مسیرهای تازه تجارت ایران رو می‌شود!

به گفته رئیس اسبق سازمان توسعه تجارت در شرایط فعلی ایران می‌تواند با توسعه بازارهای جدید مثل اوراسیا، استفاده از هاب ترانزیتی ترکیه و استفاده از کریدورهای جدید پاکستان و مسیر ریلی چین به غرب برای جایگزین کردن سهم ۲۵ میلیارد دلاری تجارت با امارات بهره ببرد.

کد خبر: ۱۳۷۱۵۵۹

تاریخ: ۱۹ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۰۹:۵۵

علیرضا پیمان‌پاک، رئیس‌کل اسبق سازمان توسعه تجارت با اشاره به حجم تجارت ایران و امارات گفت: تراز تجاری ما با امارات ۲۵ میلیارد دلار است. از این میزان، ۱۵ میلیارد دلار واردات و ۱۰ میلیارد دلار صادرات است. اما واردات از خود امارات زیاد نیست؛ حدود ۱۰ درصد از این رقم مربوط به امارات است. ۹۰ درصد واردات ما از کشورهای دیگر است که در امارات تغییر مبدأ می‌دهد و وارد کشور می‌شود.

به گزارش تابناک به نقل از فارس؛ وی افزود: برای تغییر این شرایط یا می‌توانیم مستقیم خرید کالا را انجام دهیم و یا اینکه کریدورهای جدید تعریف کنیم.

رئیس کل اسبق سازمان توسعه تجارت با اشاره به جایگاه ترکیه در تجارت جهانی تصریح کرد: ترکیه بیش از ۶۰۰ میلیارد دلار تجارت خارجی دارد، سهم ما عملاً چیزی حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیارد دلار است؛ یعنی زیر دو درصد.
پیمان‌پاک ادامه داد: ما میتوانیم همین بخش از تجارت را به ترکیه ببریم چون ترکیه نیز هاب لجستیکی است. ترکیه در حوزه انرژی، پتروشیمی و محصولات مختلف، مواد اولیه را وارد می‌کند، تولید انجام می‌دهد و بعد صادر می‌کند و یا به صورت ترانزیت، کالاها را از خاک خود عبور می‌دهد.

تعرفه صفر درصدی با اوراسیا و فرصت ایران

وی با اشاره به موافقت‌نامه تجارت ترجیحی ایران با اتحادیه اوراسیا اظهار داشت: ما اکنون یک موافقت‌نامه تجارت ترجیحی نیز با اتحادیه اوراسیا داریم. به دلیل مسائل و مشکلات داخلی و محدودیت‌های تولیدی که داریم، طبیعتاً نمی‌توانیم تولید خود را یکباره جهش بدهیم، اما یک منطقه تجارت آزاد با اتحادیه اوراسیا تعریف کرده‌ایم که می‌توانیم از این فرصت استفاده کنیم.

وی افزود: تعرفه ۸۸ درصد گروه‌های کالایی ما به طور کامل با این اتحادیه صفر شده است، در بازاری که هزار میلیارد دلار تراز تجاری دارد. این یک فرصت بزرگ برای کل تجارت ماست.
قائم‌مقام سابق وزارت جهاد کشاورزی با تأکید بر عدم استفاده کافی از این فرصت گفت: به خاطر مسائل جنگ و مشکلات به‌وجودآمده در کشور، نتوانستیم جهش جدی در تجارت خود با این کشورها ایجاد کنیم. این پتانسیلی است که کشورهایی مثل ترکیه، چین و کشورهای رقیب ما این مزیت را ندارند.

دو مسیر متفاوت استفاده از ترکیه و اوراسیا

وی در خصوص تفاوت رویکرد نسبت به ترکیه و اوراسیا خاطرنشان کرد: ترکیه یک هاب لجستیکی است و شما می‌توانید بسیاری از کالاها را از آن مسیر مشابه امارات وارد کنید. اما در بحث اوراسیا ما می‌توانیم بازارهای جدیدی برای محصولات خود ایجاد کنیم و همچنین از آنها واردات انجام دهیم.

قائم‌مقام سابق وزارت جهاد کشاورزی با ارائه آمار از ظرفیت‌های وارداتی اوراسیا گفت: توجه کنید که فقط بیش از ۱۰ میلیارد دلار از واردات کشورهای اوراسیا در حوزه صنایع غذایی و محصولات کشاورزی است. بیش از ۳۰ میلیارد دلار در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی است. ۵۰ تا ۶۰ میلیارد دلار در زنجیره پوشاک، در زنجیره لوازم خانگی و در این حوزه‌هاست. همه اینها فرصت‌های بسیار خوبی برای ورود ما هستند.

پیمان‌پاک با اشاره به تجارب موفق گذشته افزود: ما در بسیاری از حوزه‌های صنعتی مزیت داریم، اما هم تجار کشور ما بازار اتحادیه اوراسیا را نمی‌شناسند و هم کشورهای اوراسیا بازار ما را نمی‌شناسند. آنها از پتانسیل‌های ما آگاهی ندارند. ما فقط در یک نمایشگاه اتومبیل (در سال ۱۴۰۱) بیش از ۷۰ میلیون یورو موافقت‌نامه امضا کردیم. از همان یک نمایشگاه، ما در بخش‌هایی مثل صادرات باتری و صادرات قطعات خودرو، ورود بسیار خوبی به بازار بزرگ خودروی اتحادیه اوراسیا داشتیم.

وی ادامه داد: اگر این مسیرها دنبال شود ما می‌توانیم بخشی از صادرات خود را که از طریق امارات انجام می‌دادیم، در بازارهای جدید و با عرضه مستقیم کالا به بازارهای اوراسیا جایگزین کنیم. در واردات نیز همین طور است.

