخ/ رزمنده شاخص جنگ اکتبر ۱۹۷۳، درگذشت؛ وقتی که اولین بار اسرائیل طعم شکست را چشید

هفته پیش، روز سوم مه ۲۰۲۶ خبر وفات حسانین احمد، یکی از رزمندگان مشهور جنگ اکتبر ۱۹۷۳، در رسانه‌های مصر و جهان عرب منتشر شد. نام او این روز‌ها بار دیگر در فضای مجازی بر سر زبان‌ها افتاده است، زیرا بیش از همه، با عکسی نمادین شناخته می‌شد که لحظه‌ی عبور و شوق پیروزی را ثبت کرد. تصویری که در ذهن‌ها همچون نمادی از مقاومت و اراده‌ی ارتش مصر جای گرفت و سال‌ها در یاد‌ها ماندگار شد.

کد خبر: ۱۳۷۱۸۷۳

تاریخ: ۲۰ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۷:۲۵

به گزارش تابناک، در جنگ اکتبر، نظامیان مصر و سوریه توانستند برای نخستین بار نوعی برتری و غافلگیری نظامی را نسبت به اسرائیل به دست آورند، هرچند این نبرد در نهایت یک توقف جنگی با میانجی‌گری سازمان ملل و قطعنامه‌های بین‌المللی بود، اما از نظر تاریخی نقطه‌ی عطفی در تقابل اعراب و اسرائیل محسوب می‌شود.

جنگ اکتبر ۱۹۷۳ که در مصر و جهان عرب به «جنگ اکتبر» یا «عاشر من رمضان» و در اسرائیل به «جنگ یوم کیپور» مشهور است، در ششم اکتبر همان سال آغاز شد، زمانی که نیرو‌های مصر و سوریه با یک حمله‌ی غافلگیرکننده و هماهنگ، مواضع دفاعی اسرائیل را در امتداد کانال سوئز و بلندی‌های جولان هدف گرفتند.

برداشت نمادین جنگ، نه صرفاً به علت مقیاس یا نتایج نظامی، بلکه به این دلیل بود که برای اولین بار در دهه‌های متمادی، نیرو‌های عرب توانستند خط دفاعی اسرائیل را در هم بشکنند؛ ارتش مصر در عملیات «بدر» موفق شد کانال سوئز را عبور کند و خط دفاعی معروف به «خط بارلیف»، که پیش از آن تصور می‌شد غیرقابل نفوذ است را در ساعات اولیه در هم بشکند.

این رویداد، به‌خصوص در ذهن مردم خاورمیانه به همان اندازه که یک رخداد نظامی بود، یک نماد فرهنگی و تاریخی از ایستادگی و تلاش برای بازیابی عزت ملی شد؛ جایی که تصویر یک سرباز با مشت گره‌کرده و لبخند پیروزی، نه تنها لحظه‌ای در میدان نبرد بلکه بازتاب امید و بازپس‌گیری هویت جمعی شد.

اهمیت جنگ ۱۹۷۳ فراتر از خطوط نبرد بود. این که نیرو‌های عرب توانستند برای نخستین بار طعم موفقیت در برابر ارتشی که در جنگ شش‌روزه سال ۱۹۶۷ پیروز شده بود حس کنند، تأثیر عمیقی بر ساختار سیاسی و نظامی منطقه گذاشت.

در مدت کوتاهی پس از آغاز جنگ، نبرد‌ها به سطوح مختلفی از درگیری و عقب‌نشینی، تقابل‌های زمینی و آتش‌باری گسترده رسید و طرفین با تلفات قابل توجهی روبه‌رو شدند. با این حال، تأثیر این جنگ باعث شد که چینش استراتژیک منطقه تغییر کند و در سال‌های بعد، مسیر‌ها به سمت گفت‌و‌گو‌های صلح، معاهدات و بازتعریف روابط میان دولت‌ها حرکت کنند، از جمله پیمان صلح مصر با اسرائیل در سال ۱۹۷۹ که بنیان‌گذار یک فصل جدید در دیپلماسی خاورمیانه بود.

آرشیو تاریخی نشان می‌دهد که این جنگ، باوجود آنکه نتایج نظامی کاملاً به سود یک طرف نبود، اما شکستی نمادین در تصویر مطلق شکست‌ناپذیری دشمن بود و همین نکته باعث شد خاطره‌ی این روز‌ها بیش از هر حادثه دیگری در حافظه‌ی جمعی بماند.