استاد دانشگاه آلاباما آمریکا در گفت‌و‌گو با تابناک:

توافقی هم با ایران امضا شود بعید است آمریکا پایبند بماند/ احتمال تداوم درگیری‌های پراکنده بالاست

پروفسور نادر انتصار معتقد است هیچ شواهد تجربی‌ای وجود ندارد که نشان دهد آمریکا به توافقی که احتمالاً با ایران امضا کند، پایبند خواهد ماند. ادامهٔ وضع موجود نیز پایدار نیست.

کد خبر: ۱۳۷۱۵۹۵

تاریخ: ۱۹ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۲:۰۴

استاد دانشگاه آلاباما آمریکا معتقد است فکر می‌کنم ادامهٔ نوعی درگیری، احتمالاً به صورت پراکنده، محتمل‌ترین سناریو است، به ویژه اگر تأثیر اسرائیل بر تصمیمات آمریکا بدون تغییر باقی بماند.

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، توافق احتمالی ایران و آمریکا متنی یک صفحه‌ای با ۱۴ بند است که در صورت حصول، مذاکرات ۳۰ روزه با قابلیت تمدید برای رسیدن به توافقی جامع شروع می‌شود.

به گزارش وال استریت ژورنال، آمریکا و ایران با میانجیگران پاکستانی همکاری می‌کنند تا نسخه‌های مختلف اسنادی که در روز‌های اخیر ردوبدل شده، در قالب یادداشت تفاهمی یک صفحه‌ای شامل حدود ۱۴ بند تدوین شود.

دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا بامداد امروز (شنبه) اعلام کرد که دولت وی احتمالاً اواخر امشب پاسخ ایران را درباره پیشنهاد واشنگتن برای پایان دادن به درگیری‌ها دریافت خواهد کرد.

ترامپ که در مسیر سوار شدن به بالگرد مارین وان در محوطه کاخ سفید با خبرنگاران گفت‌و‌گو می‌کرد، در پاسخ به پرسش خبرنگار سی‌ان‌ان درباره دریافت پاسخ از ایران گفت: «احتمالاً امشب نامه‌ای دریافت خواهیم کرد.»

رئیس‌جمهور آمریکا در پاسخ به این سؤال که آیا تهران عمداً روند مذاکرات را کند پیش می‌برد، از اظهارنظر صریح خودداری کرد و گفت: «نمیدانم. به‌زودی خواهیم فهمید.»

این اظهارات ساعاتی پس از آن مطرح شد که مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا گفته بود واشنگتن روز جمعه منتظر دریافت پاسخ ایران درباره طرحی برای پایان دادن به جنگ است.

در خصوص این موضوع خبرنگار تابناک گفتگویی با پروفسور نادر انتصار رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آلاباما آمریکا انجام داده که در ادامه آمده است.

کتاب «ماراتن مذاکرات هسته‌ای، از سعدآباد تا کوبروگ» به قلم نادر انتصار رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه بوستون و کاوه افراسیابی، استاد دانشگاه بوستون آمریکا از جمله آثار انتصار به شمار می‌رود. همچنین کتاب «سیاست کرد‌ها در خاورمیانه» از جمله آثار شناخته شده انتصار است که ابعاد سیاسی و اجتماعی ادغام کرد‌ها در جریان اصلی زندگی سیاسی-اجتماعی در ایران، عراق و ترکیه را تحلیل می‌کند.

*برخی از منابع خبری نسبت به دستیابی به توافقی یک‌صفحه‌ای که راه را برای مذاکرات درباره یک توافق جامع هموار کند، ابراز خوش‌بینی کرده‌اند. ارزیابی شما از این موضوع چیست؟

حتی اگر این گمانه‌زنی‌ها درست باشد، تأثیر توافق یک‌صفحه‌ای به محتوای آن توافق کوتاه بستگی دارد. مهم‌تر آنکه با توجه به سابقهٔ تاکتیک‌های فریبکارانهٔ آمریکا در جریان مذاکرات با تهران، نمی‌دانیم که چنین توافقی آیا فریبکاری از سوی دولت ترامپ خواهد بود یا نه.

*با وجود اینکه در روز‌های اخیر در تنگه هرمز درگیری‌هایی بین ایران و ایالات متحده رخ داده، خوش‌بینی نسبت به توافق مقدماتی رو به افزایش است. آیا این درگیری‌ها می‌توانند دیپلماسی را به خطر بیندازند؟

تاکنون این درگیری‌ها مهار شده‌اند. اگر مهار باقی بمانند، به احتمال زیاد تأثیر عمده یا بلندمدتی بر دیپلماسی نخواهند داشت. با این حال، مشکل اصلی، نیرنگ‌بازی تیم دیپلماتیک آمریکا و سوءاستفادهٔ آن از دیپلماسی در تعامل با ایران خواهد بود.

*با توجه به تحولات اخیر، ایران به دنبال حفظ کنترل بر تنگه هرمز به عنوان یک دارایی راهبردی است. ارزیابی شما از این موضوع چیست؟

پاسخ به این سؤال دشوار است، زیرا ابعاد مختلف حقوق بین‌الملل دریایی در تنگه هرمز اعمال می‌شود. البته در زمان جنگ، ایران می‌تواند محدودیت‌هایی برای کشتیرانی کشور‌های متخاصم اعمال کند. اما در زمان صلح، اعمال کنترل بر تنگه از نظر حقوقی دشوار خواهد بود. در نهایت، مانور‌های سیاسی (نه حقوقی) تعیین می‌کند که ایران چگونه و تا چه اندازه می‌تواند نظام حقوقی جدیدی برای تنگه هرمز ایجاد کند.

*با توجه به تحولات کنونی، کدام سناریو را محتمل‌تر می‌دانید: ادامهٔ وضع موجود، تشدید تنش و جنگ، یا توافق؟

هیچ شواهد تجربی‌ای وجود ندارد که نشان دهد آمریکا به توافقی که احتمالاً با ایران امضا کند، پایبند خواهد ماند. ادامهٔ وضع موجود نیز پایدار نیست. بنابراین، فکر می‌کنم ادامهٔ نوعی درگیری، احتمالاً به صورت پراکنده، محتمل‌ترین سناریو است، به ویژه اگر تأثیر اسرائیل بر تصمیمات آمریکا بدون تغییر باقی بماند.

*گفته می‌شود که دربارهٔ برنامه هسته‌ای ایران، احتمال توقف غنی‌سازی وجود دارد و پس از مدتی که هنوز مشخص نیست، به ایران اجازه داده می‌شود زیر ۳.۶۷ درصد غنی‌سازی کند. دربارهٔ ذخایر غنی‌شده نیز احتمال دارد در کشور‌هایی مانند چین یا روسیه نگهداری شوند. اگر این نکات درست باشد، چقدر می‌تواند به حل این مسائل کمک کند؟

در دههٔ گذشته، توافقات هسته‌ای ایران با آمریکا فاجعه‌بار بوده است، زیرا ایران به دامی افتاده که نمی‌تواند خود را از آن خارج کند. این روند تا زمانی ادامه خواهد یافت که ایران از پذیرفتن دامی که خود در ایجادش سهیم بوده، خودداری کند.

تا زمانی که ایران عضو معاهده‌ی NPT باقی بماند، نهادی که ایران باید به آن پاسخگو باشد، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است، نه ایالات متحده. به دلایلی، ایران تصمیم گرفته است در مورد برنامه هسته‌ای خود به دام آمریکا بیفتد.