امکان جهش سه برابری در تجارت با اوراسیا

رئیس اسبق سازمان توسعه تجارت در خصوص پیش‌بینی رشد تجارت با اوراسیا گفت: اگر اکنون از این فرصت استفاده کنیم، حداقل پیش‌بینی که دوستان ما در مؤسسه پژوهش‌های بازرگانی انجام داده‌اند این است که در افق دو یا سه ساله، می‌توانیم ۵ میلیارد دلار تجارت فعلی با اوراسیا را به ۱۵ میلیارد دلار برسانیم و یک جهش ۳ برابری ایجاد کنیم.

کریدورهایی که می‌توان با آن‌ها امارات را دور زد

وی در خصوص کریدورهای جایگزین اظهار داشت: در حوزه کریدورها نیز می‌توانیم از عمان و پاکستان استفاده کنیم. همین‌طور مسیر زمینی و ریلی چین یک مسیر بسیار مناسب است. تقریباً شاید ۲۰ هزار رام قطار در سال از چین می‌آید. این قطارها در مسیر کریدور شرق به غرب، از مسیر قزاقستان و روسیه عبور می‌کنند و کالا را به جمهوری آذربایجان، اتحادیه اروپا و حوزه غرب می‌برند. از این ۲۰ هزار قطار سهم ما حداکثر مثلاً ۱۵۰ قطار است.
قائم‌مقام سابق وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به مزیت زمانی این مسیر خاطرنشان کرد: توجه کنید که این مسیر حداکثر بین ۱۵ تا ۲۰ روز کالا را می‌رساند، در صورتی که مسیر دریایی ۳۰ تا ۴۰ روز طول می‌کشد.

پیمان‌پاک به دلایل عدم استفاده از این ظرفیت اشاره کرد و گفت: ما از این مسیر استفاده نمی‌کردیم که دلایل مختلفی داشت. هم جذابیت کافی نداشت و هم مسیر دو سر بار نبود. یعنی ما صادرات عمده‌ای نداشتیم که از این مسیر انجام شود. اگر دولت و مجموعه‌های متولی حوزه تجارت مدیریت کنند، چون بخش عمده کالاهایی که ما به چین صادرات داریم نیز از همین امارات به چین می‌رفت، می‌تواند این مسیر دو سر بار بشود و نقش ویژه‌ای ایفا کند.

نیاز به کمیته ویژه با سطح بالا در کشورهای هدف

وی در تشریح وظایف دولت در این زمینه افزود: نکته این است که فقط با گفتن و چند دستور شفاهی و ابلاغ، کار انجام نمی‌شود. دولت باید تیم اجرایی قوی‌ای را به این کشورها بفرستد. تیمی که متمرکز شود، دارای اختیارات کامل باشد و با ارتباط مستقیم و سریع با مجموعه‌های بالادستی دولت بتواند چالش‌ها را حل کند. مثلاً مسائل لجستیک باید سریعاً مذاکره و برای آن راه حل تعریف شود. بحث تعرفه‌ها باید حل شود، موافقت‌نامه‌ها حل شود، فورواردرها هماهنگ شوند و مسائل سیاسی پیگیری نیز پیگیری شوند.

رئیس اسبق سازمان توسعه تجارت با بیان اینکه سفارتخانه‌های ما توان کافی برای پیگیری مسائل را ندارند، ادامه داد: سفارتخانه‌های ما در حالت عادی هم از پس توسعه روابط اقتصادی برنمی‌آمدند، چون ساختارشان مناسب نبود. نهایتاً یک رایزن بازرگانی یا یک رایزن اقتصادی نمی‌تواند کار جدی در آن کشور انجام دهد. حالا که شرایط جنگی است و به اقدامات فوری، فوتی و سریع نیاز داریم، باید کمیته‌های ویژه با اختیارات بالا به آن کشورها اعزام شوند و کار را پیش ببرند.

ضعف جدی اتاق بازرگانی در پیگیری مسائل تجار

پیمان‌پاک در ادامه با انتقاد از عملکرد اتاق بازرگانی ایران گفت: اتاق بازرگانی ما در این حوزه‌ها ضعیف است. اتاق بازرگانی متولی بخش تجارت است آیا اتاق بازرگانی ما اقدام جدی در هر یک از این کریدورهای تجاری انجام داده است؟ این چالش، چالش کیست؟ چالش تجارت است. متولی تجارت در بخش خصوصی، اتاق بازرگانی است.

وی افزود: اتاق همیشه مدعی است که «من نماینده و راهبر بخش خصوصی و تجارت هستم». در این دو ماهه اخیر که کشور واقعاً به بحران خورده و تجار ما در حال آسیب دیدن هستند، اتاق چه اقدامی برای حل مشکل انجام داده است؟ فقط صبر کرده که مسائل سیاسی حل شود؟ این کار فایده ندارد. در کشورهایی که روابط برقرار است، چرا اتاق نمی‌آید ظرفیت ایجاد کند؟

رئیس کل اسبق سازمان توسعه تجارت با تأکید بر ضرورت تقویت اتاق‌های بازرگانی تصریح کرد: متأسفانه اتاق‌های مشترک ما ضعیف هستند. شما بروید ببینید اتاق بازرگانی چین چه فعالیتی در روسیه دارد، چه فعالیتی در اتحادیه آفریقا دارد، چه فعالیتی در هند دارد. اتاق بازرگانی ما نیز باید همان کارها را انجام دهد.

پیمان‌پاک خاطرنشان کرد: اتاق منابع خوبی از تجار گرفته است. باید بیاید و هزینه کند و به تجار ما در آن کشورها کمک کند. این یکی از ضرورت‌های کمک به توسعه تجارت ما و تغییر کریدورهاست.